Wniosek o dostosowanie warunków egzaminu ósmoklasisty

Ani ustawa o systemie oświaty, ani rozporządzenie o egzaminie ósmoklasisty nie przewidują pisma o nazwie „wniosek o dostosowanie warunków egzaminu”. Procedura zaczyna się od dokumentu. Rodzic przedkłada dyrektorowi szkoły orzeczenie, opinię poradni albo zaświadczenie lekarskie, a szkoła prowadzi sprawę dalej. Pismo przewodnie, którym ten dokument przekazujesz, masz we wzorze na tej stronie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz pismo

Siedem podstaw, każda z własnym dokumentem

Art. 44zzr ust. 1 do 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty wylicza podstawy dostosowania w katalogu zamkniętym i przy każdej wskazuje dokument, który ją otwiera:

• orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność (ust. 1): warunki i forma;
• to samo orzeczenie wydane ze względu na niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym (ust. 2): warunki;
• orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania (ust. 3): warunki;
• zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza, gdy uczeń jest chory lub niesprawny czasowo (ust. 4): warunki odpowiednie ze względu na stan zdrowia;
• opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej o specyficznych trudnościach w uczeniu się (ust. 5): warunki;
• pozytywna opinia rady pedagogicznej dla ucznia objętego w szkole pomocą psychologiczno-pedagogiczną ze względu na trudności adaptacyjne po kształceniu za granicą, zaburzenia komunikacji językowej albo sytuację kryzysową lub traumatyczną (ust. 6): warunki;
• pozytywna opinia rady pedagogicznej dla ucznia, któremu ograniczona znajomość języka polskiego utrudnia zrozumienie czytanego tekstu (ust. 7): warunki i forma, poza egzaminem z języka obcego nowożytnego.

Drogę do samej opinii poradni opisuje osobna strona o wniosku do poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Ten sam przepis obejmuje egzamin maturalny. Art. 44zzr ust. 1 i ust. 2 wymieniają „egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego” w jednym zdaniu, więc podstawy i dokumenty opisane niżej działają tak samo dla starszego dziecka. Różnią się natomiast daty, bo wyznacza je harmonogram właściwy dla danego egzaminu.

Forma egzaminu i warunki egzaminu

Dostosowanie formy oznacza odrębny arkusz egzaminacyjny, przygotowany do rodzaju niepełnosprawności, i ustawa zawęża je mocno. Odrębnych arkuszy nie przygotowuje się dla uczniów z orzeczeniem wydanym ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu lekkim (art. 44zzr ust. 8), a przy podstawach z ust. 2 do 6 wyklucza je wprost ust. 11.

Dostosowanie warunków dotyczy wszystkiego wokół arkusza. Art. 44zzr ust. 10 wymienia sześć sposobów, również w katalogu zamkniętym: zminimalizowanie ograniczeń wynikających z niepełnosprawności, niedostosowania społecznego lub zagrożenia nim, miejsce pracy dopasowane do potrzeb i możliwości ucznia, sprzęt specjalistyczny wraz z aplikacją mobilną do monitorowania stanu zdrowia i środkami dydaktycznymi, odpowiednie przedłużenie czasu, zasady oceniania rozwiązań uwzględniające potrzeby i możliwości ucznia oraz obecność nauczyciela wspomagającego w czytaniu lub pisaniu albo specjalisty.

Przy przedłużeniu czasu ustawa poprzestaje na słowie „odpowiednim” i żadnej liczby nie podaje. Wartości na dany rok szkolny ogłasza dyrektor Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w komunikacie, do 20 sierpnia roku szkolnego poprzedzającego egzamin (§ 5 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 2 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty). Rada pedagogiczna wybiera sposoby spośród pozycji z tego komunikatu (art. 44zzr ust. 12).

