Wniosek o wyrejestrowanie z ubezpieczenia zdrowotnego członka rodziny

Dziecko podpisało pierwszą umowę o pracę, a Ty nadal masz je zgłoszone do swojego ubezpieczenia zdrowotnego. Trzeba to zamknąć, i to szybko. Sęk w tym, że większość ludzi szuka formularza do ZUS, a naprawdę potrzebuje krótkiego pisma do własnych kadr.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy trzeba wyrejestrować członka rodziny

Członkiem rodziny jest, zgodnie z art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej: dziecko własne, dziecko małżonka, przysposobione, wnuk albo dziecko obce objęte opieką lub pieczą zastępczą - do ukończenia 18 lat, a jeżeli uczy się dalej w szkole, uczelni lub szkole doktorskiej, do ukończenia 26 lat. Dziecko z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem traktowanym na równi) możesz zgłosić bez ograniczenia wieku. Członkiem rodziny jest też małżonek oraz wstępni, którzy prowadzą z Tobą wspólne gospodarstwo domowe.

Wyrejestrowanie robisz wtedy, gdy ktoś przestaje spełniać tę definicję albo zdobywa własny tytuł do ubezpieczenia. Typowe sytuacje: syn na studiach podjął umowę zlecenia ze składką zdrowotną, córka zarejestrowała się w urzędzie pracy jako bezrobotna, dziecko skończyło 26 lat, absolwent porzucił naukę, a niepracujący małżonek wrócił na etat.

Podstawa prawna i termin

Obowiązek zgłoszenia członków rodziny wynika z art. 67 ust. 3 ustawy. Lustrzany obowiązek jest w art. 76a ust. 2: osoba, która zgłosiła członków rodziny, ma poinformować podmiot właściwy do dokonania wyrejestrowania o okolicznościach powodujących konieczność ich wyrejestrowania, w terminie 7 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności. Siedem dni liczysz od zdarzenia, nie od chwili, gdy o nim usłyszałeś.

Samego wyrejestrowania dokonuje ten sam podmiot, który dokonał zgłoszenia (art. 76a ust. 3). Jedyny przypadek, w którym dzieje się to samoczynnie, opisuje art. 76a ust. 1: gdy wygasa Twój własny tytuł do ubezpieczenia, wyrejestrowanie obejmuje Cię wraz z członkami rodziny. Skończone 26 lat czy nowa praca dziecka takiego skutku nie wywołują - ktoś musi złożyć dokument.

Prawo do świadczeń nie urywa się z minuty na minutę. Absolwent szkoły ponadpodstawowej zachowuje je jeszcze 6 miesięcy, a absolwent studiów lub szkoły doktorskiej 4 miesiące od ukończenia nauki albo skreślenia z listy (art. 67 ust. 5). To okno na znalezienie własnego tytułu, nie powód, żeby odkładać wyrejestrowanie.

Kto składa wyrejestrowanie i gdzie

To jest miejsce, w którym najczęściej pada błąd. Jako ubezpieczony zwykle nie składasz nic do ZUS.

• Pracownik i zleceniobiorca - informujesz swojego płatnika składek, czyli pracodawcę lub zleceniodawcę. Dział kadr składa za Ciebie formularz ZUS ZCNA, zaznaczając wyrejestrowanie członka rodziny. Twoim dokumentem jest pismo do kadr.
• Przedsiębiorca - jesteś własnym płatnikiem, więc ZUS ZCNA składasz sam, elektronicznie przez PUE/eZUS.
• Emeryt i rencista - płatnikiem jest ZUS, dlatego dokument idzie prosto do Zakładu, na wniosku EUZ (zgłoszenie lub wyrejestrowanie członków rodziny świadczeniobiorcy).
• Bezrobotny - zgłoszenia i wyrejestrowania dokonuje powiatowy urząd pracy.

Złożenie jest bezpłatne. Jak przy innych wnioskach do urzędu i instytucji, liczy się data zdarzenia i konkretne dane osoby. Nie chcesz redagować pisma od zera? Wygeneruj wniosek z Prawomatem.

Co powinno zawierać pismo

1. Twoje dane - imię, nazwisko, PESEL, ewentualnie numer akt osobowych.
2. Adresat - pracodawca (dział kadr) jako płatnik składek, a przy emeryturze placówka ZUS.
3. Dane członka rodziny - imię, nazwisko, PESEL, stopień pokrewieństwa.
4. Przyczyna - uzyskanie własnego tytułu do ubezpieczenia, ukończenie 26 lat, zakończenie nauki.
5. Data zaistnienia okoliczności - od niej biegnie termin 7 dni.
6. Żądanie - wyrejestrowanie na formularzu ZUS ZCNA, z powołaniem art. 76a ust. 2.
7. Data, podpis i załączniki - np. kopia umowy o pracę dziecka albo zaświadczenie o skreśleniu z listy studentów.

Najczęstsze błędy

• Czekanie, aż zgłoszenie wygaśnie samo. Poza sytuacją z art. 76a ust. 1 nic nie wygasa automatycznie.
• Wysyłanie ZUS ZCNA do ZUS na własną rękę. Ten formularz składa płatnik składek, a nie ubezpieczony.
• Mylenie ubezpieczenia zdrowotnego z chorobowym. Zdrowotne daje leczenie w NFZ, chorobowe - zasiłek. To dwa różne systemy.
• Zostawienie dziecka bez ubezpieczenia. Student bez innego tytułu może zostać zgłoszony przez uczelnię (po złożeniu oświadczenia, że nie podlega ubezpieczeniu skądinąd), a każdy może zawrzeć z NFZ umowę o dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne (art. 68).
• Bagatelizowanie skutków. Za świadczenia udzielone osobie bez prawa do ubezpieczenia koszty ponosi ta osoba (art. 50 ust. 16). Decyzję wydaje dyrektor oddziału wojewódzkiego NFZ, a należność ściąga się w trybie egzekucji administracyjnej; poniżej 500 zł postępowania się nie wszczyna.