Oświadczenie VAT

Zbierasz dokumenty do sprzedaży biura albo chcesz świadomie wejść w VAT przed pierwszą dużą fakturą? Zanim cokolwiek podpiszesz, ustal, o które oświadczenie naprawdę chodzi, bo pod tą samą nazwą kryją się pisma o różnych skutkach i terminach.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie w sprawie VAT

Kiedy piszesz oświadczenie w sprawie VAT

Nie ma jednego uniwersalnego druku o nazwie oświadczenie VAT. Najczęściej chodzi o jedną z trzech sytuacji.

Pierwsza to rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego. Jako drobny przedsiębiorca korzystasz ze zwolnienia z VAT, ale chcesz rozliczać podatek, na przykład żeby odliczać VAT od zakupów albo współpracować z kontrahentami, którzy tego oczekują.

Druga to wybór opodatkowania przy sprzedaży nieruchomości. Sprzedaż budynku czy lokalu bywa zwolniona z VAT, a Ty razem z kupującym wolicie transakcję opodatkować, zwykle po to, żeby zachować prawo do odliczenia.

Trzecia to zwykłe oświadczenie o statusie czynnego podatnika VAT, którego żąda kontrahent albo zamawiający w przetargu. Tu nie ma ustawowego wzoru, a sam status i tak każdy może sprawdzić w wykazie podatników VAT.

Podstawa prawna i termin

Rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego opiera się na art. 113 ust. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Samo zwolnienie przysługuje, dopóki Twoja sprzedaż w poprzednim roku nie przekroczyła limitu, który od 1 stycznia 2026 r. wynosi 240 000 zł (wcześniej 200 000 zł); przy działalności rozpoczętej w trakcie roku liczysz go proporcjonalnie (art. 113 ust. 9). Żeby zrezygnować, zawiadamiasz naczelnika urzędu skarbowego na piśmie przed początkiem miesiąca, od którego chcesz rozliczać VAT, a przy nowej firmie przed dniem pierwszej czynności.

Wybór opodatkowania nieruchomości reguluje art. 43 ust. 10 i 11 ustawy. Dostawa budynku, budowli lub ich części po upływie dwóch lat od pierwszego zasiedlenia jest co do zasady zwolniona (art. 43 ust. 1 pkt 10). Możecie z tego zwolnienia zrezygnować, jeśli obie strony są zarejestrowane jako czynni podatnicy VAT i złożycie zgodne oświadczenie o wyborze opodatkowania, najpóźniej przed dniem dostawy.

Gdzie i jak złożyć

Rezygnację ze zwolnienia podmiotowego zgłaszasz na formularzu VAT-R do naczelnika urzędu skarbowego. Złożysz go w urzędzie, elektronicznie albo jako załącznik do wniosku CEIDG. To ten sam druk, którym rejestrujesz się jako czynny podatnik VAT.

Zgodne oświadczenie o wyborze opodatkowania nieruchomości składacie na dwa sposoby: przed dniem dostawy do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla nabywcy albo bezpośrednio w akcie notarialnym. Tę drugą, wygodniejszą drogę dopuszcza ustawa od pakietu SLIM VAT 2, czyli od 1 października 2021 r. Status kontrahenta jako czynnego podatnika VAT potwierdza wykaz podatników VAT, tak zwana biała lista, prowadzony przez Szefa KAS (art. 96b).

Więcej pism firmowych znajdziesz wśród oświadczeń.

Co powinno zawierać

W zgłoszeniu VAT-R podajesz dane firmy, NIP, adres i wskazujesz miesiąc rezygnacji ze zwolnienia. W zgodnym oświadczeniu o wyborze opodatkowania nieruchomości ustawa wymaga (art. 43 ust. 11):

• imion i nazwisk lub nazw, adresów oraz numerów NIP sprzedającego i nabywcy,
• planowanej daty zawarcia umowy dostawy,
• adresu budynku, budowli lub ich części.

Do tego dodaj wyraźne stwierdzenie, że rezygnujecie ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 i wybieracie opodatkowanie, oraz podpisy obu stron.

Najczęstsze błędy

• Mylenie pism. Rezygnacja podmiotowa idzie na VAT-R, a wybór opodatkowania nieruchomości to odrębne, wspólne oświadczenie stron. To nie jest jeden druk.
• Przekroczony termin przy nieruchomości. Oświadczenie do urzędu musi trafić przed dniem dostawy; po podpisaniu aktu jest już za późno, chyba że złożyliście je w samym akcie notarialnym.
• Oświadczenie tylko jednej strony. Wybór opodatkowania działa wyłącznie jako zgodne oświadczenie obu stron, które są czynnymi podatnikami VAT.
• Stary limit. Od 2026 r. zwolnienie podmiotowe liczysz do 240 000 zł, nie do 200 000 zł.
• Pochopna rezygnacja. Po rezygnacji do zwolnienia wracasz najwcześniej po roku (art. 113 ust. 11), więc policz to wcześniej.

Oświadczenie ułoży za Ciebie generator

Zamiast szukać właściwego druku, odpowiedz w Prawomacie na kilka pytań. Wskażesz, czy rezygnujesz ze zwolnienia, czy wybieracie opodatkowanie nieruchomości, a dostaniesz gotowe pismo z podstawą prawną i miejscem na Twoje dane, gotowe do podpisu.