Wniosek o przymusowe leczenie alkoholika

Jeżeli szukasz tego wzoru, masz za sobą prawdopodobnie długą listę prób: rozmowy, obietnice, wylany alkohol, kolejny wieczór z nasłuchiwaniem klucza w drzwiach. Jedna informacja oszczędzi Ci teraz miesięcy: wniosek o zobowiązanie do leczenia odwykowego wysłany prosto do sądu rejonowego nie uruchomi sprawy.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy sięga się po zobowiązanie do leczenia

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi otwiera ten rozdział zdaniem wartym zapamiętania: poddanie się leczeniu odwykowemu jest dobrowolne, a wyjątki określa ustawa (art. 21 ust. 2). Zobowiązanie orzekane przez sąd jest takim wyjątkiem i ma wąskie granice.

Przesłanki wylicza art. 24. Chodzi o osoby, które w związku z nadużywaniem alkoholu:

• powodują rozkład życia rodzinnego,
• powodują demoralizację małoletnich,
• uchylają się od obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny,
• albo systematycznie zakłócają spokój lub porządek publiczny.

Samo picie, nawet ciężkie i wieloletnie, nie wystarczy: trzeba pokazać skutki z tej listy, konkretami. Żona opisuje trzy interwencje policji w pół roku i wypłatę, która znika przed dziesiątym dniem miesiąca. Dorosły syn zgłasza ojca, odkąd ten pije przy wnukach i przestał płacić za wspólne mieszkanie.

Kto może złożyć wniosek do sądu (art. 26 ust. 3)

O obowiązku poddania się leczeniu w stacjonarnym lub niestacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego orzeka sąd rejonowy właściwy według miejsca zamieszkania lub pobytu osoby uzależnionej, w postępowaniu nieprocesowym (art. 26 ust. 1 i 2). Sąd wszczyna to postępowanie na wniosek gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych albo prokuratora (art. 26 ust. 3).

Żona, mąż, matka, dorosłe dziecko, sąsiad: nikogo z nich na tej liście nie ma. Twoje pismo trafia do gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych właściwej dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby zgłaszanej. To komisja decyduje, czy skieruje sprawę do sądu. Drugą drogą jest zawiadomienie prokuratora, czyli wniosek do prokuratury o przymusowe leczenie odwykowe.

Co robi komisja i ile to trwa

Komisja kieruje osobę na badanie przez biegłych, psychiatrę i psychologa, w celu wydania opinii w przedmiocie uzależnienia i wskazania rodzaju zakładu leczniczego (art. 24 i art. 25). Ustawa wymienia przy tym tylko wniosek samej osoby zainteresowanej albo własną inicjatywę komisji (art. 25), więc zgłoszenie rodziny jest impulsem, po którym komisja rusza sama: zaprasza Cię na rozmowę, wzywa osobę pijącą, zbiera dokumentację.

Ustawa nie wyznacza komisji terminu na te czynności i w praktyce potrafią one potrwać miesiącami. Termin pojawia się dopiero w sądzie: rozprawa powinna odbyć się w ciągu miesiąca od dnia wpływu wniosku (art. 29), do którego komisja dołącza zebraną dokumentację i opinię biegłego (art. 26 ust. 3).

Opłat sądowych nie ponosisz, bo przed sądem nie jesteś wnioskodawcą. Ustawa nie przewiduje też opłaty za zgłoszenie do komisji ani opłat za samo leczenie odwykowe (art. 21 ust. 3).

Co powinno zawierać pismo do komisji

1. Oznaczenie komisji właściwej dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby zgłaszanej.
2. Twoje dane i kontakt zwrotny oraz relację z tą osobą.
3. Dane osoby zgłaszanej: imię, nazwisko, adres, data urodzenia.
4. Żądanie: wszczęcie procedury zobowiązania do poddania się leczeniu odwykowemu.
5. Uzasadnienie ułożone pod przesłanki z art. 24, punkt po punkcie, faktami i datami zamiast ocen.
6. Dowody: notatki z interwencji, dokumentacja medyczna, obdukcje, dane świadków.
7. Data i podpis.

Opisz, co dzieje się w domu, a Prawomat ułoży pismo z właściwym adresatem i podstawą prawną.

Napisz wniosek

Najczęstsze błędy

• Wysłanie pisma prosto do sądu rejonowego. Sprawę wnosi komisja albo prokurator (art. 26 ust. 3).
• Uzasadnienie oparte na ocenach zamiast na faktach z listy z art. 24.
• Brak dat, dowodów i świadków. Komisja i sąd pracują na dokumentacji.
• Założenie, że sąd skieruje osobę do szpitala. Obowiązek może objąć leczenie niestacjonarne.
• Przemilczenie przemocy w rodzinie. Procedura odwykowa jej nie zatrzyma.

Czego to postępowanie nie załatwi

Trzeba to powiedzieć wprost: prawo potrafi doprowadzić człowieka do zakładu leczniczego, nie potrafi doprowadzić go do zdrowienia. Sąd może zarządzić doprowadzenie przez policję na badanie i na rozprawę (art. 30), a po prawomocnym orzeczeniu doprowadzenie do zakładu osoby, która się uchyla (art. 32). Może ustanowić nadzór kuratora sądowego (art. 31). Żaden przepis nie każe jednak naprawdę uczestniczyć w terapii, a obowiązek wygasa najpóźniej po 2 latach od uprawomocnienia postanowienia (art. 34 ust. 1). Leczenie podjęte z własnej woli ma po prostu większe szanse.

Dlatego równolegle warto uruchomić to, co działa niezależnie od decyzji osoby pijącej:

• Przemoc domowa: procedura Niebieskiej Karty. Zgłoszenie przyjmie policja lub pomoc społeczna, a interwencja nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy ani osoby ją stosującej (art. 9d ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej).
• Kryzys tu i teraz: ośrodek interwencji kryzysowej w Twoim powiecie.
• Pomoc dla Ciebie i dzieci: bezpłatna terapia współuzależnienia (art. 23 ust. 1), bezpłatna pomoc psychologiczna dla dzieci (art. 23 ust. 2), grupy rodzinne Al-Anon.

Zobacz też wniosek do sądu o umieszczenie w DPS oraz pozostałe wzory w dziale wniosek.