Skarga na szpital

Zakażenie na oddziale, powikłanie po zabiegu, śmierć bliskiej osoby: dla takich zdarzeń ustawa przewiduje osobne pismo, po którym pacjent dostaje pieniądze. Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy skarga, a kiedy wniosek o świadczenie

Skarga do dyrektora szpitala albo do Rzecznika Praw Pacjenta dotyczy sposobu traktowania: brak rzetelnej informacji o leczeniu, utrudniony dostęp do dokumentacji, warunki pobytu. Kończy się wyjaśnieniem i działaniami naprawczymi, bez wypłaty.

Szkoda na zdrowiu prowadzi gdzie indziej. Ustawa nazywa ją zdarzeniem medycznym: zakażenie biologicznym czynnikiem chorobotwórczym, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo śmierć pacjenta, powstałe przy udzielaniu świadczenia zdrowotnego, w jego efekcie albo wskutek zaniechania (art. 3 ust. 1 pkt 11 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Wtedy piszesz wniosek o świadczenie kompensacyjne.

Przy zorganizowanym pozbawianiu pacjentów praw Rzecznik prowadzi postępowanie w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe prawa pacjentów (art. 59 i 60), a za niepodjęcie działań z decyzji nakłada karę do 500 000 zł (art. 68).

Dlaczego liczy się to, że leczyłeś się w szpitalu

Rozstrzyga jeden przepis, art. 67q ustawy o prawach pacjenta:

Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się do zdarzeń medycznych zaistniałych w trakcie udzielania lub w efekcie udzielenia bądź zaniechania udzielenia świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w szpitalu w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej.

Szpital to zakład leczniczy wykonujący świadczenia szpitalne: całodobowe, kompleksowe leczenie, pielęgnację i rehabilitację, których nie da się przeprowadzić ambulatoryjnie. Wchodzą tu też świadczenia planowane na mniej niż 24 godziny, więc chirurgia jednego dnia mieści się w torze kompensacyjnym (art. 2 ust. 1 pkt 9 i 11 ustawy o działalności leczniczej). Opieka ambulatoryjna zostaje poza rozdziałem 13b.

Kwoty, termin i opłata

Świadczenie przysługuje pacjentowi przy zakażeniu, uszkodzeniu ciała i rozstroju zdrowia, a po śmierci pacjenta krewnemu pierwszego stopnia, małżonkowi niepozostającemu w separacji, osobie w stosunku przysposobienia oraz osobie pozostającej z pacjentem we wspólnym pożyciu (art. 67r).

Widełki ustawowe z jednego zdarzenia wobec jednego wnioskodawcy: 2000 do 200 000 zł za zakażenie, tyle samo za uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, 20 000 do 100 000 zł za śmierć pacjenta (art. 67s ust. 1). Kwoty te są co roku waloryzowane, a aktualne wartości Rzecznik ogłasza na stronie obsługującego go urzędu (art. 67s ust. 2 i 3), więc widełki z ustawy traktuj jako ramę.

Termin jest podwójny: rok od dnia, w którym dowiedziałeś się o zakażeniu, uszkodzeniu ciała, rozstroju zdrowia albo śmierci pacjenta, i najwyżej 3 lata od dnia zdarzenia (art. 67t ust. 3). Opłata wynosi w ustawie 300 zł, wpłacasz ją na rachunek Funduszu, przy przyznaniu świadczenia wraca do Ciebie i też jest waloryzowana (art. 67t ust. 4-7).

Gdzie i jak złożyć

Rzecznik Praw Pacjenta. Tam składasz wniosek o świadczenie kompensacyjne (art. 67t ust. 1). Opinię o zdarzeniu i jego skutkach wydaje działający przy nim Zespół do spraw Świadczeń z Funduszu (art. 67x), Rzecznik wydaje decyzję (art. 67za), a odwołanie rozpatruje Komisja Odwoławcza (art. 67ze).

Dyrektor szpitala. Tu trafia skarga na organizację pobytu. Kierownik podmiotu może powołać pełnomocnika do spraw praw pacjenta, który bierze udział w rozpatrywaniu skarg i proponuje działania naprawcze (art. 40a). Stanowisko jest fakultatywne, więc sprawdź, czy placówka je ma.

Wojewoda. Prowadzi jawny rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą i nadzoruje wpisany do niego szpital (art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności leczniczej).

Zarzut wobec konkretnego lekarza to odpowiedzialność zawodowa przed izbą lekarską; opisaliśmy ją przy skardze na stomatologa. Sprzeciw wobec opinii albo orzeczenia lekarza idzie natomiast do Komisji Lekarskiej przy Rzeczniku, w ciągu 30 dni i z uzasadnieniem (art. 31 ust. 1-3), a odwołanie od jej rozstrzygnięcia nie przysługuje (art. 31 ust. 7).

Wniosek wypełnisz krok po kroku w Prawomacie.

Co powinien zawierać wniosek

Ustawa wylicza to wprost (art. 67u ust. 1 i 2):

• Dane wnioskodawcy: imię, nazwisko, PESEL, adres, telefon lub e-mail.
• Przedmiot: zakażenie, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia albo śmierć pacjenta.
• Oznaczenie podmiotu prowadzącego szpital, z którego działalnością wiąże się sprawa.
• Data powzięcia wiadomości o zdarzeniu, uzasadnienie ze wskazaniem faktów i numer rachunku do wypłaty.
• Załączniki: kopia dokumentacji medycznej albo informacja o jej braku, potwierdzenie opłaty, a po śmierci pacjenta dokumenty potwierdzające relację.
• Trzy oświadczenia: o braku procesu cywilnego, o nieuzyskaniu odszkodowania od odpowiedzialnego za szkodę, o braku orzeczonego obowiązku naprawienia szkody.
• Klauzula: Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia (art. 67u ust. 3).

Wniosek niekompletny albo źle opłacony Rzecznik kieruje do uzupełnienia w 30 dni, pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania (art. 67u ust. 4).

Najczęstsze błędy

Wniosek po pozwie. Postępowania nie wszczyna się, a wszczęte umarza, gdy o to samo zdarzenie sprawa o odszkodowanie, rentę lub zadośćuczynienie została prawomocnie osądzona albo właśnie się toczy, gdy wnioskodawca dostał już pieniądze od odpowiedzialnego za szkodę (także z jego OC) albo gdy sąd orzekł obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem (art. 67v). Kolejność kroków ma tu znaczenie.

Założenie, że Fundusz obejmuje każde leczenie. Rozdział 13b sięga leczenia szpitalnego finansowanego ze środków publicznych. Prywatna klinika i opieka ambulatoryjna zostają poza nim, a roszczeń z nich dochodzi się przed sądem cywilnym.

Przekonanie, że Rzecznik Praw Pacjenta nie wypłaca pieniędzy. W sprawach szpitalnych przyznaje je decyzją, w granicach z art. 67s ust. 1.

Mylenie sprzeciwu ze skargą. Sprzeciw ma własny organ i 30-dniowy termin, którego skarga napisana w jego miejsce nie zatrzyma.

Wniosek bez dokumentacji. Kopia dokumentacji medycznej jest ustawowym załącznikiem, więc wystąp o nią do szpitala, zanim usiądziesz do pisma. Pozostałe wzory z tego działu zebraliśmy w dziale skarga.