Wniosek o obniżenie alimentów

Wyrok zapadał, gdy firma szła pełną parą albo etat trzymał się mocno. Dziś dochód spadł, doszła choroba lub urodziło się kolejne dziecko, które też trzeba utrzymać, a rata alimentów została ta sama. Art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala żądać zmiany orzeczenia lub umowy o alimenty, gdy zmienią się stosunki. Działa w obie strony: tym samym przepisem druga strona podnosi alimenty, a Ty możesz je obniżyć.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy można obniżyć alimenty

Punkt wyjścia jest jeden: alimenty już płacisz, bo zasądził je wyrok, ustaliła ugoda albo umowa. Obniżenie zmienia tę istniejącą kwotę w dół. Nie zdejmuje z Ciebie obowiązku w całości, bo do tego służy osobny pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.

Dwie typowe sytuacje. Pierwsza dotyczy Ciebie: w dniu wyroku zarabiałeś dobrze, a potem straciłeś pracę nie z własnej winy, podupadłeś na zdrowiu albo doszedł obowiązek wobec kolejnego dziecka. Druga dotyczy uprawnionego: jego potrzeby zmalały, bo skończyło się kosztowne leczenie, dziecko podjęło pracę zarobkową albo usamodzielniło się na tyle, że dawna kwota przestała odpowiadać realnym wydatkom.

Sprawę alimentacyjną sąd rozpoznaje w procesie, więc pismo, które składasz, jest pozwem o obniżenie alimentów: występujesz jako powód przeciwko osobie uprawnionej, podajesz wartość przedmiotu sporu i konkretne żądanie kwotowe.

Podstawa prawna - art. 138 KRO

Art. 138 KRO mówi krótko: w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. O tym, co w tej zmianie sąd waży, przesądza art. 135 § 1 KRO: wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Obniżka wchodzi w grę, gdy co najmniej jedna z tych wielkości przesunęła się od dnia poprzedniego rozstrzygnięcia na Twoją korzyść.

Cały ciężar pada na słowo możliwości. Sąd nie pyta wyłącznie o to, ile masz dziś na koncie, tylko ile realnie mógłbyś zarobić przy swoim zawodzie, doświadczeniu i stanie zdrowia. Dlatego samo zejście z dochodami niczego nie załatwia, jeśli Twój potencjał zarobkowy się nie zmienił.

Nie musisz czekać na żaden termin. Prawo nie wyznacza minimalnego odstępu od poprzedniej sprawy, ale gdy od wyroku minęło ledwie kilka miesięcy, znacznie trudniej przekonać sąd, że zmiana jest trwała, a nie chwilowym dołkiem.

Do którego sądu i opłata

Pozew składasz w sądzie rejonowym, w wydziale rodzinnym i nieletnich, właściwym dla miejsca zamieszkania pozwanego, czyli osoby uprawnionej do alimentów.

Tu pada różnica, która odróżnia obniżenie od podwyżki. Przy podwyższeniu alimentów powód nie płaci nic, bo dochodzi roszczeń alimentacyjnych. Przy obniżeniu jest odwrotnie: powodem jesteś Ty, zobowiązany, i opłatę wnosisz. Ze zwolnienia z art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych korzysta w tej sprawie strona pozwana, czyli uprawniony, którego pozywasz.

Opłatę liczysz od wartości przedmiotu sporu, a jest nią sama obniżka pomnożona przez dwanaście miesięcy (art. 22 KPC). Chcesz zejść z 1200 zł na 700 zł? Różnica to 500 zł, więc WPS wynosi 500 x 12 = 6000 zł, a nie 14 400 zł. Od tej wartości opłata jest stała i wynosi 400 zł (art. 13 ustawy o kosztach sądowych; konkretna stawka zależy od widełek WPS). Jeśli udźwignięcie pełnej raty w trakcie procesu Cię przerasta, możesz wnieść o zabezpieczenie na czas jego trwania (art. 730(1) KPC), pamiętając, że sąd waży przy tym przede wszystkim dobro dziecka.

Co powinien zawierać pozew

1. Wskazanie orzeczenia, które zmieniasz: który sąd je wydał, kiedy i pod jaką sygnaturą, wraz z jego odpisem. Bez tego sąd nie wie, od czego schodzisz.
2. Żądanie z dwiema kwotami: z jakiej na jaką i od kiedy.
3. Wartość przedmiotu sporu policzoną od obniżki oraz dowód uiszczenia opłaty.
4. Uzasadnienie zmiany stosunków rozpisane na konkrety: co i o ile spadło po Twojej stronie albo zmalało po stronie uprawnionego.
5. Dowody: świadectwo pracy, zaświadczenie z urzędu pracy, dokumentacja leczenia, akt urodzenia kolejnego dziecka, PIT-y z obu okresów, informacje o dochodach uprawnionego.

Nie umiesz ubrać tego w pismo procesowe? Wypisz po kolei, co się u Ciebie zmieniło, a generator Prawomatu poskłada z tego gotowy pozew z żądaniem, WPS i miejscem na dowody. Pozostałe wzory czekają w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

• Celowe obniżenie własnych dochodów. Rzucenie dobrze płatnej pracy albo zejście z etatu na minimalną tuż przed sprawą. Sąd bada możliwości zarobkowe, nie deklarowany dochód.
• Wartość przedmiotu sporu liczona od całej raty zamiast od samej obniżki. Kończy się wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych.
• Niewniesienie opłaty w przekonaniu, że alimenty zawsze są bez opłat. Zwolnienie ma tu druga strona, nie Ty.
• Powołanie się na sam fakt założenia nowej rodziny bez wykazania, jak realnie zmieniła Twoje możliwości zarobkowe i majątkowe.
• Brak sygnatury i odpisu poprzedniego orzeczenia, przez co sąd nie ma punktu odniesienia.
• Pomylony kierunek. Jeśli chcesz zdjąć z siebie obowiązek w całości, a nie tylko zmniejszyć ratę, właściwe jest pismo o uchylenie obowiązku alimentacyjnego.