Wniosek o wykreślenie z księgi wieczystej

Prawo, które dawno wygasło, potrafi wisieć w księdze wieczystej latami. Sąd co do zasady nie czyści księgi z urzędu, a wyjątki są nieliczne i wskazane w przepisach szczególnych - żeby księga pokazywała rzeczywisty stan, zwykle ktoś musi złożyć wniosek o wykreślenie. Najczęściej robi to właściciel nieruchomości, którego wpis przestał obciążać.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy składasz wniosek o wykreślenie z księgi wieczystej

Wykreślenie ma sens wtedy, gdy wpisane prawo już nie istnieje, a księga wciąż je pokazuje. W praktyce dotyczy to najczęściej:

• hipoteki w dziale IV po spłacie kredytu - to osobna, dobrze opisana ścieżka, którą prowadzi wniosek o wykreślenie hipoteki;
• służebności w dziale III - gruntowej albo osobistej, na przykład służebności mieszkania, która wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego (art. 299 Kodeksu cywilnego);
• ostrzeżenia wpisane w dziale III;
• wpisu o wszczęciu egzekucji nie wykreślasz sam: po umorzeniu lub innym zakończeniu egzekucji wniosek składa komornik, na nim ciąży też obowiązek poprawienia braków (art. 924 § 2 KPC), a od tego wniosku nie pobiera się opłaty (art. 95 ust. 1 pkt 10 ustawy o kosztach sądowych);
• roszczenia - na przykład z umowy przedwstępnej albo deweloperskiej, po zawarciu umowy przyrzeczonej i przeniesieniu własności;
• prawa dożywocia po śmierci dożywotnika.

Uważaj na jedno mylące hasło. “Wykreślenie zmarłego z księgi wieczystej” to nie jest zwykłe wykreślenie. Usunięcie nieżyjącego właściciela z działu II polega na wpisaniu w jego miejsce spadkobierców, a podstawą jest dokument dziedziczenia. Tę sprawę załatwia wniosek o wpis spadkobierców do księgi wieczystej, nie samo wykreślenie.

Podstawa prawna i termin

Wykreślenie przeprowadza sąd w postępowaniu wieczystoksięgowym. Ramy tego postępowania daje Kodeks postępowania cywilnego (art. 626(1) i następne), a materialne zasady wpisów - ustawa o księgach wieczystych i hipotece z 1982 roku. Kluczowa jest jedna rzecz: wykreślenie jest w świetle prawa rodzajem wpisu (wpisem polegającym na wykreśleniu), dlatego składasz je na urzędowym formularzu KW-WPIS, mimo że piszesz w nim o usunięciu.

Sąd działa wyłącznie na wniosek i w jego granicach (art. 626(8) par. 1 KPC). Poza wypadkami, w których przepis szczególny każe mu działać z urzędu, sam z siebie niczego nie usunie, a rozpoznając sprawę, bada tylko treść i formę wniosku, dołączonych dokumentów oraz treść księgi. Potrzebujesz więc dokumentu, z którego wynika, że wpisane prawo wygasło lub ustało. Co do zasady musi mieć podpis poświadczony notarialnie, chyba że przepis szczególny dopuszcza inną formę (art. 31 ust. 1 tej ustawy).

Terminu ustawowego na złożenie wniosku o wykreślenie nie ma. Zwlekanie ma jednak cenę: nieaktualne obciążenie potrafi zablokować sprzedaż albo kredyt na nieruchomość, dopóki księga nie zostanie oczyszczona.

Gdzie i jak złożyć wniosek

Wniosek składasz w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego, w którego okręgu leży nieruchomość. Formularz KW-WPIS pobierzesz ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości, a gotowe pismo składasz w biurze podawczym tego wydziału albo wysyłasz pocztą. Art. 626(4) KPC nakłada obowiązek składania wniosków przez system teleinformatyczny na notariusza i komornika (par. 1) oraz na naczelnika urzędu skarbowego w zakresie działów III i IV (par. 1(1)). Przepis wyznacza kanał dla tych zawodów, a nie zamyka kręgu wnioskodawców; jako właściciel idziesz drogą papierową.

Opłatę wyznacza prosta zasada: od wniosku o wykreślenie pobiera się połowę opłaty należnej od wpisu (art. 46 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). W praktyce daje to trzy stawki:

• 100 zł za wykreślenie hipoteki lub innego ograniczonego prawa rzeczowego (wpis kosztuje 200 zł, art. 42);
• 75 zł za wykreślenie roszczenia albo prawa osobistego (wpis 150 zł, art. 43);
• 50 zł za wykreślenie ostrzeżenia (wpis 100 zł, art. 44).

Nie musisz walczyć z formularzem samodzielnie - opisz sprawę, a wygenerujesz wniosek w Prawomacie i dopracujesz gotowe pismo.

Co powinien zawierać wniosek

1. Sąd i wydział ksiąg wieczystych oraz numer księgi wieczystej nieruchomości.
2. Treść żądania - wyraźnie, że wnosisz o wykreślenie konkretnego wpisu, z podaniem działu i oznaczenia prawa (kto był uprawniony, z czego wpis wynikał).
3. Twoje dane jako wnioskodawcy (właściciela nieruchomości).
4. Podstawa wykreślenia - wskazanie zdarzenia, które usunęło prawo (spłata, śmierć uprawnionego, wygaśnięcie roszczenia). Umorzenia egzekucji tu nie wpisujesz: wykreślenie wpisu o jej wszczęciu jest zadaniem komornika (art. 924 § 2 KPC).
5. Wykaz dokumentów - dowód wygaśnięcia (oświadczenie, orzeczenie, akt zgonu) i potwierdzenie opłaty.
6. Data i podpis, a puste pola formularza przekreślone.

Najczęstsze błędy

• Zwykłe pismo zamiast formularza - wniosek poza drukiem KW-WPIS sąd potraktuje jako brak i zwróci.
• Brak dokumentu wygaśnięcia - sam wniosek nie wystarczy; sąd musi mieć na czym oprzeć wykreślenie.
• Zła opłata - naliczenie pełnej stawki od wpisu zamiast połowy, albo złej połowy dla danego rodzaju wpisu.
• Niejasne żądanie - nie wskazano, który wpis i z którego działu ma zniknąć.
• Mylenie wykreślenia zmarłego z wpisem spadkobierców - to dwie różne sprawy i dwa różne żądania.
• Liczenie na to, że sąd zrobi to z urzędu - poza wyjątkami z przepisów szczególnych wygasłe prawo zostanie w księdze, dopóki ktoś nie złoży wniosku.