Wniosek o podwyższenie alimentów

Kwota, którą sąd ustalił kilka lat temu, dawno przestała odpowiadać rzeczywistości. Dziecko poszło do szkoły, doszły obiady, wyprawka i korepetycje, a na koncie ląduje wciąż to samo. Prawo daje na to jedno narzędzie i opiera je na jednym zdaniu: art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Cała sprawa toczy się o to jedno pojęcie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy sięgasz po to pismo

Punkt wyjścia jest zawsze taki sam: alimenty już istnieją. Zasądził je wyrok, ustaliła ugoda zawarta przed sądem albo umowa między rodzicami. Dopiero na tym tle pytasz o podwyżkę.

Dwie sytuacje z sądowej codzienności. Pierwsza: alimenty ustalono, gdy córka chodziła do przedszkola, a dziś jest w trzeciej klasie, dochodzą obiady, świetlica, wyprawka i korepetycje z matematyki. Druga: w dniu wyroku ojciec pracował na pół etatu za najniższą krajową, a od dwóch lat prowadzi firmę i jeździ nowym autem w leasingu.

Jedno zastrzeżenie co do nazwy, bo szukasz wzoru wniosku. Sprawę alimentacyjną rozpoznaje sąd w procesie, więc pismo, które składasz, jest pozwem o podwyższenie alimentów: ma pozwanego, wartość przedmiotu sporu i konkretne żądanie. Dlaczego potoczna nazwa rozmija się z procedurą, tłumaczymy szerzej przy wniosku o alimenty.

Zmiana stosunków, czyli co naprawdę porównuje sąd

To nie jest sprawa o to, ile kosztuje dziś utrzymanie dziecka. To sprawa o różnicę między dwiema datami: dniem poprzedniego orzeczenia i dniem dzisiejszym. Sąd nie liczy alimentów od zera, tylko sprawdza, co się od tamtej pory przesunęło.

Przesunąć się mogą dwie rzeczy, bo art. 135 § 1 KRO wiąże wysokość alimentów z dwiema wielkościami: usprawiedliwionymi potrzebami uprawnionego oraz możliwościami zarobkowymi i majątkowymi zobowiązanego.

• Potrzeby uprawnionego wzrosły. Nowy etap edukacji, leczenie, rehabilitacja, zajęcia dodatkowe. Liczy się też zwykłe dorastanie: nastolatek je więcej niż przedszkolak i szybciej wyrasta z butów. To również jest zmiana, tyle że trzeba ją rozpisać na pozycje, a nie zgłaszać jako wrażenie.
• Możliwości zobowiązanego się poprawiły. Awans, wyjście z bezrobocia, własna firma, nowy składnik majątku. Kluczowe jest słowo możliwości: sąd patrzy na to, ile ktoś przy swoich kwalifikacjach i zdrowiu zarabiać może, a nie tylko na to, co widnieje w okazanym zaświadczeniu.

Wystarczy jedna z tych dwóch dróg, choć zwykle idą w parze.

Osobno inflacja. Przepisy nie znają automatycznej waloryzacji alimentów, a drożyzna uderza w obie strony jednocześnie, więc samo powołanie się na wzrost cen jest argumentem słabym. Działa dopiero wtedy, gdy pokażesz jego skutek: że obiad w stołówce podrożał z tylu na tyle złotych, a rachunek za prąd urósł o konkretną kwotę.

Terminu na złożenie pozwu nie ma. Żaden przepis nie każe czekać dwóch lat od poprzedniego wyroku, choć im krótszy odstęp, tym trudniej wykazać, że zmiana jest istotna.

Gdzie złożyć i ile wynosi wartość przedmiotu sporu

Pismo trafia do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich. Powództwo alimentacyjne wolno wytoczyć według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (art. 32 KPC), więc sprawa może toczyć się blisko dziecka.

Nie zapłacisz nic. Kto dochodzi roszczeń alimentacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych), a zwolnienie obejmuje całe postępowanie.

Za to wartość przedmiotu sporu liczy się tu inaczej niż przy pierwszym pozwie i to jest miejsce, w którym najwięcej osób się myli. Alimenty są świadczeniem powtarzającym się, więc bierzesz sumę za rok (art. 22 KPC), tyle że przedmiotem sporu jest sama podwyżka. Żądasz zmiany z 700 zł na 1200 zł? Różnica wynosi 500 zł, a wartość przedmiotu sporu to 500 x 12 = 6000 zł. Nie 14 400 zł, bo dotychczasowej kwoty nikt nie kwestionuje.

Jeżeli pieniądze są potrzebne od razu, wnieś o zabezpieczenie na czas procesu (art. 753 § 1 KPC): sąd może zobowiązać pozwanego do płacenia podwyższonej kwoty jeszcze przed wyrokiem. Mechanikę tego wniosku opisujemy przy wniosku o alimenty.

Co powinien zawierać pozew i czym go poprzeć

1. Oznaczenie poprzedniego rozstrzygnięcia: sąd, data, sygnatura akt, plus jego odpis w załącznikach. To ono wyznacza punkt odniesienia.
2. Żądanie z dwiema kwotami: z jakiej na jaką, od kiedy, z jakim dniem płatności.
3. Wartość przedmiotu sporu policzona od różnicy.
4. Zestawienie kosztów wtedy i teraz, pozycja po pozycji. To najmocniejszy element całego pisma.
5. Dowody kosztów: rachunki i faktury z obu okresów, zaświadczenie ze szkoły, dokumentacja leczenia, umowa na zajęcia.
6. Dowody po stronie zobowiązanego: informacja o nowej pracy, wpis do CEIDG, dane o majątku.

Gdy druga strona zasłania się niskim zaświadczeniem, sąd może zarządzić przedstawienie dokumentu istotnego dla rozstrzygnięcia przez każdego, kto go posiada (art. 248 § 1 KPC), a znaczenie odmowy przedstawienia dowodu ocenia sam (art. 233 § 2 KPC). Opisz sytuację zwykłymi słowami, a generator Prawomatu złoży z tego pozew z wymaganymi elementami. Inne pisma znajdziesz w dziale wniosek.

Najczęstsze błędy

• Wartość przedmiotu sporu liczona od pełnej nowej kwoty zamiast od samej podwyżki. Klasyk, który kończy się wezwaniem do uzupełnienia braków.
• Brak odpisu i sygnatury poprzedniego orzeczenia. Bez niego sąd nie ma z czym porównywać.
• “Wszystko podrożało” bez rozpisania pozycji. Ogólnikowe uzasadnienie to najczęstsza przyczyna oddalenia.
• Pominięcie zabezpieczenia, przez co na wyższą kwotę czekasz do końca procesu.
• Wniesienie opłaty, choć zwolnienie działa z mocy ustawy.
• Pomylony kierunek. Jeżeli to Ty płacisz i chcesz płacić mniej, ten sam art. 138 KRO otwiera drogę w drugą stronę, tyle że pismem o obniżenie alimentów.