Oświadczenie do zasiłku opiekuńczego (Z-15A)

Dziecko zachorowało albo przedszkole zamknięto z dnia na dzień. Bierzesz wolne, a żeby ktoś za te dni zapłacił, musisz potwierdzić jedno: nikt inny z domu nie mógł wtedy zająć się dzieckiem.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie do zasiłku opiekuńczego

Kiedy przysługuje zasiłek opiekuńczy

Reguły daje ustawa zasiłkowa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Art. 32 zamyka katalog:

• chore dziecko do ukończenia 14 lat,
• zdrowe dziecko do ukończenia 8 lat, gdy nieprzewidzianie zamknięto żłobek, klub dziecięcy, przedszkole albo szkołę, zachorowała niania z umową uaktywniającą lub dzienny opiekun, albo gdy poród, choroba czy szpital małżonka lub drugiego rodzica stale opiekującego się dzieckiem odbiera mu tę możliwość,
• chore dziecko z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności do ukończenia 18 lat,
• inny chory bliski: małżonek, rodzic, ojczym, macocha, teściowie, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo oraz dziecko powyżej 14 lat, jeżeli w okresie opieki mieszkacie we wspólnym gospodarstwie.

Osiem lat przy zamkniętym przedszkolu, czternaście przy chorobie: te granice mieszają się najczęściej.

Limity dni, które rodzice dzielą między siebie

Art. 33 daje trzy pule w roku kalendarzowym: 60 dni na dzieci z dwóch pierwszych grup, 30 dni na dziecko z orzeczeniem oraz 14 dni na innego chorego bliskiego. Razem nigdy więcej niż 60 dni, a przy opiece wyłącznie nad dzieckiem z orzeczeniem albo innym bliskim nie więcej niż 30.

Pule liczy się niezależnie od liczby osób uprawnionych i bez względu na liczbę dzieci (art. 33 ust. 3). Sześćdziesiąt dni to jeden wspólny limit dla mamy i taty, na wszystkie dzieci razem.

Co dokładnie oświadczasz

Art. 34 odmawia zasiłku, jeżeli poza Tobą we wspólnym gospodarstwie domowym są inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę. Wyjątkiem jest chore dziecko do 2 lat. Oświadczenie potwierdza brak takiej osoby w tych dniach, dlatego Z-15A pyta o domownika i o dni, w których mógłby opiekę sprawować. ZUS nie uznaje za taką osobę kogoś chorego ani odpoczywającego po nocnej zmianie.

Mówisz o fakcie, więc liczy się wyłącznie prawdziwość. Ustawa zasiłkowa nie przewiduje odbierania tego oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej, więc nie dopisuj takiej klauzuli. Skutek nieprawdy jest pieniężny: zasiłek pobrany nienależnie z Twojej winy podlega potrąceniu z bieżących świadczeń albo egzekucji, a decyzja ZUS o zwrocie jest tytułem wykonawczym (art. 66).

Gdzie złożyć, kto płaci, ile dostaniesz

Wniosek składasz na druku Z-15A (dziecko) albo Z-15B (chory bliski). Chorobę dokumentuje e-ZLA (art. 53 ust. 1), zamknięcie placówki Twoje oświadczenie, a poród, chorobę czy szpital drugiego rodzica zaświadczenie na zwykłym druku.

Wypłaca pracodawca, gdy zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych; w pozostałych przypadkach, także przy własnej działalności, płaci ZUS (art. 61). Miesięcznie dostajesz 80% podstawy wymiaru (art. 35 ust. 1). Roszczenie przedawnia się po 6 miesiącach od ostatniego dnia okresu, za który zasiłek przysługuje; przy błędzie płatnika albo ZUS po 3 latach (art. 67). Gdy pracodawca odmawia, wystąp do ZUS o ustalenie uprawnień (art. 63 ust. 1), a dalej prowadzi odwołanie od decyzji ZUS.

Czego to pismo nie dotyczy

• Zasiłek chorobowy: własna niezdolność do pracy, do 182 dni (art. 6 i 8 ustawy zasiłkowej).
• Świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek pielęgnacyjny: ustawa o świadczeniach rodzinnych (art. 17 i 16), wniosek u wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.
• 16 godzin albo 2 dni na dziecko do 14 lat (art. 188 Kodeksu pracy): płaci pracodawca, nie wchodzi do puli 60 dni; wzór w oświadczeniu o urlopie na dziecko.
• Urlop opiekuńczy 5 dni (art. 173(1) Kodeksu pracy): na bliskiego wymagającego opieki z poważnych względów medycznych, bez klauzuli o wynagrodzeniu.

Najczęstsze błędy

• Liczenie 60 dni osobno dla mamy i dla taty albo na każde dziecko.
• Przemilczenie domownika, który w tych dniach mógł zająć się dzieckiem.
• Opieka nad 16-latkiem wliczana do puli 60 dni zamiast 14.
• Klauzula o odpowiedzialności karnej, której ustawa zasiłkowa nie przewiduje.