Wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron

Najpierw jedno rozróżnienie, bo od niego zależy wszystko dalsze. Jeśli chcesz odejść z pracy, Twoje pismo rządzi się Kodeksem pracy i osobnymi zasadami: znajdziesz je na stronie rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Ta strona jest o umowach cywilnoprawnych: najmie, zleceniu, dziele, abonamencie, umowie o świadczenie usług, umowie przedwstępnej. Tu rządzi Kodeks cywilny.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy porozumienie stron jest jedyną realną drogą

Sięgasz po nie wtedy, gdy chcesz zamknąć umowę, a przepis albo sama umowa nie dają Ci prawa jednostronnego wyjścia.

Wynajmujesz lokal na dwa lata, biznes nie wypalił, a w umowie nie ma ani słowa o wypowiedzeniu. Podpisaliście umowę przedwstępną z zadatkiem i obie strony po cichu odpuszczają zakup. Zamówiłeś projekt graficzny, wykonawca zaczął, a Ty zmieniłeś koncepcję i wolisz dogadać się co do pieniędzy, zamiast wchodzić w spór o wady dzieła.

W każdej z tych sytuacji jednostronne pismo albo Ci nie przysługuje, albo kosztuje. Porozumienie kończy natomiast każdą umowę, na jaką obie strony przystaną, i na warunkach, które same ustalicie.

Podstawa prawna: swoboda umów, art. 353¹ Kodeksu cywilnego

Nie szukaj przepisu, który przyznaje prawo do rozwiązania umowy za porozumieniem stron, bo takiego przepisu nie ma i nie jest potrzebny. Działa tu swoboda umów (art. 353¹ Kodeksu cywilnego), ta sama, która pozwoliła Wam tę umowę zawrzeć: skoro strony ułożyły stosunek prawny według swojego uznania, mogą go zgodnie zakończyć.

Stąd bierze się realna wartość tej drogi. Nie potrzebujesz klauzuli wypowiedzenia, ważnego powodu ani podstawy ustawowej. Zamkniesz nią również umowę na czas oznaczony, której inaczej wypowiedzieć się nie da, na przykład najem, gdzie wypowiedzenie jest dopuszczalne tylko w wypadkach wskazanych w umowie (art. 673 § 3 Kodeksu cywilnego).

Warunek jest jeden i jest twardy: zgoda. Twoje pismo to oferta (art. 66 Kodeksu cywilnego), a umowa trwa, dopóki druga strona jej nie przyjmie.

Porozumienie, wypowiedzenie, odstąpienie: trzy różne pisma

Pomylenie ich to najdroższy błąd w tej okolicy.

Porozumienie podpisują obie strony. Podstawy nie potrzebuje, bo jest umową. Kończy stosunek prawny na przyszłość: to, co już wykonaliście, zostaje w mocy, a rozliczacie tylko resztę.

Wypowiedzenie składa jedna strona. Potrzebuje podstawy: przepisu albo zapisu w umowie. Biegnie okres wypowiedzenia, a skutek również dotyczy przyszłości. Tę drogę opisujemy przy wypowiedzeniu umowy cywilnoprawnej.

Odstąpienie też jest jednostronne i też wymaga podstawy: ustawowej albo zastrzeżonej w umowie. Różni się skutkiem, i to zasadniczo. Umowę uważa się za niezawartą, a wszystko, co strony już sobie świadczyły, wraca (art. 395 § 2 i art. 494 Kodeksu cywilnego); za wykonane usługi i za korzystanie z rzeczy należy się odpowiednie wynagrodzenie.

Chcesz odzyskać wpłacone pieniądze i oddać towar? Celujesz w odstąpienie. Porozumienie o rozwiązaniu tego nie załatwi, chyba że sami wpiszecie do niego zwroty.

Forma: art. 77 Kodeksu cywilnego

Formę porozumienia dyktuje forma samej umowy.

Umowę zawartą na piśmie, w formie dokumentowej albo elektronicznej rozwiążecie za zgodą obu stron co najmniej w formie dokumentowej, chyba że ustawa lub umowa zastrzega surowszą (art. 77 § 2). Forma dokumentowa to na przykład wymiana maili, z których da się ustalić tożsamość składających oświadczenia.

Umowę zawartą w formie szczególnej rozwiążecie tylko w tej samej formie (art. 77 § 3). Umowa przedwstępna sprzedaży nieruchomości podpisana u notariusza wymaga więc porozumienia w formie aktu notarialnego; kartka podpisana przy stole nie zadziała. Sprawdź też własną umowę: jeśli zastrzega dla zmian i rozwiązania formę pisemną pod rygorem nieważności, trzymaj się jej.

Co powinno zawierać porozumienie

• dane obu stron - imiona, nazwiska lub nazwy, adresy, NIP albo PESEL;
• oznaczenie umowy - rodzaj, numer, data zawarcia, przedmiot;
• zgodne oświadczenie o rozwiązaniu i konkretną datę zakończenia umowy;
• rozliczenie - co zapłacone, co jeszcze do zapłaty, w jakim terminie i na jaki rachunek;
• zwrot zadatku, zaliczki lub kaucji - przy rozwiązaniu umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada (art. 394 § 3 Kodeksu cywilnego);
• kary umowne (art. 483-484 Kodeksu cywilnego) - napiszcie wprost, czy strony ich nie dochodzą;
• zwrot rzeczy - klucze, sprzęt, materiały, dokumentacja, najlepiej protokołem;
• podpisy obu stron na dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej.

Jeśli drugą stroną jest spółka, sprawdź w KRS, kto może ją reprezentować. Podpis pracownika bez pełnomocnictwa potrafi wywrócić całe porozumienie.

Najczęstsze błędy

• Podpisanie w ciemno cudzej klauzuli o zrzeczeniu się roszczeń. Zdanie o braku dalszych roszczeń to zwolnienie z długu (art. 508 Kodeksu cywilnego). Gasi także roszczenia, o których dziś nie wiesz: wady lokalu, niedopłacone faktury, odszkodowanie. Podpisz ją dopiero po rozliczeniu. Gotowy druk od drugiej strony często ją zawiera.
• Nazwanie pisma wypowiedzeniem, a treści porozumieniem. Druga strona odczyta je tak, jak jej wygodniej.
• Wysłanie pisma i uznanie sprawy za zamkniętą. Bez podpisu drugiej strony umowa trwa, a Ty dalej płacisz.
• Zignorowanie formy z art. 77 § 3. Porozumienie do umowy notarialnej spisane zwykłą kartką jest nieskuteczne.
• Brak daty albo rozliczenia. Bez konkretnego dnia i konkretnej kwoty zostaje Wam spór o to, co właściwie ustaliliście.

Opisz sytuację, a Prawomat przygotuje porozumienie o rozwiązaniu umowy z datą, rozliczeniem i zwrotem zadatku. Napisz porozumienie o rozwiązaniu umowy. Pozostałe pisma znajdziesz w dziale wypowiedzenie umowy.