Wniosek o zasiłek pielęgnacyjny

Zasiłek pielęgnacyjny i dodatek pielęgnacyjny brzmią niemal tak samo, ale płaci je kto inny, przyznaje na innej podstawie i nie można mieć obu naraz. Zanim wypełnisz jakikolwiek formularz, sprawdź, po której stronie tej granicy jesteś. Inaczej stracisz kilka tygodni na pismo do niewłaściwego urzędu.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Zasiłek czy dodatek pielęgnacyjny - od tego zacznij

Zasiłek pielęgnacyjny wypłaca gmina. Decyzję wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a w praktyce prowadzi to MOPS albo GOPS. Podstawą jest ustawa o świadczeniach rodzinnych, a dochód nie ma tu żadnego znaczenia.

Dodatek pielęgnacyjny wypłaca ZUS - i tylko emerytowi lub renciście, który został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i do samodzielnej egzystencji albo ukończył 75 lat. Osobie po 75. roku życia pobierającej emeryturę ZUS przyznaje go z urzędu, bez wniosku. Podstawą jest art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a kwota jest wyraźnie wyższa niż zasiłek.

I teraz przepis, który przesądza sprawę: art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych mówi, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Jeśli więc 78-letnia emerytka złoży wniosek w MOPS, dostanie decyzję odmowną, bo dodatek już się jej należy z ZUS. Odwrotnie: 78-latek, który nigdy nie miał emerytury ani renty, do ZUS się nie zgłosi i to gmina jest jego adresatem. Jeżeli to Twoja sytuacja, zajrzyj do siostrzanej strony o wniosku o dodatek pielęgnacyjny.

Komu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny

Art. 16 ust. 2 i 3 wymienia cztery grupy:

• niepełnosprawne dziecko (do 16. roku życia),
• osoba powyżej 16 lat z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
• osoba powyżej 16 lat z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu, ale tylko wtedy, gdy niepełnosprawność powstała do ukończenia 21. roku życia,
• osoba, która ukończyła 75 lat - tu orzeczenie nie jest potrzebne, liczy się sam wiek.

Zasiłek nie przysługuje osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, na przykład w domu pomocy społecznej (art. 16 ust. 5).

Podstawa prawna, kwota i od kiedy wypłata

Podstawą jest art. 16 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek ma częściowo pokryć wydatki na opiekę i pomoc w codziennym funkcjonowaniu.

Kwota wynosi 215,84 zł miesięcznie. Obowiązuje od 1 listopada 2019 r. i w 2026 r. jest taka sama - nie jest to świadczenie waloryzowane co roku, tylko weryfikowane okresowo rozporządzeniem Rady Ministrów.

Najważniejsza rzecz w całej procedurze to data. Co do zasady prawo ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami (art. 24 ust. 2). Ale art. 24 ust. 2a daje wyjątek wart realnych pieniędzy: jeśli złożysz wniosek o zasiłek w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia, prawo ustala się od miesiąca, w którym składałeś wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. A ponieważ na orzeczenie czeka się miesiącami, gmina dopłaca wtedy wyrównanie za cały ten czas. Przekroczysz trzy miesiące i to wyrównanie przepada.

Zasiłek przyznaje się na okres ważności orzeczenia. Przy orzeczeniu bezterminowym i przy 75. roku życia - na czas nieokreślony. Sprawę urząd załatwia w ciągu miesiąca, a w sprawach szczególnie skomplikowanych w ciągu dwóch.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Wniosek składasz w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której dotyczy (art. 23 ust. 1). Zwykle obsługuje to ośrodek pomocy społecznej. Możesz też złożyć go elektronicznie przez portal Emp@tia, logując się profilem zaufanym. Złożenie jest bezpłatne. To jeden z częstszych wniosków do urzędu, a mimo to wciąż wraca do poprawki.

Dokumentem, który przesądza o wszystkim, jest orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności. Wydaje je powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności i jest to osobna, wcześniejsza procedura - jeśli orzeczenia jeszcze nie masz, najpierw musisz je uzyskać, składając wniosek o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wyjątkiem jest tylko wniosek osoby po 75. roku życia. Nie chcesz pisać od zera? Wygeneruj wniosek z Prawomatem i uzupełnij gotowy dokument.

Jeśli gmina odmówi, od decyzji przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni od doręczenia, wnoszone za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 127-129 Kodeksu postępowania administracyjnego). Tak samo działa to przy innych świadczeniach rodzinnych, o czym piszemy przy odwołaniu w sprawie zasiłku. Co innego, gdy problemem jest sam stopień niepełnosprawności - wtedy podważasz orzeczenie, nie decyzję gminy.

Co powinien zawierać wniosek

1. Dane wnioskodawcy - imię, nazwisko, PESEL, adres, telefon.
2. Dane osoby, na którą ma być przyznany zasiłek, jeśli to nie Ty (np. dziecko).
3. Adresat - wójt, burmistrz lub prezydent miasta, za pośrednictwem MOPS lub GOPS.
4. Wskazanie podstawy uprawnienia - która z czterech grup z art. 16 dotyczy Twojej sytuacji.
5. Dane orzeczenia - numer, organ, data wydania i okres ważności.
6. Data złożenia wniosku o orzeczenie - to ona decyduje o wyrównaniu z art. 24 ust. 2a.
7. Oświadczenie, że osoba nie jest uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego i nie przebywa w instytucji całodobowej.
8. Numer rachunku bankowego, załączniki (kopia orzeczenia), data i podpis.

Najczęstsze błędy

• Wniosek do gminy, gdy należy się dodatek z ZUS - art. 16 ust. 6 zamyka drogę do zasiłku każdemu, kto ma prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Decyzja będzie odmowna.
• Przespanie trzech miesięcy od wydania orzeczenia - świadczenie dostaniesz, ale bez wyrównania za okres oczekiwania na orzeczenie. To bywa kilkaset złotych.
• Brak kopii orzeczenia - bez niego urząd wezwie do uzupełnienia i wniosek stanie w miejscu.
• Umiarkowany stopień bez daty powstania niepełnosprawności - przy tym stopniu liczy się, czy niepełnosprawność powstała przed 21. rokiem życia. Jeśli orzeczenie tego nie wykazuje, zasiłek nie przysługuje.
• Niezgłoszenie zmian - o wyjeździe za granicę, przyznaniu emerytury z dodatkiem czy umieszczeniu w DPS trzeba powiadomić urząd. Inaczej świadczenie staje się nienależnie pobrane i podlega zwrotowi wraz z odsetkami (art. 25 i art. 30 ustawy).
• Przegapienie 14 dni na odwołanie - po tym terminie decyzja odmowna staje się ostateczna.