Skarga na postanowienie referendarza

Referendarz sądowy wydaje w sądzie sporo rozstrzygnięć samodzielnie: nadaje klauzule wykonalności, wylicza koszty, prowadzi wpisy w rejestrach, decyduje o zwolnieniu od kosztów sądowych. Jego orzeczenie wygląda jak postanowienie sądu i dotyka Twojej sprawy tak samo. Środek zaskarżenia ma jednak własną nazwę i własny mechanizm.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy przysługuje i jak naprawdę się nazywa

Instytucja nosi nazwę skargi na orzeczenie referendarza sądowego i mieści się w DZIALE Vb Kodeksu postępowania cywilnego (art. 398(22) do art. 398(24) KPC). Węższy zwrot o skardze na postanowienie referendarza pochodzi z art. 398(23) § 1 KPC, ale nazwa rodzajowa obejmuje więcej: także orzeczenia co do istoty sprawy oraz, przez art. 398(22) § 7 KPC, zarządzenia referendarza.

Skarga służy w tych przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie (art. 398(22) § 1 KPC). W postępowaniu nieprocesowym, wieczystoksięgowym i rejestrowym katalog jest szerszy, bo skarga przysługuje także wtedy, gdy na postanowienie sądu służyłaby apelacja (art. 518(1) § 1(1) KPC).

Tydzień, liczony od doręczenia

Skargę wnosisz do sądu, w którym referendarz wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie tygodnia od dnia jego doręczenia (art. 398(22) § 2 KPC). Jeżeli orzeczenie doręczono Ci bez uzasadnienia, a wniosłeś o jego sporządzenie, tydzień rusza dopiero od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.

W sprawach nieprocesowych zegar potrafi ruszyć wcześniej: od dnia samej czynności, gdy byłeś przy niej obecny albo zawiadomiony o jej terminie, a w pozostałych przypadkach od doręczenia zawiadomienia o dokonaniu czynności albo doręczenia postanowienia (art. 518(1) § 4 KPC).

Zaskarżone orzeczenie traci moc

Tu leży różnica między tym pismem a zwykłym odwołaniem:

W przypadku wniesienia skargi orzeczenie referendarza sądowego traci moc (art. 398(22) § 3 KPC).

Sąd nie ma więc czego utrzymywać w mocy ani uchylać. Rozstrzygnięcie znika z obrotu, a sprawę rozpoznaje ten sam sąd, w którym orzekał referendarz, i robi to jako sąd pierwszej instancji (art. 398(22) § 5 KPC). Gdyby zaskarżenie postanowienia do sądu wyższego rzędu było niemożliwe z braku takiego sądu, orzeka ten sam sąd w innym składzie.

Zanim akta trafią do sędziego, referendarz ma jeszcze tydzień od wniesienia skargi na własną korektę. Uznając skargę za oczywiście uzasadnioną, stwierdza postanowieniem jej zasadność i w razie potrzeby wydaje ponowne orzeczenie (art. 398(22) § 4 KPC). Na to ponowne orzeczenie skarga znów przysługuje, tyle że autokontroli drugi raz się nie stosuje. Jeżeli referendarz uzna, że skarga podlega odrzuceniu, przedstawia sprawę sądowi (art. 398(22) § 6 KPC). W tym, czego DZIAŁ Vb nie reguluje, stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 398(24) KPC).

Trzy sytuacje, w których orzeczenie zostaje

• Wpis w księdze wieczystej. Skarga na wpis nie pozbawia go mocy. Rozpoznając sprawę, sąd zmienia zaskarżony wpis przez wykreślenie i dokonanie nowego, utrzymuje wpis w mocy albo uchyla go w całości lub w części (art. 518(1) § 3 KPC).
• Wpis do KRS i do rejestru zastawów. Orzeczenie referendarza zarządzające wpis pozostaje w mocy aż do rozpatrzenia skargi przez sąd rejonowy rozpoznający sprawę jako sąd pierwszej instancji (art. 518(1) § 3(1) KPC). Orzeczenie co do istoty sprawy dostajesz tu od razu z uzasadnieniem, o ile przepis szczególny nie stanowi inaczej (art. 518(1) § 3(2) KPC).
• Koszty i odmowa prawnika z urzędu. Ustawa idzie tu inną drogą: postanowienie zostaje, wstrzymana zostaje jego wykonalność, a skargę rozpoznaje jeden sędzia jako sąd drugiej instancji, utrzymując postanowienie w mocy albo je zmieniając (art. 398(23) § 1 i § 3 KPC). Ten wariant opisuje zażalenie na odmowę ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

Opłata i treść pisma

Opłatę pobiera się w wysokości opłaty od wniosku o wydanie tego orzeczenia, nie więcej jednak niż 100 złotych (art. 25 ust. 2 u.k.s.c.). Dwie skargi są wolne od opłaty: ta w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i ta w przedmiocie odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego (art. 95 ust. 2 pkt 3 i 4 u.k.s.c.).

W piśmie oznacz sąd i wydział, sygnaturę akt, siebie i swoją rolę w sprawie, datę doręczenia zaskarżonego orzeczenia, zakres zaskarżenia oraz to, czego się domagasz. Dołóż zarzuty i uzasadnienie. Pisz z założeniem, że sąd zajmie się sprawą od początku, więc podaj wszystkie istotne okoliczności, a nie samą polemikę z jednym zdaniem referendarza.

Najczęstsze błędy

• Adresowanie pisma do samego referendarza. Skargę składasz w sądzie, w którym referendarz orzekał.
• Wysłanie skargi do sądu okręgowego. Sprawą zajmuje się ten sam sąd (art. 398(22) § 5 KPC). Nawet w sprawach kosztowych i o prawnika z urzędu sędzia orzeka jako sąd drugiej instancji, ale nadal w tym samym sądzie.
• Powołanie art. 397 KPC. Ten przepis dotyczy rozpoznawania zażaleń. Podstawą skargi na orzeczenie referendarza jest art. 398(22) KPC.
• Liczenie tygodnia od daty wydania orzeczenia. Termin biegnie od doręczenia, a przy wniosku o uzasadnienie od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.

Pozostałe pisma zebraliśmy w hubie Skarga. Prawomat zapyta o sygnaturę, treść orzeczenia i Twoje zarzuty, a potem złoży gotowe pismo z właściwą podstawą.

Napisz skargę