Wniosek o uzasadnienie postanowienia

Postanowienie zapadło na Twoją niekorzyść, a z krótkiej sentencji nie wyczytasz, dlaczego sąd tak orzekł. Uzasadnienie to właśnie ta brakująca część: powody rozstrzygnięcia, na których oprzesz zażalenie. Sąd sporządzi je jednak dopiero wtedy, gdy o to poprosisz, i tylko jeśli zdążysz w terminie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy potrzebujesz uzasadnienia postanowienia

Sąd nie uzasadnia postanowień z urzędu. Pisemne motywy przygotowuje na żądanie strony i tylko dla postanowień, które podlegają zaskarżeniu (art. 357 § 1 KPC). Po wniosek sięgasz więc przede wszystkim wtedy, gdy planujesz zażalenie: bez uzasadnienia nie poznasz argumentów sądu ani nie zaczniesz odliczać terminu na środek zaskarżenia.

Typowe sytuacje to postanowienie oddalające wniosek o zabezpieczenie, odrzucające pozew, umarzające postępowanie, rozstrzygające o kosztach albo o wynagrodzeniu biegłego. Przy każdym z nich, jeśli się z rozstrzygnięciem nie zgadzasz, najpierw prosisz o uzasadnienie, a dopiero potem decydujesz, czy je podważać.

Podstawa prawna i termin

Zasady rządzące uzasadnieniem postanowienia znajdziesz w art. 357 KPC. Na wniosek masz tydzień: dla postanowienia ogłoszonego na posiedzeniu jawnym termin biegnie od dnia ogłoszenia (art. 357 § 1 KPC), a dla postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym od dnia jego doręczenia (art. 357 § 2¹ KPC). Jest to termin nieprzekraczalny, po którego upływie sąd wniosek odrzuci.

Od reformy z listopada 2019 r. wniosek o uzasadnienie jest co do zasady warunkiem wstępnym zażalenia. Dopiero od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem biegnie tydzień na jego wniesienie (art. 394 § 2 KPC). Jeśli więc rozważasz zaskarżenie, złożenie wniosku to pierwszy, obowiązkowy krok. Tak samo apelację poprzedza wniosek o uzasadnienie wyroku.

Ile kosztuje i gdzie złożyć wniosek

Wniosek nie jest bezpłatny, wbrew częstemu przekonaniu. Od listopada 2019 r. podlega opłacie stałej z art. 25b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Zapłacisz 100 zł, gdy dotyczy postanowienia co do istoty sprawy, na przykład stwierdzenia nabycia spadku (art. 25b ust. 1 u.k.s.c.), oraz 30 zł, gdy chodzi o inne postanowienie lub zarządzenie, jak rozstrzygnięcie o kosztach czy o zabezpieczeniu (art. 25b ust. 2 u.k.s.c.).

Jeśli po uzasadnieniu wniesiesz zażalenie, opłatę zalicza się na poczet opłaty od środka zaskarżenia (art. 25b ust. 3 u.k.s.c.), więc nie ponosisz jej dwa razy; ewentualna nadwyżka nie wraca. Wniosek kierujesz do sądu, który wydał postanowienie. Możesz złożyć go w biurze podawczym, nadać pocztą albo, jeśli sąd to udostępnia, wnieść przez Portal Informacyjny. Opłatę wnosisz e-znakiem opłaty sądowej lub przelewem na konto dochodów sądu i dołączasz dowód.

Napisz wniosek

Co powinien zawierać wniosek

• Oznaczenie sądu i wydziału oraz sygnaturę akt sprawy.
• Twoje dane i rolę w sprawie: powód, pozwany, wnioskodawca, uczestnik.
• Datę i przedmiot postanowienia, którego uzasadnienia żądasz.
• Wyraźne żądanie sporządzenia uzasadnienia i doręczenia postanowienia z uzasadnieniem.
• Zakres: czy uzasadnienie ma objąć całość, czy tylko część rozstrzygnięcia.
• Potwierdzenie wniesionej opłaty, datę i podpis.

Opisz sprawę, a Prawomat ułoży z tego gotowe pismo z właściwą podstawą i terminem.

Najczęstsze błędy

• Spóźnienie z wnioskiem. Tydzień jest nieprzekraczalny; po nim wniosek przepada, a razem z nim zwykle droga do zażalenia.
• Założenie, że pismo jest darmowe. Bez opłaty (100 zł albo 30 zł) sąd wezwie do jej uzupełnienia, a przy braku reakcji wniosek odrzuci.
• Mylenie uzasadnienia z odpisem postanowienia. Uzasadnienie to powody rozstrzygnięcia, a odpis ze stwierdzeniem prawomocności to inny dokument, po który składasz osobne pismo.
• Żądanie uzasadnienia postanowienia niezaskarżalnego. Sąd go nie sporządzi, bo obowiązek dotyczy wyłącznie postanowień podlegających zaskarżeniu (art. 357 § 1 KPC).
• Liczenie na doręczenie z urzędu. Postanowienie z posiedzenia niejawnego sąd doręcza bez uzasadnienia, a motywy przygotuje dopiero na Twoje żądanie.