Wniosek do sądu o umieszczenie w DPS bez zgody

Ta strona dotyczy sytuacji, w której zgody na dom pomocy społecznej brakuje. Gdy osoba zainteresowana się zgadza, sprawę prowadzi ośrodek pomocy społecznej drogą administracyjną i opisuje ją strona o wniosku o przyjęcie do domu opieki społecznej. Bez zgody rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kto naprawdę składa ten wniosek

To jest pierwsza rzecz do sprawdzenia, bo odruch podpowiada źle. Art. 39 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego przyznaje legitymację organowi do spraw pomocy społecznej, czyli ośrodkowi pomocy społecznej. Rodzina nie wnosi tego pisma za ośrodek.

Praktycznie oznacza to jedno: zawiadamiasz OPS, MOPS albo GOPS o sytuacji, przedstawiasz dokumentację medyczną i opisujesz, na czym polega zagrożenie. Ośrodek przeprowadza wywiad środowiskowy i to on kieruje sprawę do sądu. Twoje pismo jest więc wnioskiem do ośrodka o wystąpienie do sądu.

Drugą osobą uprawnioną jest kierownik szpitala psychiatrycznego, gdy pacjent nie wymaga już dalszego leczenia w szpitalu, natomiast potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji (art. 39 ust. 2).

Kiedy sąd orzeka o przyjęciu bez zgody

Ustawa wyznacza dwie osobne sytuacje.

• Sprzeciw. Osoba wskazana w art. 38 albo jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody, a brak opieki zagraża życiu tej osoby (art. 39 ust. 1). Sam sprzeciw nie wystarcza; zagrożenie życia trzeba wykazać.
• Niezdolność do wyrażenia zgody. Osoba wymagająca skierowania ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna wyrazić zgody, więc o skierowaniu orzeka sąd opiekuńczy (art. 39 ust. 3).

Art. 38 opisuje krąg osób, do których te przepisy się odnoszą: chodzi o kogoś, kto wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolny zaspokajać podstawowych potrzeb życiowych, nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób i potrzebuje stałej opieki, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego.

Osobna ścieżka dla przedstawiciela ustawowego

Gdy chodzi o osobę małoletnią albo całkowicie ubezwłasnowolnioną, przyjęcie następuje za pisemną zgodą przedstawiciela ustawowego, ale ten wyraża ją dopiero po uzyskaniu zezwolenia sądu opiekuńczego właściwego dla miejsca zamieszkania (art. 38 ust. 3). Tutaj to opiekun prawny kieruje sprawę do sądu.

Podobnie art. 38 ust. 2: przyjęcie bez zgody samej osoby, lecz za zgodą jej przedstawiciela ustawowego, wymaga orzeczenia sądu opiekuńczego. A gdy osoba powyżej 16. roku życia albo pełnoletnia całkowicie ubezwłasnowolniona jest zdolna wyrazić zgodę i jej oświadczenie kłóci się z oświadczeniem przedstawiciela, sprawę również rozstrzyga sąd (art. 38 ust. 4).

Napisz wniosek

Co powinno znaleźć się w piśmie

• Oznaczenie sądu opiekuńczego właściwego dla miejsca zamieszkania osoby, której sprawa dotyczy, czyli wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego.
• Dane uczestnika, czyli osoby, która ma zostać skierowana, oraz Twoje dane i podstawa Twojego udziału.
• Opis stanu zdrowia i sytuacji opiekuńczej: kto obecnie sprawuje opiekę, w jakim wymiarze i dlaczego to nie wystarcza.
• Wykazanie zagrożenia życia wynikającego z braku opieki, jeżeli podstawą jest art. 39 ust. 1.
• Dokumentacja medyczna, zaświadczenia lekarskie, orzeczenie o niepełnosprawności, wywiad środowiskowy.
• Wskazanie, że zgody brak albo że osoba nie jest w stanie jej wyrazić.

W postępowaniu sąd zwykle dopuszcza dowód z opinii biegłego lekarza psychiatry i wysłuchuje osobę, której sprawa dotyczy.

Najczęstsze błędy

• Kierowanie wniosku z art. 39 ust. 1 prosto do sądu przez rodzinę. Legitymację ma organ pomocy społecznej; rodzina zawiadamia ośrodek.
• Powoływanie się na sam sprzeciw. Obok braku zgody trzeba wykazać, że brak opieki zagraża życiu.
• Mylenie tej sprawy z przymusowym leczeniem. Umieszczenie w DPS dotyczy opieki i pielęgnacji osoby, która nie wymaga leczenia szpitalnego.
• Pomijanie trybu za zgodą. Jeżeli osoba się zgadza, droga sądowa jest zbędna i sprawę prowadzi ośrodek pomocy społecznej.
• Oczekiwanie ustawowego terminu rozpoznania. Sądowi opiekuńczemu ustawa takiego terminu nie wyznacza, a opinia biegłego wydłuża postępowanie.

Pozostałe pisma do sądu i do ośrodka pomocy społecznej zebraliśmy w dziale wniosków.