Pełnomocnictwo procesowe: wzór dla członka rodziny

Mama dostała pozew o zapłatę, ale po operacji nie da rady jeździć na rozprawy. Ojciec sam pozwał wykonawcę, który nie skończył dachu, i chce, żeby córka pilnowała terminów. Brat mieszka w Irlandii, a sprawa o podział rzeczy toczy się w Polsce. We wszystkich trzech przypadkach członek rodziny może przejąć sprawę na podstawie jednego dokumentu: pełnomocnictwa procesowego.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Przygotuj pełnomocnictwo procesowe

Kto może być Twoim pełnomocnikiem w sądzie

Strona może działać przed sądem osobiście albo przez pełnomocnika (art. 86 KPC). Krąg pełnomocników jest jednak zamknięty. Art. 87 § 1 wymienia adwokata i radcę prawnego, osobę zarządzającą Twoim majątkiem lub interesami, osobę w stałym zleceniu obejmującym przedmiot sprawy, współuczestnika sporu, a z rodziny: małżonka, rodzeństwo, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków) i osoby związane przysposobieniem.

Przyjaciel, sąsiad, partner bez ślubu czy szwagier nie mieszczą się w rodzinnej części tej listy. Każdy z nich może natomiast być pełnomocnikiem do doręczeń, który tylko odbiera pisma sądowe (art. 88 § 2). Przed Sądem Najwyższym obowiązuje przymus adwokacki i rodzina już nie wystarcza (art. 87¹ § 1).

Jeśli nikt z bliskich nie może Cię zastąpić, a nie stać Cię na prawnika, możesz złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Ogólne zasady umocowania z Kodeksu cywilnego opisujemy przy pełnomocnictwie z Kodeksu cywilnego.

Jak złożyć pełnomocnictwo w sądzie

Pełnomocnik dołącza dokument do akt przy pierwszej czynności w sprawie: razem z pozwem, odpowiedzią na pozew albo na pierwszej rozprawie (art. 89 § 1). Członek rodziny składa oryginał z Twoim podpisem albo wierzytelny odpis, a do tego odpis dla strony przeciwnej. Samodzielne uwierzytelnianie odpisów ustawa zostawia adwokatom, radcom prawnym, rzecznikom patentowym i radcom Prokuratorii Generalnej.

Dokument w postaci elektronicznej opatrujesz podpisem kwalifikowanym, zaufanym albo osobistym (art. 89 § 1²). Jeżeli sprawa już się toczy, a jesteś na sali, możesz też udzielić pełnomocnictwa ustnie, do protokołu (art. 89 § 2). Gdy nie możesz się podpisać, robi to za Ciebie upoważniona osoba z podaniem przyczyny (art. 90).

Terminu na złożenie pełnomocnictwa ustawa nie wyznacza osobno. W naglącej sytuacji sąd może tymczasowo dopuścić osobę bez dokumentu i wyznaczyć jej termin na doniesienie pełnomocnictwa. Po jego upływie pomija jej czynności (art. 97).

Co obejmuje pełnomocnictwo procesowe

Z mocy samego prawa (art. 91) pełnomocnik może:

• wykonywać wszystkie czynności w sprawie, łącznie z powództwem wzajemnym, skargą kasacyjną i skargą o wznowienie postępowania;
• prowadzić zabezpieczenie i egzekucję;
• udzielić dalszego pełnomocnictwa, ale wyłącznie adwokatowi lub radcy prawnemu;
• zawrzeć ugodę, zrzec się roszczenia i uznać powództwo, jeśli tego nie wyłączysz;
• odebrać od przeciwnika zasądzone koszty procesu.

Ostatnie dwa punkty zaskakują najczęściej. Kiedy stawiasz się na rozprawie razem z pełnomocnikiem, możesz od razu prostować albo odwoływać jego oświadczenia (art. 93).

Opłata skarbowa i zwolnienie dla rodziny

Ustawa o opłacie skarbowej obejmuje także pełnomocnictwa składane w postępowaniu sądowym (art. 1 ust. 1 pkt 2). Stawka wynosi 17 zł od każdego stosunku pełnomocnictwa (część IV załącznika). Zapłacić musisz Ty albo pełnomocnik, w dniu, w którym dokument trafia do sądu (art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4). Wpłacasz ją w kasie albo na rachunek urzędu gminy lub miasta, w którym składasz dokument, czyli tam, gdzie siedzibę ma sąd (art. 12 ust. 2 pkt 2). Przy złożeniu elektronicznym właściwa jest gmina Twojego miejsca zamieszkania (art. 12 ust. 2 pkt 3).

Dla rodziny jest dobra wiadomość. Pełnomocnictwo udzielone małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu jest z opłaty zwolnione. Zwolnienie obejmuje też sprawy cywilne, w których przysługuje Ci zwolnienie od kosztów sądowych. Współuczestnik sporu czy zarządca majątku płacą 17 zł i dołączają dowód wpłaty.

Wypowiedzenie pełnomocnictwa

Wypowiadasz je pisemnym zawiadomieniem sądu z sygnaturą akt. Wobec sądu skutek następuje z chwilą zawiadomienia, wobec przeciwnika dopiero po doręczeniu mu tego zawiadomienia przez sąd (art. 94 § 1). Pełnomocnik z rodziny, który sam wypowie pełnomocnictwo, działa jeszcze przez dwa tygodnie, jeżeli to konieczne, żeby uchronić Cię przed niekorzystnymi skutkami (art. 94 § 2). Śmierć strony kończy pełnomocnictwo, ale pełnomocnik działa do zawieszenia postępowania (art. 96).

Najczęstsze błędy

• Pełnomocnik spoza listy z art. 87. Sąd nie dopuści kolegi do działania, choćby dokument był bez zarzutu.
• Brak odpisu dla przeciwnika. Sąd może wezwać do uzupełnienia, a sprawa stoi.
• Kserokopia zamiast oryginału. Członek rodziny nie poświadczy jej sam.
• Pominięta ugoda. Jeśli chcesz sam decydować o ugodzie, wyłącz ją w treści.
• Opłata zapłacona przez syna czy żonę. Jest im niepotrzebna, bo obowiązuje zwolnienie.

Pełnomocnictwo procesowe ułoży generator

Podaj sąd, sygnaturę i stopień pokrewieństwa pełnomocnika, a Prawomat przygotuje dokument z podstawą z art. 87 KPC, ewentualnym wyłączeniem ugody i adnotacją o opłacie skarbowej.