Wniosek o urlop okolicznościowy w wojsku

Wojskowy urlop okolicznościowy stoi na własnych przepisach: ustawie o obronie Ojczyzny i dwóch rozporządzeniach Ministra Obrony Narodowej. Liczba dni zależy od rodzaju służby, którą pełnisz, a rozstrzyga dowódca jednostki.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy dowódca udziela tego urlopu

Powody są wyliczone w przepisach i różnią się między dwiema grupami żołnierzy. Wspólny rdzeń to zdarzenia rodzinne: własny ślub, urodzenie się dziecka, pogrzeb bliskiej osoby. Poza nim każda grupa ma własne pozycje.

Żołnierz zawodowy sięga po ten urlop także wtedy, gdy obejmuje stanowisko w innej miejscowości i musi się tam przenieść. Żołnierz spoza korpusu zawodowego dostaje wolne również na odwiedziny małżonka albo dziecka, na usuwanie skutków klęski żywiołowej w rodzinie oraz na prace sezonowe w gospodarstwie rolnym.

Osobną pozycją są ważne sprawy osobiste i rodzinne. Przepis nie nazywa tam konkretnego zdarzenia, więc rozstrzyga to, co napiszesz w uzasadnieniu.

Żołnierz zawodowy: sufit 5 dni roboczych

Ustawa podaje jedną liczbę graniczną. Art. 281 ust. 13 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny mówi o urlopie okolicznościowym w wymiarze jednorazowo nie dłuższym niż 5 dni roboczych. Rozdzielenie tego sufitu na konkretne okazje zostawiono rozporządzeniu MON z 2 marca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 512), którego § 16 ust. 1 podaje:

• od 3 do 5 dni roboczych: zawarcie związku małżeńskiego, urodzenie się dziecka, pogrzeb małżonka albo pogrzeb dziecka;
• do 3 dni roboczych: ślub dziecka żołnierza, także przysposobionego, pasierba i przyjętego na wychowanie, oraz pogrzeb rodziców, rodzeństwa, teściów, dziadków i byłych opiekunów prawnych żołnierza albo jego małżonka.

Dwa dalsze ustępy dokładają: od 1 do 5 dni roboczych na załatwienie ważnych spraw osobistych (§ 16 ust. 2) oraz od 3 do 5 dni roboczych po przeniesieniu na stanowisko w innej miejscowości, zależnie od odległości (§ 16 ust. 3).

Dni robocze to tu wszystkie dni poza niedzielami, świętami ustawowymi i dodatkowymi dniami wolnymi od służby (art. 280 ust. 6). Sobota liczy się więc normalnie, chyba że w jednostce wyznaczono ją jako dzień wolny od służby.

Terytorialsi, zasadnicza służba i rezerwa

Tutaj ustawa nie podaje żadnego limitu dni. Art. 331 ust. 1 pkt 4 wymienia sam urlop okolicznościowy, a wymiar przekazuje rozporządzeniu (art. 331 ust. 9). Liczby stoją wyłącznie w § 6 rozporządzenia MON z 1 marca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 318), które jednym przepisem obejmuje terytorialsów, żołnierzy dobrowolnej i obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej oraz rezerwistów:

• do 5 dni roboczych: zgon i pogrzeb albo ciężka choroba najbliższego członka rodziny, własny ślub, urodzenie się dziecka, odwiedziny małżonka albo dziecka, załatwienie spraw rodzinnych i osobistych;
• do 14 dni roboczych: usuwanie skutków klęski żywiołowej, która dotknęła rodzinę, albo prace sezonowe w gospodarstwie rolnym prowadzonym osobiście lub wraz z małżonkiem.

Krąg najbliższych jest w tym rozporządzeniu szerszy. Obejmuje małżonka, dziecko, ojca, matkę, byłego opiekuna prawnego, rodzeństwo, babkę i dziadka, a do tego dziecko, rodziców oraz byłego opiekuna prawnego małżonka.

Opieka nad rodziną i czas wojny

Dwa tryby wychodzą poza skalę kilku dni.

Pierwszy dotyczy opieki. Żołnierz zawodowy, który wykorzystał już zwolnienie od zajęć służbowych na opiekę nad małżonkiem, dzieckiem albo rodzicem i nadal musi ją sprawować osobiście, może otrzymać urlop okolicznościowy w wymiarze do 5 miesięcy (art. 281 ust. 16 i 17). Dokumenty są te same co przy zwolnieniu od zajęć: zaświadczenie lekarskie albo orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji, plus oświadczenie o osobach mieszkających razem z żołnierzem (§ 18 w związku z § 17 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 512).

