Przejdź do treści
Prawomat Stwórz pismo za darmo

Pozew o unieważnienie aktu notarialnego

Stan prawny na 30 października 2026

Umowa podpisana u notariusza jest Twoim zdaniem nieważna i chcesz to odkręcić? Wzór pozwu o ustalenie nieważności czynności prawnej pomoże opisać umowę, wskazać przyczynę nieważności i zebrać dowody.

Zobacz i pobierz wzór ↓

PDF do druku · Word do edycji · bez rejestracji

Napisz z Prawomatem ↓
Gotowy do pobrania

Pozew o ustalenie nieważności czynności prawnej: wzór PDF i Word

Miejscowość, data

Sąd Rejonowy / Okręgowy w miejscowość

numer Wydział Cywilny

Adres sądu

(Sąd okręgowy, gdy wartość przedmiotu sporu przewyższa 100 000 zł (art. 17 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego), przy niższej wartości sąd rejonowy. Jeżeli żądasz także usunięcia niezgodności w księdze wieczystej, pozew składasz do sądu miejsca położenia nieruchomości (art. 38 § 1 pkt 1 KPC).)

Powód: imię i nazwisko, adres, PESEL PESEL

Pozwany: imię i nazwisko albo nazwa, adres, PESEL albo KRS, jeżeli je znasz

Wartość przedmiotu sporu: kwota zł

POZEW O USTALENIE NIEWAŻNOŚCI CZYNNOŚCI PRAWNEJ

(Gdy umowa przeniosła na pozwanego własność nieruchomości, a Ty masz wrócić do księgi jako właściciel, kluczowe jest żądanie z punktu 2: samo ustalenie z punktu 1 sąd może oddalić z braku interesu prawnego. Wtedy wpisz punkt 2 jako pierwszy, a nieważność umowy opisz w uzasadnieniu jako jego podstawę.)

Na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego oraz art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wnoszę o:

1. Ustalenie, że umowa sprzedaży / darowizny / dożywocia / zamiany zawarta w dniu data w formie aktu notarialnego przed notariuszem imię i nazwisko w miejscowość, Repertorium A nr numer, dotycząca (nieruchomości położonej w miejscowość przy adres, dla której Sąd Rejonowy w miejscowość prowadzi księgę wieczystą nr numer / innego przedmiotu), jest nieważna.

2. (Usunięcie niezgodności między treścią księgi wieczystej nr numer a rzeczywistym stanem prawnym przez wykreślenie w dziale II imię i nazwisko pozwanego i wpisanie w to miejsce imię i nazwisko powoda jako właściciela (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).)

3. (Udzielenie zabezpieczenia roszczenia z punktu 2 przez wpis w księdze wieczystej nr numer ostrzeżenia o niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 2 tej ustawy).)

4. Zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.

Uzasadnienie

(Sąd ocenia czynność prawną zawartą w akcie notarialnym i ustala, że jest ona nieważna. Stąd nazwa pisma: pozew o ustalenie.)

Stan faktyczny: (kto, kiedy i w jakich okolicznościach zawarł umowę; czego dotyczyła; co stało się później, na przykład pozwany wprowadził się do mieszkania albo wystawił je na sprzedaż).

Podstawa nieważności wybierz właściwą i rozwiń:

- Oświadczenie woli złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 Kodeksu cywilnego). (Opisz rozpoznanie, leczenie, przyjmowane leki i zachowanie w dniu podpisania aktu; wskaż lekarza prowadzącego.)

- Pozorność czynności (art. 83 § 1 Kodeksu cywilnego). (Opisz, że strony nie chciały skutków umowy, na przykład sprzedaż miała tylko ukryć majątek przed wierzycielami, albo jaką inną czynność umowa ukrywała.)

- Czynność sprzeczna z ustawą, mająca na celu jej obejście albo sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego). Wskaż naruszony przepis albo zasadę.

(Gdy podstawą jest BŁĄD, w tym wywołany PODSTĘPEM, albo GROŹBA (art. 84, 86 i 87 Kodeksu cywilnego), najpierw składasz drugiej stronie pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych swojego oświadczenia woli. Masz na to rok od wykrycia błędu albo od ustania stanu obawy (art. 88 Kodeksu cywilnego). W pozwie powołujesz się na to oświadczenie i dołączasz je z dowodem doręczenia.)

Interes prawny (art. 189 KPC): (wyjaśnij, dlaczego bez wyroku Twoja sytuacja pozostaje niepewna i dlaczego nie chroni Cię w pełni inne powództwo, na przykład pozwany powołuje się na umowę wobec osób trzecich, a jej przedmiot nie ma księgi wieczystej).

Wartość przedmiotu sporu: kwota zł, odpowiadająca wartości nieruchomości / wartości przedmiotu umowy według operatu szacunkowego / ceny z aktu / ofert rynkowych.

