Pełnomocnictwo: wzór i zasady z Kodeksu cywilnego

Sprzedajesz samochód, ale w dniu podpisania umowy jesteś za granicą. Rodzice chcą, żeby syn wypowiedział za nich najem garażu. Siostra ma podpisać w Twoim imieniu umowę z wykonawcą remontu. W każdej z tych sytuacji druga osoba działa za Ciebie i potrzebuje do tego pełnomocnictwa.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Przygotuj pełnomocnictwo w generatorze

Kiedy potrzebujesz pełnomocnictwa

Pełnomocnictwo to Twoje oświadczenie, którym umocowujesz kogoś do działania w Twoim imieniu (art. 96 Kodeksu cywilnego). Czynność dokonana przez pełnomocnika w granicach umocowania działa bezpośrednio na Ciebie (art. 95 § 2). Umowa wiąże Ciebie, cena trafia do Ciebie, zobowiązanie też jest Twoje.

Przez pełnomocnika załatwisz większość spraw. Wyjątki wynikają z ustawy albo z charakteru czynności (art. 95 § 1). Najbardziej znany: testamentu nie da się sporządzić ani odwołać przez przedstawiciela (art. 944 § 2).

Ta strona opisuje pełnomocnictwo między osobami prywatnymi. Sąd ma własne reguły, opisane przy pełnomocnictwie procesowym, urząd także, o czym piszemy przy pełnomocnictwie do urzędu. Jeśli ktoś ma za Ciebie tylko coś odebrać, zwykle wystarczy upoważnienie.

Podstawa prawna: zakres i forma

Art. 98 KC wyznacza trzy szczeble umocowania:

• ogólne obejmuje wyłącznie czynności zwykłego zarządu, czyli bieżące sprawy, które nie zmieniają istotnie Twojego majątku;
• rodzajowe wskazuje rodzaj czynności, na przykład zawieranie umów najmu jednego mieszkania, i jest potrzebne do wszystkiego, co wykracza poza zwykły zarząd;
• szczególne dotyczy jednej nazwanej czynności; czasem ustawa wymaga właśnie takiego.

Same nazwy “rodzajowe” i “szczególne” pochodzą z praktyki. Przepis mówi o pełnomocnictwie “określającym rodzaj” czynności i “do poszczególnej czynności”.

Forma idzie za czynnością. Jeżeli czynność wymaga do ważności formy szczególnej, pełnomocnictwo musi mieć tę samą formę (art. 99 § 1). Umowa sprzedaży mieszkania wymaga aktu notarialnego (art. 158), więc pełnomocnik do takiej sprzedaży potrzebuje pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego. Pełnomocnictwo ogólne udziela się na piśmie pod rygorem nieważności (art. 99 § 2).

Przy sprzedaży samochodu prawo formy nie narzuca. Dokument z Twoim własnoręcznym podpisem (art. 78 § 1) i tak się opłaca, bo rozstrzyga spór o to, co pełnomocnik mógł zrobić. Kwalifikowany podpis elektroniczny jest mu równoważny (art. 78¹ § 2).

Terminu ustawa nie przewiduje. Pełnomocnictwo działa do odwołania albo wygaśnięcia, chyba że sam wpiszesz datę końcową.

Gdzie i jak przekazać pełnomocnictwo

Pełnomocnictwa nigdzie się nie rejestruje. Podpisujesz je i wręczasz pełnomocnikowi, a on pokazuje dokument drugiej stronie: kupującemu, wynajmującemu, wykonawcy. Między osobami prywatnymi nie płacisz też opłaty skarbowej, bo ta należy się dopiero za złożenie dokumentu w urzędzie albo w sądzie (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej).

Gdy pełnomocnik przekroczy zakres albo w ogóle nie ma umocowania, umowa zależy od tego, czy ją potwierdzisz (art. 103 § 1 KC). Druga strona może wyznaczyć Ci termin na potwierdzenie i po jego bezskutecznym upływie przestaje być związana (§ 2). Bez potwierdzenia rzekomy pełnomocnik oddaje, co dostał, i naprawia szkodę drugiej strony (§ 3). Jednostronna czynność bez umocowania, na przykład wypowiedzenie, jest nieważna (art. 104).

Pełnomocnik ustanowi kolejnego pełnomocnika tylko wtedy, gdy wynika to z treści pełnomocnictwa, z ustawy albo ze stosunku, który jest jego podstawą (art. 106). Chcesz pozwolić na zastępstwo? Wpisz to wprost.

Odwołać pełnomocnictwo możesz w każdej chwili, chyba że zrzekłeś się tego z przyczyn wynikających ze stosunku będącego jego podstawą (art. 101 § 1). Umocowanie wygasa też ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, o ile dokument nie stanowi inaczej (§ 2). Po wygaśnięciu pełnomocnik oddaje dokument (art. 102). Uprzedź również drugą stronę: czynność dokonana po wygaśnięciu, w granicach pierwotnego umocowania, pozostaje ważna, jeśli kontrahent o wygaśnięciu nie wiedział i nie mógł łatwo się dowiedzieć (art. 105).

Co powinno zawierać pełnomocnictwo

• Miejscowość i datę.
• Dane mocodawcy i pełnomocnika: imię, nazwisko, adres, PESEL albo numer dowodu.
• Zakres opisany konkretnie: jaka umowa, jaki przedmiot, jaka cena minimalna, czy pełnomocnik odbiera pieniądze.
• Zgodę na dalszego pełnomocnika (art. 106) albo na umowę z samym sobą (art. 108), jeśli ma ją mieć.
• Termin ważności, gdy chcesz go ograniczyć.
• Twój własnoręczny podpis.

Najczęstsze błędy

• Pełnomocnictwo ogólne do sprzedaży. Zbycie auta czy mieszkania zwykle wykracza poza zwykły zarząd, więc potrzebny jest dokument rodzajowy albo szczególny.
• Zwykła kartka przy nieruchomości. Bez aktu notarialnego pełnomocnik mieszkania nie sprzeda.
• Zakres bez odbioru ceny. Ostrożny kupujący nie zapłaci do rąk pełnomocnika, jeśli dokument o tym milczy.
• Odwołanie wyłącznie w rozmowie. Pełnomocnik wciąż ma dokument w ręku, a kontrahent nic nie wie.
• Próba spisania testamentu przez pełnomocnika. Tego zrobić nie można.

Pełnomocnictwo przygotuje generator

Opisz, kto ma działać za Ciebie i w jakiej sprawie, a Prawomat ułoży dokument z właściwym zakresem i klauzulami z Kodeksu cywilnego. Zostaje Ci podpis.