Wniosek o ustalenie ojcostwa

Ta strona prowadzi jedną z trzech dróg do ojcostwa: uznanie ojcostwa, czyli oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, a w wypadkach wskazanych w ustawie przed sądem opiekuńczym. Tylko tu pismo naprawdę nazywa się wnioskiem. Gdy sprawa jest sporna i ojcostwo ma dopiero ustalić sąd, właściwym pismem jest pozew o ustalenie ojcostwa. Trzecia droga, domniemanie pochodzenia dziecka od męża matki, działa z mocy prawa.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy piszesz wniosek o uznanie ojcostwa

Uznanie wchodzi w grę wtedy, gdy nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż matki, albo gdy domniemanie zostało obalone (art. 72 § 1 KRO). Druga bariera dotyczy toczącej się sprawy: uznanie nie może nastąpić, jeżeli sprawa o ustalenie ojcostwa jest w toku (art. 72 § 2 KRO).

Typowe sytuacje są trzy. Rodzice nie są małżeństwem i chcą, żeby ojciec figurował w akcie urodzenia. Mężczyzna chce uznać dziecko przed urodzeniem, co ustawa dopuszcza wobec dziecka już poczętego (art. 75 § 1 KRO). Kierownik urzędu stanu cywilnego odmówił przyjęcia oświadczeń.

Uznanie ma twardą granicę wiekową: nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności (art. 76 § 1 KRO). Jeżeli dziecko zmarło przed pełnoletnością, uznanie jest możliwe w ciągu roku od dnia, w którym mężczyzna dowiedział się o jego śmierci, nie później niż do dnia, w którym dziecko osiągnęłoby pełnoletność (art. 76 § 2 KRO).

Podstawa prawna i termin dla matki

Instytucję opisuje art. 73 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.”

Uznanie składa się więc z dwóch oświadczeń, a trzymiesięczny termin dla matki biegnie od dnia oświadczenia mężczyzny.

Oświadczenie może złożyć osoba, która ukończyła szesnaście lat i wobec której nie ma podstaw do całkowitego ubezwłasnowolnienia (art. 77 § 1 KRO). Kto nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, składa je wyłącznie przed sądem opiekuńczym (art. 77 § 2 KRO). Kierownik urzędu stanu cywilnego ma przy tym własny obowiązek: wyjaśnia osobom składającym oświadczenia przepisy o prawach i obowiązkach wynikających z uznania, o nazwisku dziecka oraz różnicę między uznaniem ojcostwa a przysposobieniem dziecka (art. 73 § 2 KRO).

Gdzie złożyć wniosek o uznanie ojcostwa i ile kosztuje

Punktem wyjścia jest urząd stanu cywilnego. Do sądu opiekuńczego, czyli wydziału rodzinnego sądu rejonowego, sprawa trafia w sytuacjach opisanych w art. 581 KPC.

Oświadczenia można złożyć także przed sądem opiekuńczym niewłaściwym według przepisów ogólnych; o uznaniu zawiadamia się wtedy sąd właściwy (art. 581 § 1 KPC). Gdy kierownik urzędu stanu cywilnego odmówił przyjęcia oświadczeń, uznanie może nastąpić wyłącznie przed sądem opiekuńczym właściwym ze względu na siedzibę tego urzędu, a po odmowie konsula właściwy jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy (art. 581 § 2 i § 2(1) KPC). Sam sąd również odmawia przyjęcia oświadczeń, jeżeli uznanie jest niedopuszczalne albo poweźmie wątpliwość co do pochodzenia dziecka (art. 581 § 3 KPC).

Opłaty nie ma. Od wniosku o przyjęcie oświadczenia o uznaniu dziecka nie pobiera się opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Co powinien zawierać wniosek do sądu opiekuńczego

• oznaczenie sądu opiekuńczego, wnioskodawcy oraz uczestniczki postępowania, czyli matki dziecka,
• dane dziecka: imię, nazwisko, data i miejsce urodzenia, numer aktu urodzenia, a przy dziecku poczętym przewidywany termin porodu,
• żądanie przyjęcia oświadczeń koniecznych do uznania ojcostwa,
• wskazanie, dlaczego oświadczenia odbiera sąd, na przykład data odmowy kierownika urzędu stanu cywilnego,
• krótkie uzasadnienie: że nie zachodzi domniemanie z art. 62 KRO i że nie toczy się sprawa o ustalenie ojcostwa,
• podpis oraz załączniki: odpis aktu urodzenia dziecka i odpis wniosku dla uczestniczki.

Opisz sytuację własnymi słowami, a generator Prawomatu ułoży z tego gotowe pismo. Pozostałe wzory zebraliśmy w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

Test DNA zamiast sprawy sądowej. Wynik badania sam z siebie nie zmieni aktu urodzenia. Domniemanie z art. 62 KRO może być obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa (art. 62 § 3 KRO), a dopóki działa, uznanie jest niedopuszczalne (art. 72 § 1 KRO).

Nazwanie pisma wnioskiem w sprawie spornej. W sądowym ustaleniu ojcostwa pismem wszczynającym jest pozew, a stronami powód i pozwany.

Uznanie dorosłego dziecka. Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności ta droga jest zamknięta (art. 76 § 1 KRO).

Założenie, że wystarczy oświadczenie ojca. Bez potwierdzenia matki w terminie z art. 73 § 1 KRO uznanie nie następuje.