Dowody: (wypis aktu notarialnego, odpis księgi wieczystej, dokumentacja medyczna, opinia biegłego psychiatry, zeznania świadków imiona i nazwiska, przesłuchanie stron).

Próba pozasądowego rozwiązania sporu (art. 187 § 1 pkt 3 KPC): (opisz, kiedy i z jakim skutkiem strony próbowały się porozumieć / wyjaśnij, dlaczego takiej próby nie podjęto).

Załączniki:

1. Odpis pozwu wraz z załącznikami dla pozwanego.

2. Dowód uiszczenia opłaty sądowej albo wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

3. Wypis aktu notarialnego.

4. Odpis zwykły księgi wieczystej.

5. (Oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia woli z dowodem doręczenia.)

6. Dokumentacja medyczna albo inne dowody.

Podpis

Imię i nazwisko

Wolisz pismo pod swoją sprawę?

Stwórz swoje pismo Opowiedz, co się stało, resztę zrobi Prawomat

Dotyczy Cię? Dotknij, a dopiszemy to do opisu:

Stwórz pismo za darmo
Za darmo · Bez rejestracji · Gotowe w 5 minut
Na tej stronie (6)
  1. Kiedy sąd może uznać umowę z aktu za nieważną
  2. Nieważność, uchylenie się od skutków czy odwołanie darowizny
  3. Gdzie złożyć i ile kosztuje
  4. Księga wieczysta i ochrona na czas procesu
  5. Co powinien zawierać pozew
  6. Najczęstsze błędy

Wpisując w wyszukiwarkę „unieważnienie aktu notarialnego”, szukasz w praktyce pozwu. Sąd ocenia umowę, którą strony zawarły u notariusza, i ustala w wyroku, że jest nieważna. Pismo nosi więc nazwę pozwu o ustalenie nieważności czynności prawnej, a jego podstawą jest art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego. Przy nieruchomości dochodzi do tego żądanie zmiany wpisu w księdze wieczystej.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy sąd może uznać umowę z aktu za nieważną

Najczęstsza historia: starszy rodzic z otępieniem przepisuje mieszkanie jednemu z dzieci, a rodzeństwo dowiaduje się o tym po fakcie. Oświadczenie woli złożone w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji jest nieważne (art. 82 KC). Druga: dłużnik „sprzedaje” dom szwagrowi, żeby ukryć go przed wierzycielami, a pieniądze nigdy nie zmieniają właściciela. Oświadczenie złożone dla pozoru jest nieważne (art. 83 § 1 KC). Trzecia: umowa narusza ustawę albo zasady współżycia społecznego (art. 58 KC).

Pozew o ustalenie wymaga interesu prawnego (art. 189 KPC), a sądy odmawiają go, gdy możesz wytoczyć dalej idące powództwo. Jeżeli umowa przeniosła własność nieruchomości i chcesz wrócić do księgi wieczystej jako właściciel, głównym żądaniem jest usunięcie niezgodności w księdze (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Nieważność umowy sąd bada wtedy jako jego przesłankę. Samo ustalenie ma sens, gdy takiego żądania mieć nie możesz, na przykład przy umowie, której przedmiot nie ma księgi wieczystej.

Nieważność, uchylenie się od skutków czy odwołanie darowizny

Trzy drogi prowadzą do podobnego celu, ale każda ma inne warunki.

Nieważność bezwzględna (art. 58, 82, 83 KC) działa od chwili podpisania aktu. Sąd ją stwierdza, a samo powództwo o ustalenie nie ma ustawowego terminu.

Błąd, podstęp i groźba (art. 84, 86 i 87 KC) wymagają najpierw pisemnego oświadczenia o uchyleniu się od skutków umowy, złożonego drugiej stronie w ciągu roku od wykrycia błędu albo ustania obawy (art. 88 KC). Po tym terminie uprawnienie wygasa i pozew nic nie zmieni.

Rażąca niewdzięczność obdarowanego daje prawo odwołania darowizny pisemnym oświadczeniem (art. 898 § 1 i art. 900 KC) w ciągu roku od dowiedzenia się o niewdzięczności (art. 899 § 3 KC). Umowa była ważna, a obdarowany ma obowiązek zwrotu.

Gdzie złożyć i ile kosztuje

Wartość przedmiotu sporu wskazujesz w pozwie sam (art. 19 § 2 KPC), a sąd może ją sprawdzić (art. 25 § 1 KPC). Od niej zależy sąd: powyżej 100 000 zł sprawę rozpozna sąd okręgowy (art. 17 pkt 4 KPC), przy niższej kwocie rejonowy. Gdy łączysz ustalenie z żądaniem zmiany wpisu w księdze wieczystej, właściwy jest wyłącznie sąd miejsca położenia nieruchomości (art. 38 § 1 pkt 1 KPC).

