Wniosek o powołanie świadka

Ktoś widział, jak zawieraliście umowę, słyszał złożoną obietnicę albo był przy zdarzeniu, o które toczy się spór. Sąd nie wezwie tej osoby sam z siebie, dopóki nie zgłosisz jej formalnie jako świadka. Do tego służy wniosek o przesłuchanie świadka. Najczęściej składasz go w sprawie cywilnej, choć świadków przesłuchuje też postępowanie karne.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy składasz wniosek o przesłuchanie świadka

Zgłaszasz świadka wtedy, gdy jakiś fakt najlepiej udowodni czyjaś relacja: przebieg rozmowy, treść ustnych ustaleń, okoliczności wypadku czy sposób wykonania pracy. Powód wpisuje świadków już do pozwu, pozwany do odpowiedzi na pozew, a kolejnych zgłasza się w dalszych pismach albo ustnie na rozprawie.

To Ty, jako strona, masz wskazać sądowi, kto i na jaką okoliczność ma zeznawać (art. 232 KPC). Sąd nie szuka świadków za Ciebie i nie zgadnie, kogo chcesz przesłuchać.

Podstawa prawna i termin

W sprawie cywilnej powołanie świadka jest wnioskiem dowodowym, więc rządzi nim art. 235(1) KPC: masz oznaczyć dowód tak, by dało się go przeprowadzić, i wyszczególnić fakty, które chcesz nim wykazać. Przy świadku oznaczenie to jego dane i adres, a fakty to teza dowodowa. Dawny art. 258 KPC, który osobno regulował powoływanie świadków, został uchylony, dlatego dziś liczy się właśnie art. 235(1).

Moment ma znaczenie. Dowody, które znałeś od początku, a zgłaszasz dopiero na rozprawie, sąd może pominąć jako spóźnione. Uratować je da się tylko wtedy, gdy uprawdopodobnisz, że wcześniej nie dało się ich powołać lub że potrzeba pojawiła się później (art. 205(12) KPC).

W sprawie karnej świadka również zgłasza się wnioskiem dowodowym, a sąd przeprowadza dowody na wniosek stron albo z urzędu (art. 167 KPK). Osobę wezwaną w charakterze świadka wiąże obowiązek stawienia się i złożenia zeznań (art. 177 KPK).

Jak oznaczyć świadka i tezę dowodową

Tu leży sedno tego pisma. Dla każdego świadka podaj:

• imię i nazwisko oraz aktualny adres do doręczeń, żeby sąd miał kogo i gdzie wezwać;
• tezę dowodową, czyli konkretne fakty, które jego zeznanie ma potwierdzić (np. że prace odebrano bez zastrzeżeń albo że do zdarzenia doszło w określony sposób).

Teza musi dotyczyć faktów ważnych dla rozstrzygnięcia (art. 227 KPC). Zeznania świadka na fakt bezsporny albo nieistotny sąd i tak pominie. Gdy świadków jest kilku, każdemu przypisz odrębną okoliczność, zamiast zgłaszać całą grupę na to samo.

Nie musisz układać tezy samodzielnie. Opisz sprawę, a Prawomat przygotuje wniosek z właściwą tezą i podstawą prawną.

Napisz wniosek

Koszty świadka i przebieg przesłuchania

Świadek nie płaci za własne stawiennictwo. Ma prawo żądać zwrotu koniecznych wydatków, na przykład dojazdu, oraz wynagrodzenia za utracony zarobek (art. 277 KPC). Żądanie zgłasza osobiście, ustnie do protokołu albo na piśmie w ciągu 3 dni od zakończenia czynności z jego udziałem; kto tego nie zrobi w terminie, traci prawo do zwrotu (art. 92 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).

Kolejność przesłuchania ustala przewodniczący, a świadkowie, którzy jeszcze nie zeznawali, nie mogą być obecni przy przesłuchaniu innych (art. 264 KPC). Domyślnie świadek zeznaje ustnie (art. 271 KPC), ale sąd może postanowić, że złoży zeznania na piśmie (art. 271(1) KPC).

Najczęstsze błędy

• Sama prośba o przesłuchanie danej osoby, bez podania faktów, które ma potwierdzić (art. 235(1) KPC).
• Brak adresu do doręczeń lub adres nieaktualny, przez co sąd nie ma jak wezwać świadka.
• Teza na fakt bezsporny, którego nikt nie kwestionuje, więc zeznanie niczego nie wniesie (art. 227 KPC).
• Zgłaszanie świadka za późno, choć był znany od początku sprawy (art. 205(12) KPC).
• Kilku świadków na dokładnie ten sam fakt, co wygląda na zbędne mnożenie dowodów.
• Zwłoka z upomnieniem się o koszty przez świadka, mimo terminu 3 dni na zgłoszenie żądania (art. 92 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).