Wniosek o wykreślenie wpisu w dziale III księgi wieczystej

Odruch jest zawsze ten sam: pobrać druk, zapłacić, złożyć. Tymczasem dział III jest jedynym działem księgi wieczystej, z którego część wpisów usuwa się bez wniosku właściciela i bez opłaty.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Które wpisy znikają z działu III bez Twojego wniosku

Pierwszy przypadek to sprzątanie po ujawnionym roszczeniu. Jeżeli w dziale III widnieje Twoje roszczenie, na przykład o przeniesienie własności z umowy przedwstępnej, a właściciel zdążył potem obciążyć nieruchomość na rzecz kogoś innego, sąd usunie te późniejsze wpisy z urzędu równocześnie z wpisem prawa, którego roszczenie dotyczyło. Warunek: muszą one być z Twoim prawem sprzeczne albo naruszać je w inny sposób (art. 18 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Działa to dlatego, że ujawnione roszczenie uzyskuje skuteczność wobec praw nabytych przez czynność prawną po jego ujawnieniu (art. 17 tej ustawy).

Drugi przypadek dotyczy egzekucji. Wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości trafia do działu III jako ograniczenie w rozporządzaniu, a składa go komornik równocześnie z wezwaniem dłużnika do zapłaty (art. 924 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Kiedy postępowanie egzekucyjne zostaje umorzone albo kończy się w inny sposób, wniosek o wykreślenie składa ten sam komornik, i na nim spoczywa obowiązek poprawienia lub uzupełnienia wniosku (art. 924 § 2 KPC). Od takiego wniosku nie pobiera się opłat (art. 95 ust. 1 pkt 10 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli wpis mimo umorzenia nadal wisi w księdze, monit kieruje się do kancelarii komorniczej, która prowadziła sprawę.

Co ustawa umieszcza w dziale III

Podział księgi na cztery działy jest ustawowy, a dział III wyznacza jeden przepis:

Art. 25 ust. 1 pkt 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece: trzeci przeznaczony jest na wpisy dotyczące ograniczonych praw rzeczowych, z wyjątkiem hipotek, na wpisy ograniczeń w rozporządzaniu nieruchomością lub użytkowaniem wieczystym oraz na wpisy innych praw i roszczeń, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek.

Reszta układu wygląda tak: dział I obejmuje oznaczenie nieruchomości oraz wpisy praw związanych z jej własnością, dział II wpisy dotyczące własności i użytkowania wieczystego, a dział IV wyłącznie hipoteki (art. 25 ust. 1 pkt 1, 2 i 4).

Trzy kategorie z działu III wypełniają się w praktyce tak:

• ograniczone prawa rzeczowe inne niż hipoteka, w praktyce najczęściej służebności i użytkowanie;
• ograniczenia w rozporządzaniu, w tym opisany wyżej wpis o wszczęciu egzekucji;
• prawa osobiste i roszczenia, które wolno ujawnić w wypadkach przewidzianych w przepisach ustawowych (art. 16 ust. 1). Ustawa wymienia tu prawo najmu lub dzierżawy, odkupu, pierwokupu, dożywocia, roszczenie o przeniesienie własności lub użytkowania wieczystego albo o ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, także roszczenie przyszłe, roszczenia współwłaścicieli dotyczące zarządu i sposobu korzystania z nieruchomości, roszczenie wyłączające zniesienie współwłasności, wierzytelności banku hipotecznego oraz prawo z umowy timeshare (art. 16 ust. 2).

Księga prowadzona dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu ma inny układ. Jej dział III obejmuje ograniczenia w rozporządzaniu samym prawem oraz inne prawa i roszczenia, z wyjątkiem roszczeń dotyczących hipotek (art. 25 ust. 2). Zanim opiszesz wpis, sprawdź, którą z tych dwóch ksiąg masz przed sobą.

Kto składa wniosek i ile zapłacisz

Wszystko, czego sąd ani komornik nie usuną z urzędu, wymaga wniosku. Trafia on do wydziału ksiąg wieczystych sądu rejonowego właściwego dla położenia nieruchomości, bo prowadzenie ksiąg należy do sądów rejonowych (art. 23 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Wykreślenie jest w procedurze odmianą wpisu (art. 626(8) § 7 KPC), więc idzie na tym samym urzędowym druku.

Krąg uprawnionych jest zamknięty. Wniosek złoży właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej; przy obciążeniach powstałych z mocy ustawy robi to uprawniony organ (art. 626(2) § 5 KPC). Sąsiad ani kupujący bez własnego wpisywalnego prawa na tej liście się nie mieszczą.

Opłatę liczy się jako połowę opłaty należnej od wpisu danego prawa (art. 46 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), więc jej wysokość zależy od tego, co dokładnie wykreślasz. Rozbicie na poszczególne stawki znajdziesz na stronie wniosek o wykreślenie z księgi wieczystej. Jeżeli formularz Cię blokuje, przygotuj pismo w Prawomacie i dopracuj gotowy tekst.

Co powinno zawierać żądanie

Dział III mieści wpisy różnego rodzaju, więc całą robotę wykonuje precyzyjne oznaczenie tego jednego, który ma zniknąć:

1. numer księgi wieczystej i wyraźne wskazanie, że chodzi o dział III;
2. oznaczenie wpisu: numer w dziale, treść prawa lub roszczenia, osoba, na której rzecz je wpisano;
3. zdarzenie, które je zakończyło: wygaśnięcie, zrzeczenie się, wykonanie umowy, orzeczenie sądu;
4. dokument, z którego to zdarzenie wynika, wymieniony w wykazie załączników;
5. dane wnioskodawcy ze wskazaniem, z której kategorii uprawnionych korzystasz;
6. dowód uiszczenia opłaty, o ile wniosek jej podlega.

Najczęstsze błędy

• Płacenie za sprzątanie po egzekucji. Po umorzeniu postępowania wniosek składa komornik, a opłaty się nie pobiera.
• Szukanie hipoteki w dziale III. Hipoteki są w dziale IV; dział III obejmuje ograniczone prawa rzeczowe z wyjątkiem hipotek.
• Żądanie oczyszczenia całego działu. Każdy wpis wymaga osobnego, opisanego żądania.
• Liczenie na tańszą wersję elektroniczną. Ustawa o kosztach sądowych nie różnicuje opłat wieczystoksięgowych według sposobu złożenia wniosku.
• Traktowanie działu I jako samego adresu i metrażu. Obejmuje on także wpisy praw związanych z własnością nieruchomości.
• Przenoszenie układu zwykłej księgi na księgę prowadzoną dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.

Więcej pism z tej rodziny znajdziesz w dziale wnioski.