Wniosek o zawarcie ugody

Ugoda to najtańszy i najszybszy sposób zakończenia sporu: bez wyroku, bez lat czekania i bez ryzyka, że sąd rozstrzygnie na Twoją niekorzyść. Polskie prawo daje na to trzy drogi - porozumienie poza sądem, sądowe zawezwanie do próby ugodowej i mediację. Ten wniosek najczęściej dotyczy tej środkowej: pisma do sądu rejonowego, które ma posadzić drugą stronę do rozmowy.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy warto wystąpić o ugodę

Po ugodę sięgasz wtedy, gdy zależy Ci na szybkim i pewnym zakończeniu sprawy, a proces byłby dłuższy i droższy niż sam spór. Kilka typowych sytuacji:

• Wierzyciel proponuje dłużnikowi spłatę w ratach, zanim skieruje sprawę do sądu.
• Przedsiębiorca chce odzyskać zapłatę z niezapłaconej faktury, ale woli zachować relację z kontrahentem.
• Spadkobiercy chcą podzielić majątek bez wieloletniej sprawy o dział spadku.
• Sąsiedzi spierają się o granicę działki i szukają rozwiązania bez procesu.

Zawezwanie do próby ugodowej ma jeszcze jedną zaletę: na czas postępowania pojednawczego zawiesza bieg przedawnienia roszczenia (o tym niżej).

Podstawa prawna - zawezwanie, ugoda, mediacja

Trzy drogi, trzy podstawy prawne:

• Ugoda pozasądowa - art. 917 Kodeksu cywilnego. Strony czynią sobie wzajemne ustępstwa, żeby uchylić spór albo niepewność co do roszczeń. Wystarczy podpisany dokument; ma on moc umowy, ale sam w sobie nie jest tytułem wykonawczym.
• Zawezwanie do próby ugodowej - art. 184-186 KPC. To postępowanie pojednawcze przed sądem rejonowym. Jeśli strony się dogadają, sąd wciąga treść ugody do protokołu i staje się ona ugodą sądową.
• Mediacja - art. 183(14)-183(15) KPC. Ugoda zawarta przed mediatorem, po zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody sądowej.

Ważna zmiana od 30 czerwca 2022 roku: zawezwanie do próby ugodowej i mediacja tylko zawieszają bieg przedawnienia na czas trwania postępowania (art. 121 pkt 5 i 6 KC). Wcześniej przerywały ten bieg, więc termin ruszał potem od nowa. Dziś przedawnienie po prostu się zatrzymuje i po zakończeniu sprawy biegnie dalej.

Gdzie i jak złożyć

Zawezwanie składasz do sądu rejonowego ogólnie właściwego dla przeciwnika - bez względu na wartość sporu (art. 185 § 1 KPC). Gdy takiej właściwości nie da się ustalić, właściwy jest sąd Twojego miejsca zamieszkania lub siedziby.

Opłata jest stała (art. 23a ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, stan od 28 września 2023 r.): 120 zł, gdy wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20 000 zł, oraz 300 zł powyżej tej kwoty. W sprawach niemajątkowych opłata wynosi piątą część opłaty od pozwu, nie mniej niż 100 zł.

Ugody pozasądowej nie składasz nigdzie - podpisujecie ją między sobą. Pozostałe pisma sądowe znajdziesz w dziale wniosek, a gotowe zawezwanie możesz wygenerować w Prawomacie.

Co powinien zawierać wniosek

1. Oznaczenie sądu rejonowego właściwego dla przeciwnika.
2. Dane wzywającego i przeciwnika - imiona, nazwiska lub nazwy, adresy, PESEL lub NIP wzywającego.
3. Tytuł - “Zawezwanie do próby ugodowej”.
4. Zwięzłe oznaczenie sprawy oraz wartość przedmiotu sporu (art. 185 § 1 KPC).
5. Konkretne propozycje ugodowe - co proponujesz drugiej stronie.
6. Krótkie uzasadnienie i podpis.
7. Załączniki oraz odpis pisma dla przeciwnika.

Najczęstsze błędy

• Liczenie na przerwanie przedawnienia - od 2022 roku zawezwanie tylko zawiesza jego bieg na czas postępowania. Kolejne zawezwanie “na wszelki wypadek” nie odnawia terminu.
• Zbyt ogólne oznaczenie sprawy - bez konkretnej kwoty i propozycji sąd oraz przeciwnik nie wiedzą, o co chodzi.
• Zła opłata lub brak wartości przedmiotu sporu - sąd wezwie do uzupełnienia braków.
• Mylenie ugody pozasądowej z sądową - ta pierwsza to zwykła umowa, dopiero ugoda sądowa lub zatwierdzona przez sąd może być podstawą egzekucji. Gdy zależy Ci na tytule wykonawczym, sprawdź wniosek o zatwierdzenie ugody przez sąd.
• Brak odpisu dla przeciwnika - typowy brak formalny, który opóźnia sprawę.