Wniosek o zniesienie alimentów

Wyrok albo ugoda alimentacyjna to tytuł wykonawczy, który żyje własnym życiem. Nawet gdy sytuacja, która go uzasadniała, dawno się skończyła, papier zostaje, a wraz z nim prawo drugiej strony, by iść z nim do komornika. Zakończyć obowiązek może dopiero sąd, na Twój wniosek.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy warto wnieść pozew

Piszesz to pismo, gdy alimenty formalnie wciąż obowiązują, ale straciły podstawę. Kilka typowych sytuacji z sądowej praktyki.

Dziecko się usamodzielniło: skończyło szkołę, podjęło stałą pracę i utrzymuje się już samo. Były małżonek, na rzecz którego płacisz, wziął nowy ślub. Albo to Twoja strona się załamała: choroba, utrata pracy, przejście na rentę sprawiły, że dawna rata przerasta Twoje możliwości.

Ważne rozróżnienie. Gdy powód dopiero teraz odpadł i chcesz zakończyć płatności na przyszłość, wnosisz o uchylenie obowiązku. Gdy obowiązek już wygasł z mocy prawa (na przykład uprawniony małżonek zawarł nowe małżeństwo albo uprawniony zmarł, bo alimenty są prawem osobistym), sąd niczego nie uchyla, tylko ustala wygaśnięcie. W obu razach droga prywatna nie działa: dopóki tytuł istnieje, można nim wrócić do egzekucji.

Podstawa prawna i termin

Podstawą jest art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: w razie zmiany stosunków można żądać zmiany albo uchylenia orzeczenia o alimentach. Zmiana stosunków to właśnie to, co się wydarzyło od dnia zasądzenia.

Kierunek zależy od tego, kim jest uprawniony. Wobec dziecka obowiązek trwa dopóty, dopóki nie jest ono w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 par. 1 KRO); gdy już potrafi, obowiązek może ustać. Zakres świadczenia zawsze zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od Twoich możliwości zarobkowych i majątkowych (art. 135 par. 1 KRO), więc drastyczny spadek tych możliwości też bywa powodem. Przy byłym małżonku działa dodatkowo art. 60 par. 3 KRO: obowiązek wygasa z chwilą zawarcia przez uprawnionego nowego małżeństwa. Pięcioletni termin liczy się natomiast po stronie płacącego: jeżeli to zobowiązany nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek wygasa także po pięciu latach od orzeczenia rozwodu, chyba że sąd na żądanie uprawnionego przedłuży ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności.

Terminu na złożenie pozwu nie ma. Pamiętaj tylko, że sąd może zakończyć obowiązek najwyżej od dnia zdarzenia, które go zniosło, a nie wstecz za lata, w których nic nie robiłeś.

Gdzie i jak złożyć

Pismo nazywa się pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Powodem jesteś Ty jako zobowiązany, pozwanym uprawniony, czyli ten, kto dziś alimenty pobiera. Jeśli to małoletnie dziecko, w sprawie reprezentuje je drugi rodzic, ale stroną pozostaje dziecko.

Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy, wydział rodzinny, według miejsca zamieszkania pozwanego (art. 27 par. 1 KPC).

Teraz koszty, bo tu wielu się myli. Ustawowe zwolnienie od opłat (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych) obejmuje osobę dochodzącą alimentów oraz pozwanego w sprawie o ich obniżenie. Ty jesteś po przeciwnej stronie, więc opłatę wnosisz. Liczysz ją od wartości przedmiotu sporu, a tę stanowi suma rat za rok (art. 22 KPC), według skali z art. 13 ustawy: dla 500 zł miesięcznie wartość to 6000 zł, a opłata stała 400 zł. Powyżej 20 000 zł wartości pobiera się 5 procent. Jeśli nie stać Cię na opłatę, dołącz wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z oświadczeniem majątkowym.

Gdy komornik już działa, samego pozwu nie zatrzyma. Możesz jednak wnieść o zawieszenie egzekucji komorniczej w ramach zabezpieczenia na czas procesu. Opisz swoją sytuację zwykłymi słowami, a generator Prawomatu ułoży z tego gotowy pozew.

Co powinien zawierać pozew

1. Sąd rejonowy i wydział rodzinny, według adresu pozwanego.
2. Strony: Ty jako powód (z numerem PESEL), uprawniony jako pozwany, oba adresy.
3. Tytuł, który kwestionujesz: wyrok lub ugoda, z sądem, datą i sygnaturą, plus jego odpis.
4. Wartość przedmiotu sporu i dowód uiszczenia opłaty.
5. Żądanie z datą: uchylenie obowiązku ze skutkiem od dnia zdarzenia, które zakończyło powód alimentów.
6. Uzasadnienie i dowody: zaświadczenie o zarobkach dziecka, odpis aktu małżeństwa byłego małżonka albo Twoja dokumentacja medyczna i decyzja ZUS.

Więcej wzorów znajdziesz w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

• Przerwanie wypłat na własną rękę. Do prawomocnego wyroku sądu każda zaległa rata rośnie o odsetki.
• Pomylenie pisma. Jeżeli chcesz płacić mniej, a nie zakończyć obowiązek, właściwe jest obniżenie alimentów.
• Założenie, że sprawa jest darmowa. Jako wnoszący pozew nie masz ustawowego zwolnienia od opłaty.
• Powołanie się na wiek dziecka zamiast na jego samodzielność. Liczy się to, czy potrafi utrzymać się samo, a nie metryka.
• Żądanie uchylenia wstecz. Sąd kończy obowiązek od dnia zmiany stosunków, nie za dawne lata.
• Uzasadnienie bez dowodów. Twierdzenie o nowym ślubie czy pracy dziecka nic nie da bez dokumentu.