Wniosek o spis inwentarza

Spis inwentarza to urzędowy wykaz tego, co zostało po zmarłym: majątek po jednej stronie, długi po drugiej. Sporządza go komornik na zlecenie sądu, a jego sens jest prosty. Pokazuje czarno na białym, ile naprawdę wart jest spadek, żeby wierzyciele nie sięgnęli po więcej, niż faktycznie odziedziczyłeś.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy potrzebujesz spisu inwentarza

Od reformy z 18 października 2015 r. brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 KC). Za długi spadkowe odpowiadasz wtedy tylko do wartości tego, co odziedziczyłeś (art. 1031 § 2 KC). Kłopot w tym, że tę wartość ktoś musi rzetelnie ustalić, i to jest właśnie rola spisu inwentarza.

Sięgasz po niego zwykle w jednej z dwóch sytuacji. Pierwsza: nie wiesz, ile długów zostawił zmarły, i chcesz mieć urzędowy obraz, zanim zaczniesz je spłacać. Druga: windykator albo bank żąda kwoty, która Twoim zdaniem przekracza wartość spadku, a spis daje Ci twardy dowód, gdzie leży granica Twojej odpowiedzialności.

Spis inwentarza a wykaz inwentarza

Ustawa daje dwie drogi do tego samego skutku i łatwo je pomylić. Wykaz inwentarza sporządzasz sam. Spadkobierca, zapisobierca windykacyjny albo wykonawca testamentu składa go w sądzie na urzędowym formularzu albo u notariusza (art. 1031(1) KC). Jest tani i szybki, ale to Ty odpowiadasz za jego rzetelność.

Spis inwentarza zleca sąd, a wykonuje komornik (art. 637 KPC). Kosztuje więcej i trwa dłużej, lecz ma walor dokumentu urzędowego i trudniej go podważyć w sporze z wierzycielem. Oba dokumenty tak samo ograniczają odpowiedzialność do stanu czynnego spadku, więc wybór jest praktyczny: sam radzisz sobie z wyceną, czy wolisz, by zrobił to komornik.

Podstawa prawna, koszty i termin

Procedurę reguluje Kodeks postępowania cywilnego (art. 637-639), a skutki dla długów Kodeks cywilny (art. 1031-1034). Wniosek kierujesz do sądu rejonowego, czyli sądu spadku, albo bezpośrednio do komornika, który byłby właściwy do wykonania postanowienia (art. 637(1) KPC).

Opłata sądowa od wniosku jest stała i wynosi 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Nie zależy od wartości majątku, wbrew częstemu przekonaniu. Prawdziwym kosztem jest praca komornika: jego opłata stała to 400 zł (art. 40 ustawy o kosztach komorniczych), do tego dochodzą wydatki, na przykład wynagrodzenie biegłego wyceniającego nieruchomość.

Na sam wniosek nie ma ustawowego terminu i nie ma odgórnie wyznaczonego czasu na jego rozpoznanie. Osobno biegnie za to sześć miesięcy na przyjęcie lub odrzucenie spadku (art. 1015 KC). Jeśli po zmarłym zostały same długi, rozważ odrzucenie spadku, zanim ten termin upłynie.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Pismo składasz w biurze podawczym sądu rejonowego albo wysyłasz listem poleconym. Możesz też pójść od razu do komornika, co często skraca całą sprawę. We wniosku wskazujesz, na jakiej podstawie jesteś uprawniony (art. 637 KPC): jako spadkobierca, uprawniony do zachowku, zapisobierca, wykonawca testamentu albo wierzyciel z pisemnym dowodem należności wobec spadkodawcy.

Napisz wniosek albo przejrzyj pozostałe wnioski do sądu.

Co powinien zawierać wniosek

1. Oznaczenie sądu spadku i wydziału cywilnego (albo dane komornika).
2. Twoje dane: imię, nazwisko, adres, PESEL, oraz podstawę uprawnienia.
3. Dane spadkodawcy: imiona rodziców, data i miejsce zgonu, ostatnie miejsce zamieszkania.
4. Żądanie sporządzenia spisu inwentarza z powołaniem art. 637 KPC.
5. Krótkie uzasadnienie: dlaczego potrzebujesz spisu, na przykład wątpliwości co do długów.
6. Znane Ci składniki majątku i długi spadkowe, jeśli je znasz.
7. Załączniki: odpis aktu zgonu, dokument potwierdzający Twój tytuł do spadku, dowód opłaty 100 zł.

Najczęstsze błędy

• Mylenie spisu z wykazem inwentarza. Spis robi komornik na zlecenie sądu i kosztuje, wykaz sporządzasz sam na urzędowym formularzu. Oba chronią tak samo, więc nie płać za spis, jeśli poradzisz sobie z wykazem.
• Przekonanie, że opłata zależy od wartości majątku. Opłata sądowa jest stała, 100 zł, a opłata komornika to kolejne 400 zł plus wydatki, niezależnie od tego, jak bogaty jest spadek.
• Zwłoka z odrzuceniem spadku. Spis inwentarza ogranicza odpowiedzialność, ale jej nie znosi. Gdy zostały same długi, stwierdzenie nabycia spadku i spis niewiele dadzą, jeśli w ogóle nie chcesz dziedziczyć.
• Traktowanie spisu jak wyceny na sprzedaż. Spis ustala stan czynny spadku dla wierzycieli, a nie cenę rynkową do transakcji.
• Podstępne zatajenie składników. Ukrycie majątku albo dopisanie fałszywych długów odbiera Ci ograniczenie odpowiedzialności i wtedy odpowiadasz za całość (art. 1031 § 2 KC).

Opisz sprawę własnymi słowami, a Prawomat przygotuje gotowy wniosek o spis inwentarza z podstawą prawną i listą załączników.

Napisz wniosek