Oświadczenie o stanie majątkowym

Pod jedną nazwą kryje się przede wszystkim jeden dokument sądowy: oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Dołączasz je, gdy prosisz sąd o zwolnienie od opłat albo o darmowego adwokata. Ta sama nazwa wraca w pomocy społecznej i w egzekucji komorniczej, ale tam rządzi się innymi przepisami. Zacznij więc od pytania, kto i po co prosi Cię o ten dokument.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie

Kiedy składasz oświadczenie o stanie majątkowym

Najczęstszy powód to pieniądze na sprawę w sądzie. Wnosisz pozew o rozwód, o zapłatę albo o alimenty, a opłata przekracza Twoje możliwości. Wtedy składasz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a do niego dołączasz oświadczenie majątkowe. Ten sam druk służy, gdy prosisz o adwokata lub radcę prawnego z urzędu (art. 117 Kodeksu postępowania cywilnego).

Drugi kontekst to pomoc społeczna. Pracownik socjalny przeprowadza wywiad środowiskowy i pyta o dochody oraz majątek całego gospodarstwa, żeby ustalić prawo do zasiłku.

Trzeci to egzekucja. Kiedy komornik nie znajdzie z czego ściągnąć długu, sąd może zobowiązać dłużnika do wyjawienia majątku i złożenia wykazu pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 913 Kodeksu postępowania cywilnego). To odrębna instytucja, o innych skutkach niż oświadczenie do zwolnienia od kosztów, i łatwo ją pomylić.

Podstawa prawna - zwolnienie od kosztów sądowych

Zwolnienia od kosztów może żądać osoba fizyczna, która nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 102 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Sam wniosek to za mało. Do niego dokładasz oświadczenie majątkowe sporządzone na ustalonym wzorze (art. 102 ust. 2), a sam wzór określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości. Gotowy druk pobierzesz nieodpłatnie ze strony sądu albo Ministerstwa Sprawiedliwości.

Jeśli Twoje dane budzą wątpliwości, sąd może zarządzić stosowne dochodzenie co do rzeczywistego stanu majątkowego (art. 109 ust. 1) i odebrać od Ciebie przyrzeczenie, że oświadczenie jest prawdziwe. Nie ma tu jednego sztywnego terminu jak przy odwołaniu: oświadczenie wnosisz razem z wnioskiem, najlepiej od razu z pozwem albo w chwili, gdy pojawia się opłata, której nie udźwigniesz. Wysokość samych opłat omawia strona wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.

Gdzie i jak złożyć (formularz)

Oświadczenie do sądu składasz na urzędowym formularzu, razem z wnioskiem, w tym sądzie, w którym sprawa się toczy lub ma być wytoczona. Każdą rubrykę wypełniasz czytelnie, a puste pola przekreślasz, żeby nie wyglądało to na przeoczenie. Możesz je złożyć papierowo w biurze podawczym, wysłać listem poleconym albo dołączyć przez portal informacyjny, jeśli sprawa idzie elektronicznie.

W pomocy społecznej formularz dostajesz w ośrodku pomocy społecznej i tam też go zwracasz. W egzekucji wykaz majątku składasz przed sądem lub komornikiem, w sposób i terminie wyznaczonym przez organ.

Co powinno zawierać

• Twoje dane: imię, nazwisko, adres, PESEL, zawód lub status.
• Osoby we wspólnym gospodarstwie i te pozostające na Twoim utrzymaniu.
• Dochody wszystkich domowników: pensja, emerytura, renta, zlecenia, działalność, świadczenia.
• Nieruchomości: mieszkanie, dom lub działka, z powierzchnią i tytułem prawnym.
• Oszczędności, lokaty, papiery wartościowe i gotówka.
• Wartościowe ruchomości oraz pojazdy z przybliżoną wartością.
• Zobowiązania: raty kredytów, alimenty, czynsz, inne stałe wydatki.
• Zdanie o zgodności danych z prawdą, data i własnoręczny podpis.

Więcej gotowych pism znajdziesz wśród oświadczeń.

Najczęstsze błędy

• Własne pismo zamiast urzędowego formularza. Sąd potraktuje je jak brak formalny i wezwie do uzupełnienia (art. 130 Kodeksu postępowania cywilnego), co przeciąga sprawę.
• Same dochody, bez majątku. Sąd ocenia jedno i drugie, więc pominięcie mieszkania czy auta podważa całość.
• Zaniżanie albo ukrywanie składników. Świadoma nieprawda kończy się cofnięciem zwolnienia i grzywną (art. 110 i 111).
• Puste rubryki bez przekreślenia. Wyglądają, jakbyś coś przeoczył, i mnożą pytania sądu.
• Mylenie procedur. Oświadczenie do zwolnienia od kosztów rządzi się innymi zasadami niż wyjawienie majątku u komornika.

Nie chcesz wypełniać wszystkiego od zera? Napisz oświadczenie w Prawomacie: odpowiadasz na kilka pytań o rodzinę, dochody i majątek, a generator ułoży gotowy dokument do wydrukowania i podpisania.