Drugi dotyczy stanów nadzwyczajnych. Po ogłoszeniu mobilizacji, w stanie wojennym i w czasie wojny żołnierzowi zawodowemu można udzielić urlopu okolicznościowego jednorazowo do 15 dni kalendarzowych (art. 300 ust. 1 pkt 2). Jednostka dni zmienia się tu z roboczych na kalendarzowe.

Czy to wolne jest płatne

Za czas urlopu żołnierz zawodowy zachowuje uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym (art. 450 ust. 1). Wyjątkiem jest kilkumiesięczny urlop na opiekę nad najbliższym: za ten okres przysługuje 75 procent uposażenia zasadniczego z dodatkami stałymi (art. 454 ust. 1 pkt 2).

Dlaczego Kodeks pracy tu nie sięga

Łatwo porównać swoje dni z dwoma dniami, które pracownik dostaje na ślub albo pogrzeb. To inny reżim i inne liczby. Trzy przepisy zamykają sprawę:

• Żołnierz nie jest pracownikiem. Kodeks pracy określa prawa i obowiązki pracowników oraz pracodawców (art. 1), a pracownikiem jest osoba zatrudniona na umowę o pracę, powołanie, wybór, mianowanie albo spółdzielczą umowę o pracę (art. 2). Stosunek służbowy żołnierza zawodowego powstaje w drodze powołania do tej służby (art. 185 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny).
• Sam kodeks oddaje temat. Art. 301 § 1 odsyła w sprawach uprawnień związanych z czynną służbą wojskową do ustawy o obronie Ojczyzny.
• Ustawa bierze z kodeksu tylko to, co wymieni. Art. 284 ust. 1 importuje urlopy macierzyński, ojcowski, rodzicielski i opiekuńczy oraz zwolnienie z powodu siły wyższej. Urlopu okolicznościowego na tej liście nie ma, bo ustawa reguluje go samodzielnie.

Jak złożyć wniosek

Pismo kierujesz do dowódcy jednostki wojskowej i to on rozstrzyga (art. 300 ust. 2, art. 331 ust. 6 oraz § 16 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 512).

Dowódca nie jest wnioskiem związany i sam wyznacza wymiar w widełkach.

Przepisy oczekują wniosku udokumentowanego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 318), a przy sprawach osobistych umotywowanego (§ 16 ust. 2 rozporządzenia Dz.U. 2023 poz. 512). Dołącz zatem odpis aktu małżeństwa, aktu urodzenia albo aktu zgonu i napisz, dlaczego Twoja obecność jest konieczna.

Udzielenie urlopu ogłasza się w rozkazie dziennym dowódcy jednostki, razem z wymiarem, terminem, miejscem pobytu i sposobem powiadomienia Cię w razie odwołania (§ 10 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 318). Odwołanie z urlopu ma charakter wyjątkowy i wymaga uzasadnienia, a niewykorzystaną część dostajesz ponownie po ustaniu przyczyny.

Najczęstsze błędy

• Przenoszenie wymiarów z Kodeksu pracy. Dwa dni na ślub i jeden dzień na pogrzeb dalszej rodziny to reguła dla pracowników, opisana we wniosku o urlop okolicznościowy.
• Powoływanie ustawy przy wymiarach dla terytorialsów. Ustawa nie daje im żadnej liczby dni. Wszystkie liczby stoją w § 6 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 318.
• Mylenie sufitu z przydziałem. Pięć dni roboczych z art. 281 ust. 13 pkt 2 wyznacza górną granicę. Dowódca może przyznać mniej.
• Sam numer paragrafu bez nazwy aktu. W grze są dwa rozporządzenia MON, więc zawsze pisz paragraf razem z pozycją Dziennika Ustaw.
• Wniosek bez załącznika. Przepis mówi o wniosku udokumentowanym, więc samo nazwanie zdarzenia nie wystarczy.
• Liczenie 15 dni w normalnych warunkach. Ten wymiar rusza dopiero po ogłoszeniu mobilizacji, w stanie wojennym i w czasie wojny.

Wygeneruj wniosek o urlop okolicznościowy dla żołnierza w Prawomacie: wskazujesz zdarzenie i rodzaj służby, a narzędzie dobiera właściwą podstawę i układa pismo do dowódcy. Zobacz też pozostałe wnioski i wzory pism.