Skarga do Prokuratora Generalnego

Umorzone śledztwo, które Twoim zdaniem powinno się toczyć dalej. Prokurator, który miesiącami nie odpowiada na pisma. Prawomocny wyrok, który uważasz za rażąco niesprawiedliwy. Każda z tych sytuacji prowadzi do innego pisma, choć wszystkie ludzie wrzucają do jednego worka pod hasłem “skarga do Prokuratora Generalnego”. Zanim je napiszesz, ustal, czego naprawdę chcesz: zbadania zachowania prokuratora czy wzruszenia gotowego orzeczenia.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy pisać do Prokuratora Generalnego

Są dwie zupełnie różne sprawy, które trafiają na to samo biurko.

Pierwsza to skarga na pracę prokuratora. Piszesz ją, gdy prokurator zaniedbał obowiązki, prowadzi postępowanie przewlekle, nie odpowiada na wnioski dowodowe albo potraktował Cię lekceważąco. Taka skarga idzie w trybie skargowym do przełożonego prokuratora i dotyczy sposobu, w jaki wykonuje on swoje zadania, a nie treści konkretnego orzeczenia.

Druga to wniosek do Prokuratora Generalnego o rozważenie nadzwyczajnego środka wobec prawomocnego orzeczenia. W sprawach karnych chodzi o kasację (art. 521 Kodeksu postępowania karnego), a od prawomocnych orzeczeń cywilnych i karnych o skargę nadzwyczajną (art. 89 ustawy o Sądzie Najwyższym). Zasadą jest tu termin 5 lat od uprawomocnienia (art. 89 § 3). Orzeczenia, które uprawomocniły się jeszcze przed wejściem tej ustawy w życie, może zaskarżyć wyłącznie Prokurator Generalny albo Rzecznik Praw Obywatelskich, na odrębnej podstawie z art. 115 § 1a. Sześcioletnie okno przejściowe z art. 115 § 1 zamknęło się 3 kwietnia 2024 r. Tu Prokurator Generalny ma pełną uznaniowość: możesz go poprosić, ale nie zmusisz.

Podstawa prawna i termin

Skarga na prokuratora. Rozpatruje się ją w trybie Działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedmiotem skargi może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań, naruszenie praworządności oraz przewlekłe i biurokratyczne załatwianie spraw (art. 227 KPA). Skargę bada organ nadrzędny, a nie sam prokurator (art. 229 KPA), a strukturę i nadzór w prokuraturze ustala ustawa z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze. Na złożenie takiej skargi nie ma terminu, ale organ musi ją rozpatrzyć bez zbędnej zwłoki, najpóźniej w ciągu miesiąca (art. 237 KPA).

Kasacja w sprawach karnych. Prokurator Generalny może wnieść kasację od każdego prawomocnego orzeczenia sądu kończącego postępowanie (art. 521 KPK) i nie wiążą go przy tym ograniczenia, które dotyczą stron (art. 523 KPK). Strona, która sama nie może już złożyć kasacji, ma prawo zwrócić się do niego z prośbą o jej rozważenie. Wniosek jest bezpłatny, ale to Prokurator Generalny decyduje, czy kasację wniesie.

Skarga nadzwyczajna. Może ją wnieść wyłącznie uprawniony podmiot, przede wszystkim Prokurator Generalny i Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 89 ustawy o Sądzie Najwyższym). Sam obywatel nie złoży jej bezpośrednio, musi przekonać jeden z tych organów. Termin to 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia, a jeśli wcześniej wniesiono kasację lub skargę kasacyjną, rok od jej rozpoznania.

Bądź realistą: w obu nadzwyczajnych trybach Twoje pismo jest wnioskiem, nie żądaniem. Odmowa nie ma formy decyzji, od której się odwołasz.

Gdzie i jak złożyć

Adresata dobierasz do rodzaju sprawy.

• Skarga na prokuratora - do jednostki nadrzędnej nad tym prokuratorem, czyli zwykle prokuratury okręgowej albo regionalnej, a wyżej Prokuratury Krajowej. Jeśli trafisz nie tam, gdzie trzeba, pismo i tak zostanie przekazane organowi właściwemu.
• Wniosek do Prokuratora Generalnego (kasacja, skarga nadzwyczajna) - kierujesz na Prokuraturę Krajową, ul. Postępu 3, 02-676 Warszawa, która obsługuje Prokuratora Generalnego (od 2016 r. jest nim Minister Sprawiedliwości).

Pismo złożysz osobiście, listem poleconym, elektronicznie przez ePUAP, a skargę także ustnie do protokołu. Jeśli chodzi Ci o ochronę praw obywatelskich, równoległą drogą jest wniosek do Rzecznika Praw Obywatelskich, który również może wnieść kasację i skargę nadzwyczajną.

Co powinno zawierać

• Twoje dane - imię, nazwisko i adres do korespondencji. Pismo bez tych danych organ pozostawia bez rozpoznania.
• Oznaczenie sprawy - przy skardze wskaż prokuratora i sygnaturę postępowania; przy wniosku o kasację lub skargę nadzwyczajną dokładnie opisz zaskarżane orzeczenie (sąd, data, sygnatura).
• Opis i zarzuty - konkretnie, na czym polega zaniedbanie prokuratora albo naruszenie prawa w orzeczeniu.
• Żądanie - czego oczekujesz: zbadania sprawy albo rozważenia wniesienia środka.
• Załączniki i podpis - odpisy orzeczeń i dokumenty źródłowe, a na piśmie papierowym własnoręczny podpis.

Więcej o zasadach pism skargowych znajdziesz w dziale Skarga, a o samych granicach czasowych w tekście o terminie skargi nadzwyczajnej.

Najczęstsze błędy

• Mylenie ścieżek - skarga na zachowanie prokuratora to nie to samo, co wniosek o wzruszenie wyroku. Ustal najpierw, o którą sprawę chodzi.
• Oczekiwanie gwarancji - nikt nie obieca Ci, że Prokurator Generalny wniesie kasację czy skargę nadzwyczajną. To jego uznaniowa decyzja.
• Przeoczenie terminu - dla skargi nadzwyczajnej liczy się 5 lat od uprawomocnienia; łatwo je przegapić, licząc od złego zdarzenia.
• Same emocje zamiast prawa - “wyrok jest niesprawiedliwy” to za mało. Wskaż konkretny przepis i na czym polega jego naruszenie.
• Brak sygnatur i odpisów - bez oznaczenia orzeczenia i dokumentów wniosek trudno rozpatrzyć.

Nie musisz układać takiego pisma od zera. Prawomat przeprowadzi Cię przez kilka pytań i ułoży gotową skargę albo wniosek do Prokuratora Generalnego z właściwymi elementami i podstawą prawną, gotowe do pobrania i wysłania.

Napisz pismo