Wniosek o zasiłek macierzyński

Urodziło się dziecko, a Ty chcesz mieć spokój, że pieniądze na czas urlopu wpłyną bez potknięć. Zasiłek macierzyński idzie za urlopem - najpierw macierzyńskim, potem rodzicielskim - i nie przepada dlatego, że spóźnisz się o kilka dni. Liczy się jednak jeden termin, o którym łatwo zapomnieć.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy przysługuje zasiłek macierzyński

Zasiłek dostajesz, gdy jesteś objęta ubezpieczeniem chorobowym i urodziłaś dziecko - jako pracownica, zleceniobiorczyni opłacająca składkę chorobową albo osoba prowadząca działalność. Przysługuje też, gdy przyjęłaś dziecko na wychowanie i wystąpiłaś do sądu o przysposobienie lub w ramach rodziny zastępczej (art. 29 ustawy zasiłkowej).

Typowo pobiera go mama za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego. Ale zasiłek należy się też ojcu - za urlop ojcowski oraz za tę część urlopu rodzicielskiego, którą wykorzystuje sam. Od reformy z 2023 r. każdy z rodziców ma 9 tygodni urlopu rodzicielskiego wyłącznie dla siebie; te tygodnie są nieprzenoszalne i przepadają, jeśli drugi rodzic ich nie wykorzysta. Sam podział urlopu opisujemy przy urlopie macierzyńskim i rodzicielskim.

Podstawa prawna i termin

Zasiłek regulują art. 29-31 ustawy zasiłkowej z 1999 r., czyli ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Długość urlopów wynika z Kodeksu pracy: urlop macierzyński to 20 tygodni przy jednym dziecku (art. 180 KP), a urlop rodzicielski - 41 tygodni (43 przy ciąży mnogiej), z czego 9 tygodni jest nieprzenoszalne dla drugiego rodzica.

Wysokość zależy od wariantu. Jeśli w ciągu 21 dni od porodu złożysz wniosek o zasiłek za cały okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, dostaniesz jednolite 81,5% podstawy wymiaru. Jeśli tego nie zrobisz, zasiłek wyniesie 100% za urlop macierzyński i 70% za rodzicielski. Dla 9 nieprzenoszalnych tygodni drugiego rodzica zasiłek zawsze wynosi 70%.

Nie ma zasady, że wniosek trzeba złożyć w miesiąc od porodu, bo inaczej prawo przepada. Zasiłek jest powiązany z urlopem, a roszczenie o jego wypłatę przedawnia się dopiero po 6 miesiącach od ostatniego dnia okresu, za który przysługuje (art. 67 ustawy zasiłkowej). Pilnuj za to 21-dniowego terminu, bo on decyduje o wysokości świadczenia.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Jeśli jesteś pracownicą, wniosek składasz u swojego pracodawcy. To on jako płatnik składek wypłaca zasiłek, o ile zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 osób (art. 61 ustawy zasiłkowej). Gdy zgłasza 20 lub mniej, zasiłek wypłaca ZUS - pracodawca przekazuje wtedy do Zakładu Twoje dokumenty wraz z zaświadczeniem Z-3.

Jeśli prowadzisz działalność albo Twoim płatnikiem jest ZUS, wniosek i skrócony odpis aktu urodzenia dziecka złóż bezpośrednio w Zakładzie - najwygodniej przez Platformę Usług Elektronicznych (PUE ZUS). To jeden z częstszych wniosków do urzędu lub instytucji, a jego złożenie jest bezpłatne. Nie chcesz pisać pisma od zera? Wygeneruj wniosek z Prawomatem i dopracuj gotowy dokument.

Co powinien zawierać wniosek

1. Dane wnioskodawcy - imię, nazwisko, adres, PESEL.
2. Adresat - pracodawca albo właściwy oddział ZUS.
3. Wskazanie okresów - urlop macierzyński i rodzicielski, z datami.
4. Wybór wariantu wysokości - 81,5% za cały okres albo 100% i 70%.
5. Dane dziecka i data porodu albo planowany termin.
6. Numer rachunku bankowego, na który ma trafić zasiłek.
7. Załączniki - skrócony odpis aktu urodzenia dziecka, a dla pracownic rozliczanych przez ZUS także zaświadczenie płatnika składek Z-3.
8. Data i podpis.

Najczęstsze błędy

• Wiara w mit “miesiąc od porodu albo tracisz prawo” - takiej zasady nie ma; zasiłek idzie za urlopem, a roszczenie przedawnia się po 6 miesiącach (art. 67).
• Przegapienie 21 dni na wybór wariantu 81,5% - po tym terminie zostaje Ci już tylko podział 100% i 70%.
• Mylenie zasiłku ze świadczeniem rodzicielskim - to drugie (kosiniakowe) jest dla osób nieubezpieczonych i wynosi 1000 zł miesięcznie.
• Kierowanie wniosku do ZUS, gdy płaci pracodawca - przy zatrudnieniu u dużego płatnika zasiłek rozlicza firma, nie Zakład.
• Brak skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka - bez niego ZUS lub pracodawca nie uruchomi wypłaty.