Oświadczenie poręczyciela

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy podpisuje się poręczenie

Przez umowę poręczenia poręczyciel zobowiązuje się wobec wierzyciela wykonać zobowiązanie na wypadek, gdyby dłużnik go nie wykonał (art. 876 § 1 KC). Prośba przychodzi zwykle od banku przy kredycie dla krewnego, od wynajmującego przy czynszu, od kasy zapomogowo-pożyczkowej w zakładzie pracy i od powiatowego urzędu pracy, który uzależnia od poręczenia wypłatę jednorazowych środków na rozpoczęcie działalności.

Przy dotacji z urzędu pracy wymagania wobec poręczyciela (próg dochodu, wiek, zgoda małżonka, liczba żyrantów) wynikają z regulaminu urzędu, a nie z Kodeksu cywilnego, i różnią się między urzędami. O formie, zakresie odpowiedzialności i rozliczeniu po zapłacie rozstrzyga Kodeks, ostrzej niż przy pozostałych oświadczeniach w tym dziale.

Forma pisemna, i to pod rygorem nieważności

Oświadczenie poręczyciela powinno być pod rygorem nieważności złożone na piśmie.

To art. 876 § 2 KC i wyjątek od zasady ogólnej. Przy większości oświadczeń brak formy pisemnej niczego nie unieważnia, a jedynie zamyka w sporze dowód z zeznań świadków i z przesłuchania stron (art. 73 § 1 i art. 74 § 1 KC). Tutaj ustawa dopisała rygor nieważności, więc poręczenie umówione przez telefon albo esemesem nie powstaje.

Formę pisemną daje własnoręczny podpis na dokumencie obejmującym treść oświadczenia (art. 78 § 1 KC). Skan podpisanej kartki formy pisemnej nie daje. Równoważne formie pisemnej jest oświadczenie opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 78(1) § 2 KC). Podpis zaufany ma odrębną podstawę skutku (art. 20ae ust. 2 ustawy o informatyzacji) i w art. 78(1) KC nie występuje, więc przy rygorze nieważności bezpieczniejszy jest papier. Rygor obejmuje oświadczenie poręczyciela, bo tylko o nim mówi przepis.

Kwota, bez której poręczenie długu przyszłego nie stoi

Poręczyć za dług przyszły wolno wyłącznie do wysokości oznaczonej z góry (art. 878 § 1 KC). Zapis o poręczeniu wszelkich obecnych i przyszłych zobowiązań dłużnika tego warunku nie spełnia. Wpisz kwotę cyframi i słownie.

Drugi paragraf tego artykułu bywa ratunkiem: bezterminowe poręczenie za dług przyszły można odwołać w każdym czasie, dopóki dług nie powstanie (art. 878 § 2 KC).

Solidarnie, czyli wierzyciel zaczyna od kogo chce

W braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel odpowiada jak współdłużnik solidarny (art. 881 KC). Wierzyciel może wezwać ciebie od razu i o całość, bez pozywania dłużnika i bez wykazywania, że egzekucja wobec niego była bezskuteczna. Kolejność da się odwrócić, zastrzegając to w treści poręczenia.

O zakresie twojego zobowiązania rozstrzyga każdoczesny zakres zobowiązania dłużnika (art. 879 § 1 KC), więc rosną razem z nim odsetki za opóźnienie. Jedna granica jest twarda: czynność prawna dokonana przez dłużnika z wierzycielem po udzieleniu poręczenia nie może zwiększyć zobowiązania poręczyciela (art. 879 § 2 KC). Aneks podnoszący kwotę kredytu, podpisany bez ciebie, nie zwiększa twojego długu.

Gdy termin płatności nie jest oznaczony albo zależy od wypowiedzenia, po sześciu miesiącach od poręczenia (przy długu przyszłym od powstania długu) możesz żądać, aby wierzyciel wezwał dłużnika do zapłaty albo dokonał wypowiedzenia z najbliższym terminem. Bez reakcji wierzyciela twoje zobowiązanie wygasa (art. 882 KC).

Czym się bronisz i co masz po zapłacie

Przeciwko wierzycielowi podnosisz wszelkie zarzuty przysługujące dłużnikowi, w tym potrącenie jego wierzytelności wobec wierzyciela (art. 883 § 1 KC), i nie tracisz ich, choćby dłużnik sam się ich zrzekł (art. 883 § 2 KC). Pozwany, zawiadom niezwłocznie dłużnika i wezwij go do wzięcia udziału w sprawie (art. 884 § 1 KC).

Po zapłacie wstępujesz w prawa zaspokojonego wierzyciela do wysokości tego, co zapłaciłeś (art. 518 § 1 pkt 1 KC). Powiadom dłużnika niezwłocznie, inaczej przy jego równoległej zapłacie zwrot ci nie przysługuje (art. 885 KC). Jeżeli poręczałeś za jego wiedzą, dłużnik ma obowiązek zawiadomić ciebie o wykonaniu zobowiązania (art. 886 KC). Wierzyciel, który wyzbył się zabezpieczenia albo środków dowodowych, odpowiada wobec ciebie za wynikłą stąd szkodę (art. 887 KC).

Najczęstsze błędy

• Ustna zgoda albo mail zamiast podpisanego dokumentu (art. 876 § 2 KC).
• Poręczenie długu przyszłego bez kwoty granicznej.
• Przekonanie, że wierzyciel musi najpierw rozliczyć się z dłużnikiem (art. 881 KC).
• Mylenie poręczenia z oświadczeniem o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, które działa dopiero w akcie notarialnym i bywa wymagane obok poręczenia.
• Doklejanie klauzuli o odpowiedzialności karnej: poręczenie jest oświadczeniem woli i taka klauzula niczego w nim nie zmienia.

Napisz oświadczenie