Wniosek o urlop bezpłatny

Kodeks pracy poświęca urlopowi bezpłatnemu dwa artykuły i żaden nie daje Ci prawa do wolnego. Pracodawca może go udzielić na Twój wniosek (art. 174 § 1), więc odmowa jest legalna i nie wymaga uzasadnienia. Gdy się zgodzi, nie napotkasz za to żadnego limitu: miesiąc, rok i trzy lata mieszczą się w tym samym przepisie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy piszesz wniosek o urlop bezpłatny

Sytuacje są zwykle trzy. Inżynier dostaje półroczny kontrakt w innej firmie i nie chce palić mostów, więc zamiast wypowiedzenia prosi o urlop bezpłatny. Córka opiekuje się ojcem po udarze, a pięć dni urlopu opiekuńczego wyczerpała w kwietniu. Ktoś trzeci wyjeżdża albo zaczyna studia, mając wypoczynkowy wybrany do zera.

Zwykłe wolne z puli 20 albo 26 dni to co innego: wtedy składasz wniosek urlopowy. Nie wiesz, który urlop Ci przysługuje? Zacznij od mapy uprawnień.

Podstawa prawna: art. 174 Kodeksu pracy

• Tylko na Twój wniosek. Urlopu udziela się na wniosek pracownika złożony w postaci papierowej lub elektronicznej (art. 174 § 1). Z inicjatywy pracodawcy taki urlop nie istnieje: przymusowy urlop bezpłatny jest bezprawny.
• Bez maksimum i bez katalogu przyczyn. Ustawa nie wyznacza górnej granicy ani listy powodów, a uzasadnienia podawać nie musisz.
• Odwołanie z urlopu. Przy urlopie dłuższym niż 3 miesiące strony mogą przewidzieć, że pracodawca odwoła Cię z ważnych przyczyn (art. 174 § 3). Wymaga to uzgodnienia, najlepiej wprost we wniosku.
• Praca u innego pracodawcy. Art. 174(1) pozwala udzielić urlopu po to, żebyś pracował u kogoś innego, na podstawie porozumienia między pracodawcami i Twojej zgody. Ten okres, jako jedyny, wlicza się do stażu u dotychczasowego pracodawcy (art. 174(1) § 2).

Terminu na złożenie wniosku ustawa nie wyznacza. Liczy się co innego: zgodę musisz mieć przed pierwszym dniem nieobecności. Wyjście na niezatwierdzony urlop to nieobecność nieusprawiedliwiona, a ta bywa podstawą do zwolnienia.

Co tracisz na urlopie bezpłatnym

Tu leży prawdziwa cena tego urlopu.

• Leczenie na NFZ. Pracodawca nie odprowadza za ten czas składki zdrowotnej, a prawo do świadczeń ustaje po 30 dniach (art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych). Razem z Tobą tracą je członkowie rodziny zgłoszeni przy Tobie. Wyjścia są dwa: zgłosi Cię jako członka rodziny bliska osoba ubezpieczona albo zawrzesz umowę dobrowolnego ubezpieczenia z NFZ. Zrób to zawczasu, bo dłuższa przerwa w ubezpieczeniu oznacza opłatę dodatkową.
• Chorobowe. Zasiłek nie przysługuje za niezdolność do pracy przypadającą w czasie urlopu bezpłatnego (art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy zasiłkowej). L4 nie przerywa urlopu i go nie przesuwa.
• Staż pracy. Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 174 § 2). W praktyce: po urlopie trwającym co najmniej miesiąc urlop wypoczynkowy za ten rok liczysz proporcjonalnie, po 1/12 wymiaru za każdy miesiąc (art. 155(2)). Wolniej dochodzisz też do 26 dni urlopu i do dłuższego okresu wypowiedzenia.
• Emerytura. Składek emerytalnych nikt za ten czas nie zapłaci, więc okres nie powiększa stażu ubezpieczeniowego ani kapitału na Twoim koncie w ZUS.
• Ochrona przed wypowiedzeniem. Ta akurat działa: pracodawca nie może wypowiedzieć umowy w czasie urlopu pracownika (art. 41 Kodeksu pracy), a urlop bezpłatny też jest urlopem. Wyjątki są dwa: ogłoszenie upadłości albo likwidacji pracodawcy (art. 41(1)) oraz zwolnienia grupowe, gdy urlop trwa co najmniej 3 miesiące (art. 5 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników).

Urlop bezpłatny nauczyciela

Nauczyciel zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć ma własną podstawę: art. 68 ust. 1 Karty Nauczyciela. Może otrzymać urlop płatny lub bezpłatny dla celów naukowych, artystycznych i oświatowych, a bezpłatny także z innych ważnych przyczyn. Udziela go dyrektor szkoły, na umotywowany wniosek. Nauczyciel w niepełnym wymiarze wnioskuje na zasadach ogólnych, z art. 174 Kodeksu pracy.

Co powinien zawierać wniosek i gdzie go złożyć

• miejscowość, datę, Twoje dane i stanowisko;
• adresata: pracodawcę, w praktyce dział kadr albo dyrektora;
• podstawę prawną: art. 174 § 1 Kodeksu pracy albo art. 68 ust. 1 Karty Nauczyciela;
• dokładne daty od-do oraz datę powrotu do pracy;
• uzasadnienie (przy Karcie Nauczyciela konieczne, przy art. 174 nie);
• zgodę na odwołanie z urlopu, gdy planujesz dłużej niż 3 miesiące;
• podpis i miejsce na decyzję pracodawcy.

Wniosek składasz papierowo albo elektronicznie, zależnie od tego, co przyjęto u pracodawcy. Zachowaj potwierdzenie złożenia i zgodę.

Najczęstsze błędy

• Traktowanie urlopu jak uprawnienia. Pracodawca może odmówić i nie musi tego tłumaczyć.
• Wyjazd przed uzyskaniem zgody. To nieobecność nieusprawiedliwiona.
• Przeoczenie ubezpieczenia zdrowotnego. Po 30 dniach zostajesz bez NFZ, razem z rodziną zgłoszoną przy Tobie.
• Liczenie na chorobowe. Za dni choroby na urlopie bezpłatnym zasiłek się nie należy.
• Wniosek bez konkretnych dat. Kadry potrzebują daty początkowej i końcowej.
• Zdziwienie, że po powrocie urlop wypoczynkowy stopniał. To skutek art. 155(2), a nie pomyłka kadr.

Wygeneruj wniosek o urlop bezpłatny w Prawomacie: podajesz daty i podstawę, a narzędzie przygotuje pismo z miejscem na decyzję pracodawcy. Pozostałe pisma pracownicze znajdziesz w dziale wniosek.