Dobrowolne poddanie się egzekucji - dlaczego działa tylko w akcie notarialnym

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy dłużnik poddaje się egzekucji z góry

Kodeks postępowania cywilnego wymienia takie oświadczenie wśród tytułów egzekucyjnych (art. 777 § 1 pkt 4-6 KPC). Spotkasz je w prywatnych pożyczkach, w najmie lokali użytkowych i w ugodach o spłatę ratalną. Poddać się może sam dłużnik, a także osoba, która sama długu nie ma, lecz jej rzecz albo prawo obciąża hipoteka lub zastaw (pkt 6).

Forma rozstrzyga: akt notarialny

Każdy z tych punktów mówi o akcie notarialnym. Oświadczenie bywa częścią aktu obejmującego umowę albo stanowi osobny akt (art. 777 § 2 KPC). Notariusz sporządza akt, gdy wymaga tego przepis prawa albo taka jest wola stron (art. 91 Prawa o notariacie), a podpisy składa się w jego obecności (art. 88 tej ustawy).

Druk wypełniony przy kuchennym stole, choćby zatytułowany oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, na tej liście nie stoi. Sąd nie nada mu klauzuli, komornik nie ruszy. Umowa może zobowiązać dłużnika do wizyty u notariusza, ale jej nie zastąpi. Jak wygląda akt i z czego składa się taksa, opisuje oświadczenie notarialne.

Co musi znaleźć się w akcie

• Obowiązek: zapłata sumy pieniężnej albo wydanie rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo określonych w akcie, albo rzeczy indywidualnie oznaczonej (pkt 4).
• Wysokość: suma wprost określona albo oznaczona klauzulą waloryzacyjną (pkt 5).
• Zdarzenie albo termin wykonania obowiązku, a przy pkt 5 dodatkowo termin, do którego wierzyciel może wystąpić o klauzulę.
• W odrębnym akcie: stosunek prawny, data powstania zobowiązania i jego treść, a przy umowie wzajemnej świadczenie wierzyciela z terminem wykonania (art. 777 § 2 KPC).

Pożyczkobiorcę chroni pułap. Gdy zabezpieczana pożyczka trafia do osoby fizycznej poza jej działalnością gospodarczą, suma nie może przekroczyć kwoty pożyczki z odsetkami maksymalnymi za okres pożyczki, odsetkami maksymalnymi za opóźnienie za nie więcej niż 6 miesięcy oraz maksymalnymi kosztami pozaodsetkowymi (art. 777 § 2(1) KPC).

Drugi krok należy do sądu

Akt notarialny sam nie wystarczy. Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności (art. 776 KPC). Wierzyciel wnioskuje o nią w sądzie rejonowym właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 § 2 KPC), płaci 50 zł (art. 71 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych), a sąd rozpoznaje wniosek najpóźniej w terminie 3 dni (art. 781(1) KPC).

Zdarzenie warunkujące wykonanie trzeba udowodnić dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 786 § 1 KPC). Przy pożyczce dla osoby fizycznej dołącza się dokument potwierdzający wydanie jej przedmiotu (art. 781 § 1(4) KPC). Klauzuli sąd odmówi, gdy z treści tytułu wynika przedawnienie roszczenia (art. 782(1) § 1 pkt 2 KPC).

Czym broni się dłużnik

Na postanowienie co do nadania klauzuli przysługuje zażalenie, a dłużnikowi termin biegnie od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji (art. 795 § 1 i 2 KPC); opłata to 50 zł (art. 72 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych).

Mocniejsze jest powództwo przeciwegzekucyjne. Dłużnik może przeczyć zdarzeniom, na których oparto klauzulę, w szczególności zakwestionować istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem niebędącym orzeczeniem sądu, albo wykazać, że po powstaniu tytułu zobowiązanie wygasło (art. 840 § 1 KPC). Pozew idzie do sądu, w którego okręgu prowadzi się egzekucję, i musi zawierać wszystkie zarzuty, bo później przepadają (art. 843 § 1 i 3 KPC). Egzekucja obejmuje tylko to, co w akcie: tę kwotę, tę rzecz, to zdarzenie.

Najczęstsze błędy

• Podpis pod domowym drukiem w przekonaniu, że powstał tytuł egzekucyjny.
• Blankietowa suma do wysokości zadłużenia, bez zdarzenia i terminu z art. 777 § 1 pkt 5 KPC.
• Mieszanie tego z najmem okazjonalnym: tam notarialne oświadczenie najemcy obejmuje obowiązek opróżnienia lokalu (art. 19a ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów), o czym pisze oświadczenie najemcy.
• Szukanie skrótu w wekslu, który prowadzi przez sąd do nakazu zapłaty (art. 485 § 2 KPC), albo w bankowym tytule egzekucyjnym, zniesionym wraz z art. 96-98 Prawa bankowego.

Napisz oświadczenie