Odwołanie od wyroku o alimenty: apelacja czy nowa sprawa

Wychodzisz z sali rozpraw z jedną myślą: chcę się od tego odwołać. Potoczna nazwa jest jedna, pism jest kilka, a wybór zależy od dat i treści zarzutu.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy apelacja, a kiedy nowa sprawa o alimenty

Wyrok sądu pierwszej instancji zaskarża się apelacją. Ma to sens, gdy zarzucasz sądowi błąd: pominął rachunki, źle ocenił dochody, ustalił potrzeby dziecka wbrew dowodom. Jeśli wyrok był trafny w dniu, w którym zapadł, a kolejne dziecko urodziło się później, apelacja tego nie obejmie. Wtedy prowadzi się osobną sprawę o zmianę wysokości alimentów.

Kolejność kroków jest sztywna. W ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku składasz wniosek o doręczenie wyroku z uzasadnieniem (art. 328 § 1 KPC). Dopiero od dnia doręczenia płynie dwutygodniowy termin na apelację (art. 369 § 1 KPC). Wniosek kosztuje 100 zł (art. 25b ust. 1 u.k.s.c.), ale rodzic dochodzący alimentów dla dziecka nie płaci nic, bo strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych w ogóle nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a te obejmują także opłaty (art. 2 ust. 1 i art. 96 ust. 1 pkt 2 u.k.s.c.). Zarzuty i budowę pisma opisujemy w tekście o apelacji od wyroku o alimenty.

Zmiana stosunków po wyroku: art. 138 KRO

Art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego brzmi krótko: w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Ta droga jest niezależna od terminów apelacyjnych. Prawomocny wyrok zostaje nietknięty, a sąd ustala kwotę na nowo, na przyszłość.

Chodzi o realną różnicę w jednym z dwóch czynników z art. 135 § 1 KRO: w usprawiedliwionych potrzebach uprawnionego albo w możliwościach zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Punktem odniesienia jest stan z dnia poprzedniego wyroku.

Kierunek wybierasz sam: podwyższenie alimentów, obniżenie alimentów albo uchylenie obowiązku wobec dorosłego dziecka, które może utrzymać się samodzielnie lub nie dokłada do tego starań (art. 133 § 1 i § 3 KRO).

Co powinien pokazać pozew o zmianę alimentów

Pozew wnosisz do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, a wolno wybrać sąd według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (art. 32 KPC). Poza wymogami pisma procesowego zawiera on dokładnie określone żądanie z wartością przedmiotu sporu, fakty, na których je opierasz, oraz informację o próbie mediacji lub o przyczynach jej braku (art. 187 § 1 KPC). Sercem uzasadnienia jest zestawienie: co ustalił poprzedni wyrok i jak ta sama pozycja wygląda dziś.

Gdy wyrok jest, ale pieniędzy nie ma

Dwie sytuacje bywają mylone z zaskarżaniem wyroku. Pierwsza: pieniądze są potrzebne już w toku sprawy. Służy temu wniosek o zabezpieczenie alimentów; wystarczy uprawdopodobnić istnienie roszczenia (art. 753 § 1 KPC).

Druga: wyrok jest, tylko nikt go nie wykonuje. To etap egzekucji. Wyrok zasądzający alimenty ma z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności (art. 333 § 1 pkt 1 KPC), a z klauzulą wykonalności staje się tytułem wykonawczym (art. 776 KPC) dla komornika. Przy bezskutecznej egzekucji osobną ścieżką są świadczenia z funduszu alimentacyjnego.

Alimenty zasądzone w wyroku rozwodowym

Tu drabina jest inna: rozwód rozpoznaje sąd okręgowy, więc apelację rozpoznaje sąd apelacyjny (art. 367 § 2 KPC). Składniki takiego wyroku omawiamy w tekście o apelacji rozwodowej. Alimentów od byłego małżonka trzeba żądać w toku procesu rozwodowego (art. 444 KPC), a w apelacji nie można występować z nowym roszczeniem (art. 383 KPC).

Najczęstsze błędy

• Czekanie, aż uzasadnienie przyjdzie samo. Bez wniosku złożonego w ciągu tygodnia od ogłoszenia termin apelacyjny nie zaczyna biec (art. 328 § 1 KPC).
• Wstrzymanie płatności do czasu rozpoznania apelacji. Rygor natychmiastowej wykonalności działa niezależnie od apelacji (art. 333 § 1 pkt 1 KPC).
• Opieranie apelacji na zdarzeniach późniejszych niż wyrok. Nowe okoliczności to materiał na sprawę z art. 138 KRO.
• Traktowanie kwoty jako ustalonej raz na zawsze. Zmiana alimentów nie wymaga zgody drugiego rodzica.

Nie musisz zgadywać, które pismo jest Twoje. Prawomat zapyta o datę wyroku i o to, co się zmieniło, a potem złoży gotowe pismo. Więcej wzorów w dziale odwołanie.

Przygotuj pismo