Wniosek dowodowy

Masz świadka, umowę albo nagranie, które przesądza sprawę, ale sąd o nich nie wie, dopóki formalnie ich nie zgłosisz. Do tego służy wniosek dowodowy. Najczęściej dotyczy sprawy cywilnej, choć własne reguły ma też postępowanie karne i administracyjne.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy składasz wniosek dowodowy

Składasz go zawsze w toczącej się już sprawie, nie osobno. Powód wpisuje wnioski dowodowe do pozwu, pozwany do odpowiedzi na pozew, a kolejne dowody obie strony zgłaszają w pismach procesowych albo ustnie do protokołu na rozprawie.

Piszesz go, gdy chcesz przesłuchać świadka, dołączyć dokument, zlecić opinię biegłego albo obejrzeć miejsce zdarzenia. Sąd co do zasady nie zbiera dowodów za Ciebie: to strony wskazują dowody na fakty, z których wywodzą skutki prawne (art. 232 KPC).

Dowód i fakt, nie tylko dowód

Tu popełnia się najwięcej błędów. Od reformy KPC z 2019 roku nie wystarczy zgłosić, że wnosisz o przesłuchanie danej osoby. Art. 235(1) KPC wymaga, żebyś oznaczył dowód w sposób umożliwiający jego przeprowadzenie oraz wyszczególnił fakty, które mają zostać nim wykazane. Każdy dowód musi więc mieć przypisaną tezę: co dokładnie chcesz nim udowodnić.

Fakt musi być przy tym istotny. Przedmiotem dowodu są tylko fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 KPC). Dowód na okoliczność bezsporną albo nieistotną sąd pominie.

Prekluzja, czyli dlaczego liczy się moment

Spóźniony wniosek dowodowy sąd pomija. Gdy odbyło się posiedzenie przygotowawcze, twierdzenia i dowody zgłoszone po zatwierdzeniu planu rozprawy podlegają pominięciu, chyba że uprawdopodobnisz, że wcześniej ich powołanie nie było możliwe albo że potrzeba pojawiła się później (art. 205(12) KPC). Niezależnie od tego sąd może pominąć dowód zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania oraz taki, który nie spełnia wymogów art. 235(1) mimo wezwania do uzupełnienia (art. 235(2) KPC). Dlatego wszystkie znane dowody zgłaszaj możliwie wcześnie.

Gdzie, jak i za ile

Wniosek składasz do sądu rozpoznającego sprawę: w piśmie procesowym albo ustnie na rozprawie. Sam wniosek nie ma odrębnej opłaty sądowej, bo to czynność w ramach zawisłej sprawy, a nie nowe pismo inicjujące postępowanie. Kosztuje jednak przeprowadzenie niektórych dowodów. Opinia biegłego wymaga zaliczki na wydatki, a jeśli nie wpłacisz jej w wyznaczonym terminie, sąd pominie czynność połączoną z wydatkami (art. 130(4) KPC). Gdy nie stać Cię na taką zaliczkę, możesz wnioskować o zwolnienie z zaliczki na biegłego. O dopuszczeniu dowodu sąd rozstrzyga postanowieniem dowodowym, w którym oznacza dowód i fakty do wykazania (art. 236 KPC).

W postępowaniu karnym dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu (art. 167 KPK), a we wniosku podaje się oznaczenie dowodu oraz okoliczności, które mają być udowodnione (art. 169 KPK). W postępowaniu administracyjnym dowodem jest wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 KPA), a żądanie strony organ uwzględnia, gdy przedmiot dowodu ma znaczenie dla sprawy (art. 78 KPA).

Nie musisz układać tezy dowodowej samodzielnie. Opisz sprawę, a Prawomat przygotuje wniosek z właściwą podstawą.

Napisz wniosek

Najczęstsze błędy

• Zgłoszenie dowodu bez wskazania faktu. Sam dowód nie wystarcza, do każdego trzeba dopisać tezę (art. 235(1) KPC).
• Teza na okoliczność bezsporną lub nieistotną, którą sąd i tak pominie (art. 227 KPC).
• Zwłoka. Dowody znane od początku, a zgłaszane dopiero na kolejnej rozprawie, ryzykują pominięciem (art. 205(12) KPC).
• Ogólnikowe oznaczenie świadka bez adresu do doręczeń, przez co sąd nie ma go jak wezwać.
• Brak wpłaty zaliczki na biegłego w terminie, co prowadzi do pominięcia dowodu (art. 130(4) KPC).
• Liczenie na to, że sąd sam zbierze dowody, choć ciężar ich wskazania spoczywa na stronie (art. 232 KPC).