Wniosek o umorzenie mandatu

Dwa zupełnie różne pisma chodzą pod jedną nazwą. Jedno mówi: tego mandatu nie powinno być. Drugie: mandat jest, tylko nie mam z czego go zapłacić. Inne organy, inne podstawy, inne terminy. Pomyłka kosztuje sprawę.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Uchylenie czy umorzenie

Podpisałeś mandat za wjazd w zakaz, którego tam nie było, i chcesz go zdjąć z siebie w całości. To uchylenie: decyduje sąd, termin wynosi siedem dni.

Albo mandat jest słuszny, tylko dostałeś go w miesiącu, w którym straciłeś pracę. To umorzenie: sprawa dla urzędu skarbowego, nie dla sądu i nie dla policji.

Uchylenie mandatu: sąd i siedem dni

Prawomocny mandat podlega uchyleniu (art. 101 par. 1 k.p.w.), gdy grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie, na osobę, która popełniła czyn przed ukończeniem 17 lat, albo gdy sprawca nie popełnia wykroczenia z przyczyn wskazanych w art. 15-17 Kodeksu wykroczeń: obrona konieczna, stan wyższej konieczności, niepoczytalność. Osobna podstawa dotyczy mandatu wystawionego wbrew zakazom z art. 96 par. 2 k.p.w. oraz grzywny wyższej niż dopuszczalna, przy czym wtedy sąd uchyla mandat tylko w części przekraczającej limit (art. 101 par. 1a).

Katalog jest zamknięty. Sąd sprawdza, czy mandatem w ogóle wolno było ukarać, a nie to, jak funkcjonariusz ocenił dowody.

Wniosek składasz do sądu właściwego miejscowo dla miejsca nałożenia grzywny, nie później niż w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu (art. 101 par. 1 i 2 k.p.w.). Mandat kredytowany staje się prawomocny z chwilą pokwitowania odbioru, więc zegar rusza z podpisem. Bezterminowo można wnosić tylko wtedy, gdy przepis, na którym oparto mandat, uznał za niekonstytucyjny Trybunał Konstytucyjny (art. 101 par. 1b). Po uchyleniu zapłacona grzywna wraca (art. 101 par. 3).

Lepszy moment jest wcześniej: możesz odmówić przyjęcia mandatu. Sprawa trafia wtedy do sądu z wnioskiem o ukaranie (art. 99 k.p.w.), a sąd nie jest związany kwotą z bloczka. Grzywnę za wykroczenie wymierza się od 20 do 5000 zł (art. 24 par. 1 Kodeksu wykroczeń), a za wymienione tam wykroczenia drogowe nawet do 30 000 zł (art. 24 par. 1a).

Umorzenie grzywny: sprawa dla skarbówki

Grzywna z mandatu przestaje być kwestią prawa karnego. Jest niepodatkową należnością budżetową (art. 60 pkt 6a ustawy o finansach publicznych), a o uldze w jej spłacie decyduje organ, do którego należy pobór (art. 61 ust. 1).

• Mandaty policji i większości służb stanowią dochód budżetu państwa i pobiera je dla całego kraju Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu. To on rozpatruje wniosek o ulgę.
• Mandaty straży gminnej lub miejskiej są dochodem gminy (art. 100 par. 3 k.p.w.). Pismo kierujesz do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.
• Mandaty Inspekcji Transportu Drogowego pobiera Główny Inspektor Transportu Drogowego (art. 100 par. 2 k.p.w.).

Art. 64 ust. 1 tej ustawy daje dwie furtki o różnych progach. Umorzenie całości wymaga przypadku uzasadnionego ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym. Umorzenie części, odroczenie terminu albo rozłożenie na raty wystarczy uzasadnić względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi. Drogę ratalną rozpisuje osobno wniosek o rozłożenie na raty.

Wszystkie te ulgi są uznaniowe: organ może je przyznać, nie musi. Odmowa zapada decyzją, od której służy odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej.

Napisz wniosek

Co powinien zawierać wniosek

• Serię i numer mandatu, datę wystawienia, kwotę i organ, który go nałożył.
• Wyraźnie nazwaną ulgę: umorzenie w całości lub w części, odroczenie, raty.
• Uzasadnienie z liczbami: dochód, czynsz i media, leki, alimenty, osoby na utrzymaniu, zadłużenie.
• Dowody: oświadczenie o stanie majątkowym, zaświadczenie o dochodach, decyzja o zasiłku, dokumentacja choroby, kopia odcinka mandatu.
• Dowód zapłaty opłaty skarbowej: 10 zł od decyzji (zwolnione są osoby korzystające z pomocy społecznej z powodu ubóstwa).

Gdy po prostu nie zapłacisz

Grzywnę ściąga się w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 100 par. 12 k.p.w.): zajęcie wynagrodzenia, emerytury albo rachunku bankowego, a koszty egzekucji doliczają się do kwoty. Wykonanie kary przedawnia się po 3 latach od uprawomocnienia rozstrzygnięcia (art. 45 par. 3 Kodeksu wykroczeń), tyle że egzekucja rusza dużo wcześniej.

Punkty karne biegną obok. Dostajesz je z dniem uprawomocnienia się mandatu (art. 98 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami), a informacja o nich znika z ewidencji po roku, liczonym od zapłaty grzywny, a przy uldze od wydania orzeczenia o umorzeniu należności (art. 98 ust. 5). Umorzenie dotyczy pieniędzy, punkty zostają. Dopóki z grzywną nic się nie dzieje, ten rok w ogóle nie zaczyna biec.

Najczęstsze błędy

• Wniosek o umorzenie zamiast wniosku o uchylenie. Urząd skarbowy nie bada, czy mandat był słuszny. Jeśli uważasz, że nie powinno go być, idziesz do sądu, i to w ciągu 7 dni od uprawomocnienia mandatu, a nie od dnia, w którym wróciłeś do sprawy.
• Pismo do policji. Funkcjonariusz, który wypisał mandat, ani go nie umorzy, ani nie rozłoży na raty.
• Uzasadnienie bez dokumentów. Zdanie o trudnej sytuacji nie jest dowodem trudnej sytuacji.
• Liczenie, że umorzenie skasuje punkty karne. To dwie osobne konsekwencje jednego wykroczenia.
• Cisza. Milczenie kończy się egzekucją i jej kosztami. Nie wiesz, które pismo złożyć? Opisz sytuację, a Prawomat dobierze adresata i podstawę prawną. Zobacz też pozostałe wnioski.