Cztery daty roku szkolnego

Do 15 października rodzic przedkłada dyrektorowi zaświadczenie o stanie zdrowia oraz opinię poradni o specyficznych trudnościach w uczeniu się (§ 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia). Samo zaświadczenie wolno złożyć w terminie późniejszym, niezwłocznie po jego otrzymaniu (§ 9 ust. 2).

Do 20 listopada dyrektor szkoły albo upoważniony przez niego nauczyciel informuje rodziców na piśmie o wskazanym przez radę pedagogiczną sposobie lub sposobach dostosowania (art. 44zzr ust. 13, § 10 ust. 1).

Trzy dni robocze od otrzymania tej informacji ma rodzic na oświadczenie o korzystaniu albo niekorzystaniu ze wskazanych sposobów (art. 44zzr ust. 14). To jedyny termin w tej procedurze liczony w dniach roboczych, a odmowa jest w nim wariantem równoprawnym.

Do 30 listopada dyrektor przekazuje dyrektorowi okręgowej komisji egzaminacyjnej wykaz uczniów wraz z informacją o dostosowaniach (§ 11 ust. 1 pkt 4 i ust. 3).

Potrzeba dostosowania bywa późniejsza, na przykład wtedy, gdy dziecko łamie rękę na wiosnę. Dyrektor informuje o tym niezwłocznie rodziców i dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej (§ 10 ust. 2). Data 15 października pozostaje terminem właściwym, a dokument złożony po niej przenosi sprawę w tryb niezwłoczny.

Co składasz i do kogo

Pismo idzie do dyrektora szkoły i ma dwa warianty.

Pierwszy to pismo przewodnie. Nazywasz w nim dokument, datę jego wydania i organ, który go wydał, przekazujesz kopię i prosisz o pisemną informację o wskazanych sposobach dostosowania.

Drugi to wniosek o wydanie opinii rady pedagogicznej. Ma sens wtedy, gdy dziecko nie ma orzeczenia ani opinii poradni, a w szkole jest objęte pomocą psychologiczno-pedagogiczną z powodów wymienionych w ust. 6 albo ograniczona znajomość polskiego utrudnia mu czytanie ze zrozumieniem. Krąg wnioskodawców z § 3 rozporządzenia jest zamknięty i rodzice ucznia są w nim wskazani wprost (§ 3 pkt 2). Warunek z ust. 6 sprawdź osobno: pomoc psychologiczno-pedagogiczna ma być udzielana w tym samym roku szkolnym, w którym uczeń przystępuje do egzaminu.

Dwa pisma w tej procedurze należą do dyrektora szkoły. Chodzi o wniosek do dyrektora okręgowej komisji egzaminacyjnej o zgodę na dostosowanie nieujęte w komunikacie (art. 44zzr ust. 17) oraz o wniosek o przeprowadzenie egzaminu poza szkołą, składany w porozumieniu z rodzicami nie później niż 3 miesiące przed terminem egzaminu (§ 8 rozporządzenia). Rodzic może o taki wniosek poprosić, a występuje z nim dyrektor. Samo przystąpienie do egzaminu w dostosowanych warunkach i formie zapewnia przewodniczący zespołu egzaminacyjnego (art. 44zzr ust. 16).

Najczęstsze błędy

• Wysłanie uzasadnienia zamiast dokumentu. O uprawnieniu rozstrzyga orzeczenie, opinia albo zaświadczenie złożone w terminie z § 9 rozporządzenia.
• Oczekiwanie innego arkusza przy opinii o specyficznych trudnościach. Zmieniają się wtedy warunki pisania, a arkusz zostaje ten sam.
• Potraktowanie pisma dyrektora jak zwykłego zawiadomienia. Od dnia jego otrzymania biegną 3 dni robocze na oświadczenie.
• Szukanie liczby minut w ustawie. Ta liczba jest w komunikacie dyrektora CKE na dany rok szkolny.
• Samodzielne pisanie do okręgowej komisji egzaminacyjnej. Oba wnioski do tego organu składa dyrektor szkoły.

Pozostałe pisma znajdziesz w dziale wnioski.