Oświadczenie o rozwiązaniu umowy

Pismo poszło listem poleconym dwa tygodnie temu. Minęła data, od której umowa miała nie obowiązywać, a druga strona wciąż wystawia faktury. Prawo zwykle jest po jej stronie: rozwiązanie za porozumieniem stron potrzebuje dwóch oświadczeń, a zostało złożone jedno.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie o rozwiązaniu umowy

Do rozwiązania wystarczy forma dokumentowa

To jest pointa całej strony i przeczy temu, co znajdziesz w większości poradników.

Jeżeli umowa została zawarta w formie pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej, jej rozwiązanie za zgodą obu stron, jak również odstąpienie od niej albo jej wypowiedzenie wymaga zachowania formy dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega inną formę.

Tak brzmi art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego. Umowa podpisana długopisem nie wymaga więc do rozwiązania drugiego dokumentu podpisanego długopisem. Formę dokumentową zachowuje oświadczenie złożone w postaci dokumentu w sposób pozwalający ustalić osobę, która je składa (art. 77² Kodeksu cywilnego). Podpisany plik PDF albo wymiana wiadomości, z których widać, kto je wysyła, zwykle ten próg spełniają, choć ocena zależy od okoliczności sprawy.

Końcówka przepisu jest za to bardzo realna: strony mogą zastrzec surowszą formę. Gdy zapisały samą formę pisemną, nie mówiąc nic o skutkach jej niezachowania, w razie wątpliwości przyjmuje się, że chodziło wyłącznie o cele dowodowe (art. 76 Kodeksu cywilnego).

Umowa notarialna, czyli wyjątek w drugą stronę

Przy umowie zawartej w innej formie szczególnej reguła się odwraca. Rozwiązanie za zgodą obu stron wymaga tej samej formy, w jakiej umowę zawarto, więc porozumienie do umowy notarialnej idzie z powrotem do notariusza (art. 77 § 3 Kodeksu cywilnego).

Ten sam przepis traktuje jednostronne wyjście łagodniej: odstąpienie albo wypowiedzenie powinno być jedynie stwierdzone pismem. Zgodne rozstanie ma tu wyższy próg formy niż rozstanie jednostronne.

Dwa oświadczenia zamiast jednego

Wypowiedzenie i odstąpienie są jednostronne: skutek następuje, o ile składający ma do tego podstawę. Skutkami samego odstąpienia rządzą osobne przepisy.

Porozumienie potrzebuje zgodnych oświadczeń obu stron, więc dopóki druga strona swojego nie złoży, umowa wiąże w całości. Rachunki biegną dalej, terminy też.

Osobnego przepisu o tym trybie w kodeksie nie znajdziesz. Podstawą jest swoboda umów z art. 353¹ Kodeksu cywilnego: strony, które ułożyły stosunek prawny według swojego uznania, mogą go równie zgodnie zamknąć. Dlatego tą drogą da się zakończyć także umowę, której nie pozwala wypowiedzieć ani ustawa, ani jej własne postanowienia.

Kiedy Twoje oświadczenie zaczyna działać

Momentem nie jest nadanie pisma. Oświadczenie jest złożone z chwilą, gdy doszło do adresata w taki sposób, że mógł zapoznać się z jego treścią (art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego). Przy wiadomości elektronicznej liczy się wprowadzenie jej do środka komunikacji elektronicznej w stanie do przeczytania (art. 61 § 2).

Złożone oświadczenie wciąż nie jest rozwiązaną umową. W razie sporu to Ty wykazujesz, że w ogóle doszło, bo ciężar dowodu spoczywa na tym, kto wywodzi z faktu skutki prawne (art. 6 Kodeksu cywilnego). Dowód nadania nim nie jest.

Co powinno zawierać oświadczenie

• oznaczenie umowy: rodzaj, numer, data zawarcia i przedmiot,
• proponowany dzień zakończenia, wpisany konkretną datą,
• wskazanie formy, w jakiej umowę zawarto, bo od niej zależy forma porozumienia,
• los świadczeń do tego dnia: co jeszcze wykonasz i co pozostaje do zapłaty,
• miejsce na podpis drugiej strony i prośbę o odesłanie egzemplarza w oznaczonym terminie.

Najczęstsze błędy

• Odhaczenie sprawy w dniu nadania listu. Do rozwiązania brakuje jeszcze oświadczenia drugiej strony.
• Szukanie notariusza albo podpisu kwalifikowanego tam, gdzie ustawa ich nie wymaga (art. 77 § 2 Kodeksu cywilnego).
• Błąd odwrotny: mail do umowy zawartej u notariusza (art. 77 § 3 Kodeksu cywilnego).
• Pominięcie własnego zapisu umownego o formie zmian i rozwiązania. Umowa może wymagać więcej niż ustawa.
• Pismo bez daty zakończenia. Zostaje wtedy spór o to, do kiedy strony sobie płacą.
• Oczekiwanie skutku jednostronnego po piśmie o porozumieniu. Inne pisma z tej rodziny znajdziesz w dziale oświadczenia.