Wniosek o uznanie za obywatela polskiego

Do polskiego obywatelstwa prowadzą trzy różne pisma i czytelnicy regularnie sięgają po niewłaściwe. Wniosek o uznanie trafia do wojewody, a rozstrzygnięcie zapada w granicach ustawy.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz uzasadnienie wniosku

Uznanie, nadanie, potwierdzenie. Która droga jest Twoja

Przepisy w tabeli pochodzą z ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim.

Ta asymetria decyduje o tym, co się dzieje po odmowie. Art. 10 ust. 1 tej ustawy wyłącza w sprawach o nadanie zarówno Kodeks postępowania administracyjnego, jak i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, więc postanowienie Prezydenta zamyka sprawę bez jakiegokolwiek środka zaskarżenia. Przy uznaniu Kodeks stosuje się w całości (art. 10 ust. 3 tej ustawy), a odwołanie idzie do ministra właściwego do spraw wewnętrznych (art. 10 ust. 4).

Wyliczenia tej ustawy są zamknięte, bo nie zna ona zwrotu „w szczególności”. Dróg nabycia obywatelstwa są cztery (art. 4): z mocy prawa, przez nadanie, przez uznanie i przez przywrócenie.

Siedem przesłanek i siedem różnych okresów pobytu

Wystarczy jedna z siedmiu sytuacji z art. 30 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Numery punktów w tabeli odsyłają do tego przepisu.

Różnica między pkt 1 a pkt 6 jest drobna i bardzo praktyczna. Punkt 1 liczy 3 lata pobytu na podstawie jednego z trzech tytułów. Punkt 6 liczy 10 lat pobytu legalnego na dowolnym tytule, a takiego tytułu wymaga dopiero w chwili wnioskowania. To droga dla kogoś, kto przez lata mieszkał tu na kolejnych zezwoleniach czasowych.

Pobyt jest nieprzerwany, gdy żadna przerwa nie była dłuższa niż 6 miesięcy, a wszystkie razem nie przekroczyły 10 miesięcy (art. 30 ust. 3 ustawy o obywatelstwie polskim w związku z art. 195 ust. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach). Wyjątkiem są wyjazdy zawodowe, towarzyszenie takiej osobie przez małżonka i dziecko, szczególna sytuacja osobista do 6 miesięcy oraz praktyki w toku studiów w polskiej uczelni.

Język polski na poziomie B1

Wnioskodawca ma posiadać znajomość języka polskiego na poziomie biegłości co najmniej B1 (art. 30 ust. 2 ustawy o obywatelstwie polskim). Potwierdza ją urzędowe poświadczenie z art. 11a ustawy o języku polskim, świadectwo ukończenia szkoły w Rzeczypospolitej Polskiej albo świadectwo szkoły za granicą z wykładowym językiem polskim. Kto uczył się w polskiej szkole, egzaminu nie zdaje. Jeden wyjątek ma własny ustęp: świadectwo szkoły policealnej znajomości języka nie potwierdza (art. 30 ust. 2a). Dzieci z pkt 4 i 5 ustawa wyłącza z tego wymogu wprost.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Wniosek składa się do wojewody (art. 34 ustawy o obywatelstwie polskim), a decyzję wydaje wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której postępowanie dotyczy (art. 36 ust. 1). Drogi przez konsula ustawa przy uznaniu nie przewiduje. Konsul przyjmuje wnioski o nadanie (art. 21 ust. 1) i o potwierdzenie posiadania obywatelstwa (art. 57 ust. 1).

Formularz określa rozporządzenie wydane na podstawie art. 37 ust. 1 tej ustawy, czyli rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 3 sierpnia 2012 r. Dokumenty obcojęzyczne dołącza się z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego albo konsula (art. 12).

