Oświadczenie o urlopie rodzicielskim

Wracasz do pracy i chcesz, żeby resztę urlopu wykorzystał partner. Zanim pracodawca udzieli Ci urlopu rodzicielskiego, musi wiedzieć jedno: czy drugi rodzic sięga po ten sam urlop i w jakich tygodniach.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie o urlopie rodzicielskim

Kiedy składasz to oświadczenie

Oświadczenie o urlopie rodzicielskim jest załącznikiem do wniosku urlopowego. Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 11 marca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 322) każe dołączyć do wniosku oświadczenie o braku zamiaru korzystania z urlopu rodzicielskiego albo z zasiłku macierzyńskiego przez drugiego rodzica w okresie objętym wnioskiem, albo o okresie, w którym drugi rodzic zamierza z niego skorzystać (§ 15 ust. 2 pkt 2).

Trzy typowe sytuacje: matka wraca do pracy i wskazuje miesiąc, od którego urlop przejmuje ojciec; ojciec sięga po swoje dziewięć tygodni, a matka w tym samym czasie pobiera zasiłek; oboje chcą być na urlopie równolegle przez kilka tygodni.

Sprawdź datę rozporządzenia, na które powołuje się wzór ściągnięty z internetu. Poradniki wciąż odsyłają do rozporządzenia z 8 maja 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 937), które utraciło moc 19 marca 2025 r.

Ile tygodni i czego nie da się przenieść

Kodeks pracy daje rodzicom łącznie do 41 tygodni urlopu przy jednym dziecku z jednego porodu i do 43 tygodni przy porodzie mnogim (art. 182(1a) § 1 i § 3). Gdy dziecko ma zaświadczenie z ustawy „Za życiem”, wymiar rośnie do 65 albo 67 tygodni (§ 2).

Z tej puli każdemu z rodziców przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni, którego nie można przenieść na drugie z nich (§ 4). Skorzystanie z urlopu w wymiarze co najmniej 9 tygodni oznacza wykorzystanie tej wyłącznej części (§ 5). Oboje mogą przebywać na urlopie jednocześnie, byle łączny wymiar nie przekroczył 41, 43, 65 albo 67 tygodni (§ 6). Gdy jedno z rodziców pobiera zasiłek macierzyński za okres odpowiadający urlopowi rodzicielskiemu, drugie może w tym czasie korzystać z samego urlopu (§ 7).

Urlop bierzesz jednorazowo albo najwyżej w 5 częściach, do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia (art. 182(1c)).

Wniosek: termin i zawartość

Wniosek składasz w postaci papierowej albo elektronicznej nie później niż 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, a pracodawca ma obowiązek go uwzględnić (art. 182(1d) § 1). Sam wniosek zawiera trzy elementy: Twoje imię i nazwisko, wskazanie dotychczas wykorzystanego urlopu lub zasiłku wraz z liczbą części, oraz okres, na jaki urlop ma być udzielony (§ 15 ust. 1 rozporządzenia).

Dołączasz do niego odpis skrócony aktu urodzenia dziecka i opisane wyżej oświadczenie o drugim rodzicu. Dokumentów leżących już w Twoich aktach osobowych nie składasz drugi raz (§ 22), a przy kopii pracodawca może zażądać okazania oryginału (§ 23). Klauzula o odpowiedzialności karnej jest tu zbędna, bo odbierania tego oświadczenia pod takim rygorem nie przewiduje żaden przepis.

Ile wypłaci ZUS

Zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70% podstawy wymiaru (art. 31 ust. 2 ustawy zasiłkowej). Jeżeli matka w ciągu 21 dni po porodzie złoży wniosek o wypłatę zasiłku za cały okres macierzyńskiego i rodzicielskiego (art. 30a ust. 1), stawka za oba te okresy wynosi 81,5% (art. 31 ust. 3). Dziewięć tygodni zarezerwowanych dla drugiego rodzica jest płatne 70% zawsze (art. 31 ust. 3f).

Przy łączeniu urlopu z pracą u pracodawcy udzielającego urlopu, w wymiarze do połowy etatu (art. 182(1e) § 1), zasiłek maleje proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (art. 31 ust. 4a), a sam urlop wydłuża się, najdalej do 82 albo 86 tygodni (art. 182(1f) § 1).

Gdy pracodawca odmawia

Wniosku o urlop rodzicielski pracodawca nie ocenia, tylko go uwzględnia. Odmowa jest naruszeniem przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem, zagrożonym grzywną od 2000 zł do 60 000 zł (art. 281 § 1 pkt 5), a zgłasza się ją okręgowemu inspektorowi pracy. Inaczej wygląda wniosek o łączenie urlopu z pracą: tam pracodawca może odmówić ze względu na organizację albo rodzaj pracy i ma 7 dni na podanie przyczyny (art. 182(1e) § 2).

Od dnia złożenia wniosku do końca urlopu pracodawca nie może Cię zwolnić ani prowadzić przygotowań do zwolnienia (art. 177 § 1). Gdy złożysz wniosek wcześniej niż na 21 dni przed urlopem, ochrona i tak zaczyna działać 21 dni przed jego rozpoczęciem (art. 177 § 1(1) pkt 2).

Najczęstsze błędy

• Traktowanie urlopu jako uprawnienia matki, którym „dzieli się” z ojcem. Wymiar przysługuje obojgu łącznie, a 9 tygodni każdego z rodziców nie przechodzi na drugie z nich.
• Wniosek złożony na dwa tygodnie przed planowanym urlopem, czyli po terminie z art. 182(1d) § 1.
• Pominięcie oświadczenia o drugim rodzicu, przez co pracodawca wzywa do uzupełnienia i data startu urlopu się przesuwa.
• Liczenie na 81,5% bez wniosku złożonego w ciągu 21 dni po porodzie.
• Przekonanie, że urlop przepada z pierwszymi urodzinami dziecka. Granicą jest koniec roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Pozostałe pisma pracownicze zebraliśmy w hubie oświadczenia.