Opłata od pozwu w sprawie majątkowej wynosi przy wartości ponad 20 000 zł 5% tej wartości, maksymalnie 100 000 zł (art. 13 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Samodzielny pozew o usunięcie niezgodności w księdze kosztuje przy wartości ponad 40 000 zł stałe 2000 zł (art. 13c pkt 1). Jeżeli opłata przekracza Twoje możliwości, dołącz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Księga wieczysta i ochrona na czas procesu

Gdy umowa dotyczyła nieruchomości, żądanie usunięcia niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym stawiasz na pierwszym miejscu, bo bez niego pozew o samo ustalenie może zostać oddalony. Tę drogę szczegółowo opisuje strona o uzgodnieniu treści księgi wieczystej.

Proces trwa, a pozwany może w tym czasie sprzedać albo obciążyć nieruchomość. Dlatego już w pozwie wnieś o zabezpieczenie przez wpis ostrzeżenia. Przy tym roszczeniu nie musisz wykazywać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia (art. 10 ust. 2 tej ustawy).

Co powinien zawierać pozew

  • dokładne oznaczenie aktu: data, notariusz, numer repertorium,
  • żądanie ustalenia nieważności i ewentualnie usunięcia niezgodności w księdze,
  • wartość przedmiotu sporu (art. 187 § 1 pkt 1 KPC),
  • podstawę nieważności z opisem faktów i dowodami,
  • uzasadnienie interesu prawnego,
  • informację o próbie pozasądowego rozwiązania sporu (art. 187 § 1 pkt 3 KPC).

Najczęstsze błędy

  • Pismo do notariusza albo skarga na niego. Notariusz nie unieważnia aktów; skarga na jego pracę nie rozstrzyga o ważności umowy.
  • Pozew o nieważność przy błędzie bez wcześniejszego oświadczenia. Najpierw pisemne uchylenie się od skutków, potem sąd.
  • Przegapienie rocznych terminów z art. 88 § 2 i art. 899 § 3 KC.
  • Brak dowodu stanu zdrowia przy art. 82 KC. Bez dokumentacji medycznej i opinii biegłego trudno go wykazać.
  • Samo ustalenie przy nieruchomości. Bez żądania usunięcia niezgodności w księdze sąd może uznać, że brak Ci interesu prawnego.
  • Pominięcie ostrzeżenia w księdze. Nabywca w dobrej wierze może zniweczyć wygraną w procesie.

Inne pisma procesowe znajdziesz w hubie pozwy. Prawomat zapyta Cię o umowę, notariusza i przyczynę nieważności, a potem przygotuje pozew z właściwą podstawą z Kodeksu cywilnego.

Podstawa prawna

Najczęstsze pytania

Czy notariusz może sam anulować albo cofnąć akt notarialny?
Nie ma takiej procedury. Akt notarialny jest dokumentem, w którym strony złożyły oświadczenia woli, a o ważności tych oświadczeń rozstrzyga sąd cywilny w procesie. Strony mogą wspólnie zawrzeć u notariusza nową umowę, na przykład zwrotnego przeniesienia własności. Gdy druga strona się nie zgadza, zostaje pozew o ustalenie nieważności (art. 189 KPC), a przy nieruchomości o usunięcie niezgodności w księdze.
Ile mam czasu na pozew o unieważnienie aktu notarialnego?
Samo powództwo o ustalenie nieważności nie ma ustawowego terminu. Terminy działają jednak wcześniej: przy błędzie, podstępie albo groźbie na pisemne oświadczenie o uchyleniu się od skutków umowy masz rok od wykrycia błędu albo ustania obawy (art. 88 § 2 KC). Odwołanie darowizny z powodu rażącej niewdzięczności także ma roczny termin (art. 899 § 3 KC).
Czy unieważnienie aktu notarialnego oznacza zwrot nieruchomości?
Wyrok ustalający nieważność umowy przesądza, że ta umowa nie przeniosła własności na nabywcę. Żeby to ujawnić w księdze wieczystej, w tym samym pozwie żądasz usunięcia niezgodności treści księgi z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Zwrot zapłaconej ceny rozlicza się osobno, według przepisów o nienależnym świadczeniu.
Jak zabezpieczyć nieruchomość przed sprzedażą w trakcie procesu?
Wnieś w pozwie o zabezpieczenie przez wpis ostrzeżenia o niezgodności w księdze wieczystej. Ostrzeżenie wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg, więc kolejny nabywca nie zasłoni się dobrą wiarą. Przy roszczeniu z art. 10 ust. 1 nie musisz wykazywać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia (art. 10 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Warto przeczytać

Poradniki, które wyjaśniają przepisy stojące za tym pismem.