Za małoletniego wniosek składają jego przedstawiciele ustawowi, a przy braku porozumienia każde z nich może zwrócić się o rozstrzygnięcie do sądu (art. 32 tej ustawy). Dziecko po ukończeniu 16 lat składa własne oświadczenie o zgodzie (art. 8), a gdy uznanie dotyczy jednego z rodziców, potrzebna jest zgoda drugiego, któremu przysługuje władza rodzicielska (art. 7 ust. 2 pkt 2).

Opłata skarbowa za decyzję w trybie uznania wynosi 1000 zł (część I ust. 26 załącznika do ustawy o opłacie skarbowej). Zwolnienie obejmuje decyzje wydawane na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o obywatelstwie polskim, czyli uznanie małoletniego. Płaci się z chwilą złożenia wniosku (art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej).

Co powinien zawierać wniosek

Art. 33 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim wylicza sześć pozycji i lista jest zamknięta: dane cudzoziemca, adres zamieszkania, informacje o źródłach utrzymania w Polsce, lokalu, osiągnięciach zawodowych oraz działalności politycznej i społecznej, dane małżonka, informację o wcześniejszym ubieganiu się o obywatelstwo, wreszcie uzasadnienie. Same dane rozpisuje art. 13 ust. 1 tej ustawy na dziewięć pozycji, w tym nazwisko rodowe oraz imię i nazwisko rodowe matki.

Przy uznaniu małoletniego odpadają adres i dane małżonka, a dochodzą imię, nazwisko i adres przedstawiciela ustawowego (art. 33 ust. 3). Załączniki wymienia ust. 4: dokumenty potwierdzające dane, posiadane dokumenty o wcześniejszych staraniach, dowód znajomości języka, gdy jest wymagany, oraz fotografie. Brak dokumentów o dawnych staraniach nie jest brakiem formalnym.

Ile trwa postępowanie

Ustawa daje 6 miesięcy od dnia wpływu wniosku do organu właściwego do wydania decyzji (art. 10 ust. 3a ustawy o obywatelstwie polskim). Mieści się w nich postępowanie sprawdzające: przed decyzją wojewoda pyta komendanta wojewódzkiego Policji, dyrektora delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby inne organy, czy nabycie obywatelstwa nie zagraża bezpieczeństwu państwa i porządkowi publicznemu (art. 36 ust. 2). Odpowiedź ma przyjść w 30 dni, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach termin przedłuża się do 3 miesięcy (art. 36 ust. 3 w związku z art. 21 ust. 5).

Postępowanie przed Prezydentem terminu ustawowego nie ma, bo art. 10 ust. 1 tej ustawy wyłącza w tych sprawach Kodeks postępowania administracyjnego. Odmowa oparta na względach bezpieczeństwa bywa za to lakoniczna: wojewoda i minister mogą odstąpić w części od uzasadnienia decyzji (art. 11).

Najczęstsze błędy

• Złożenie wniosku u konsula. Art. 34 ustawy o obywatelstwie polskim zna przy uznaniu wyłącznie wojewodę.
• Liczenie na ślub jako drogę na skróty. Zawarcie małżeństwa nie powoduje zmian w obywatelstwie małżonków (art. 5 tej ustawy). Przesłankę z pkt 2 lit. a otwierają dopiero 3 lata związku i 2 lata pobytu na właściwym tytule.
• Dwa wnioski naraz. Wniosek o uznanie złożony w toku sprawy o nadanie prowadzi do umorzenia sprawy o uznanie, a przy toczącym się przywróceniu obywatelstwa do jej zawieszenia (art. 35 tej ustawy). Art. 23 działa w drugą stronę, więc nadanie ma tu pierwszeństwo procesowe.
• Mylenie uznania z potwierdzeniem. Uznanie daje obywatelstwo osobie, która go nie ma. Potwierdzenie stwierdza stan już istniejący i opisuje je oświadczenie o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
• Szukanie tu spraw pobytowych. Zezwolenie na pobyt stały dla dziecka i karta pobytu to osobne pisma z huba wniosków.

Odpowiedz na kilka pytań i pobierz gotowe pismo. Napisz uzasadnienie wniosku o uznanie.