Wniosek o zniesienie alimentów na pełnoletnie dziecko

Najdroższa pomyłka w polskim prawie rodzinnym wygląda tak: dziecko kończy osiemnaście lat, rodzic przestaje płacić, bo przecież jest już dorosłe. Kilka miesięcy później przychodzi zajęcie wynagrodzenia, a do zaległości dopisały się odsetki. Wyrok alimentacyjny działa dopóty, dopóki sąd go nie zmieni. Ani sama pełnoletność, ani ukończone studia nie kasują go automatycznie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Osiemnastka niczego nie kończy

Obowiązek alimentacyjny rodziców trwa wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie (art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Przepis mówi o samodzielności, a nie o wieku. Dwudziestolatek na dziennych studiach zwykle wciąż jest uprawniony, a osiemnastolatek pracujący na etacie zwykle już nie.

Nawet gdy podstawa obowiązku odpadła, zostaje papier. Wyrok jest tytułem wykonawczym i wierzyciel może z nim pójść do komornika choćby po roku milczenia. Dlatego drogę zamyka dopiero orzeczenie sądu.

Trzy sytuacje z sądowej wokandy. Dwudziestoczterolatek skończył technikum trzy lata temu, pracuje w warsztacie, a alimenty wciąż wychodzą z pensji ojca. Dwudziestosiedmiolatek co roku zapisuje się na nowy kierunek i nie zalicza pierwszego semestru. Ojciec po zawale przeszedł na emeryturę, wydaje kilkaset złotych na leki i utrzymuje jeszcze dwoje młodszych dzieci.

Jeżeli dorosłe dziecko samo uznaje, że alimenty są zbędne, sprawa może skończyć się na jednym posiedzeniu: może uznać powództwo albo zawrzeć z Tobą ugodę przed sądem. Umowa zawarta prywatnie wyroku nie usuwa, a dopóki tytuł wykonawczy istnieje, można nim wrócić do komornika.

Podstawa prawna: art. 133 § 3 KRO

Sercem sprawy jest jedno zdanie. Zgodnie z art. 133 § 3 KRO rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego w dwóch wypadkach: jeżeli świadczenia te są połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem albo jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się.

Pierwsza przesłanka patrzy na Ciebie: emerytura, choroba, koszty leczenia, inne dzieci na utrzymaniu. Druga patrzy na dziecko i to na niej opiera się większość spraw. Liczą się starania, a nie oceny. Student, któremu nauka idzie słabo, ale realnie się uczy, staranie wykazuje. Student, który od pięciu lat rozpoczyna kolejne kierunki i nie zalicza żadnego semestru, wykazuje coś innego. Sąd nie ocenia przy tym, czy podoba Ci się wybrany przez dziecko zawód.

Najmocniejsza droga prowadzi jednak przez art. 133 § 1 KRO: jeżeli dziecko skończyło naukę, jest zdrowe i może pracować, obowiązek odpada u źródła, bez sięgania po § 3. Odwrotnie z dorosłym dzieckiem z niepełnosprawnością, które nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Wobec niego obowiązek może trwać bezterminowo, a zarzut braku starań do kogoś, kto starać się nie może, po prostu nie pasuje.

Prawomocny wyrok zmienia się na podstawie art. 138 KRO, czyli w razie zmiany stosunków. Tu przesuwa się ona w drugą stronę niż przy podwyższeniu alimentów: dziecko dorosło, skończyło szkołę, zaczęło zarabiać. Terminu na złożenie pozwu nie ma.

Gdzie złożyć i ile zapłacisz

Pismo nazywa się pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Powodem jest rodzic, który płaci, a pozwanym samo dorosłe dziecko, bo od osiemnastych urodzin występuje w sprawie osobiście. Drugi rodzic przestaje być stroną, nawet jeżeli to na jego konto idą przelewy.

Sprawę prowadzi sąd rejonowy, wydział rodzinny i nieletnich, właściwy według miejsca zamieszkania pozwanego (art. 27 § 1 KPC), czyli tam, gdzie mieszka dziecko.

Teraz rzecz, na której najwięcej osób się przewraca. Zwolnienie od kosztów sądowych z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych obejmuje stronę dochodzącą roszczeń alimentacyjnych oraz stronę pozwaną w sprawie o obniżenie alimentów. Rodzic, który chce alimenty zakończyć, nie mieści się w żadnej z tych grup. Za ten pozew płacisz.

Opłatę wyznacza art. 13 tej ustawy, licząc od wartości przedmiotu sporu, a tę stanowi roczna suma kwestionowanych alimentów (art. 22 KPC). Przy 300 zł miesięcznie wartość wynosi 3600 zł, a opłata stała 200 zł. Skala z art. 13 ust. 1 biegnie od 30 zł do 1000 zł dla wartości do 20 000 zł, a powyżej tej granicy pobiera się opłatę stosunkową w wysokości 5 procent (art. 13 ust. 2). W internecie wciąż krąży starsza reguła mówiąca o 5 procentach od każdej kwoty. Jeżeli opłata Cię przerasta, złóż wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym i majątkowym.

Gdy egzekucja już trwa, sam pozew jej nie wstrzyma. Dłużnik, którego zobowiązanie wygasło, może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, powołując się na zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane (art. 840 § 1 pkt 2 KPC). Osobno możesz wystąpić o zawieszenie egzekucji komorniczej.

Co powinien zawierać pozew

1. Sąd rejonowy i wydział rodzinny, według adresu dziecka.
2. Strony: Ty jako powód, dorosłe dziecko jako pozwany, z adresami i Twoim numerem PESEL.
3. Wyrok lub ugoda, którą kwestionujesz: sąd, data, sygnatura akt, plus odpis w załącznikach.
4. Wartość przedmiotu sporu: kwota miesięczna razy dwanaście, oraz dowód uiszczenia opłaty.
5. Żądanie z datą: uchylenie obowiązku ze skutkiem od konkretnego dnia, na przykład od dnia podjęcia pracy przez dziecko albo skreślenia go z listy studentów.
6. Uzasadnienie i dowody: zaświadczenie z uczelni albo decyzja o skreśleniu, informacja o zatrudnieniu dziecka, wydruk z CEIDG, a po Twojej stronie decyzja o emeryturze, dokumentacja leczenia i rachunki za leki.

Opisz sytuację zwykłymi słowami, a generator Prawomatu ułoży z tego pozew z wymaganymi elementami. Inne pisma znajdziesz w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

• Przerwanie płatności w dniu osiemnastych urodzin. Do wyroku sądu każda niezapłacona rata to zaległość, od której biegną odsetki.
• Niewniesienie opłaty, w przekonaniu, że sprawy alimentacyjne są zawsze bezpłatne. Skutek: wezwanie do uzupełnienia braków albo zwrot pozwu.
• Powołanie się na sam wiek dziecka. Osiemnastka nie jest przesłanką z art. 133 § 3 KRO. Trzeba pokazać samodzielność dziecka albo brak jego starań.
• Pozwanie drugiego rodzica zamiast dorosłego dziecka.
• Liczenie na to, że pozew zatrzyma komornika. Egzekucja biegnie dalej, dopóki sąd nie postanowi inaczej.
• Pomylony kierunek pisma. Jeżeli chodzi Ci o niższą ratę, a nie o koniec obowiązku, właściwe jest obniżenie alimentów.
• Uzasadnienie bez dowodów. Zdanie o tym, że dziecko pracuje, nic nie da bez dokumentu, który to pokazuje.