Oświadczenie o przyjęciu spadku

Zmarł ktoś bliski, sąd albo notariusz pyta o oświadczenie spadkowe, a Ty zastanawiasz się, czy w ogóle musisz je składać. Od 2015 roku samo milczenie w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, więc świadome oświadczenie ma dziś znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy chcesz przyjąć spadek wprost albo od razu formalnie potwierdzić przyjęcie.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie o przyjęciu spadku

Kiedy składasz oświadczenie o przyjęciu spadku

Piszesz je jako spadkobierca, powołany do dziedziczenia z ustawy albo z testamentu. Prawo daje Ci trzy drogi: możesz przyjąć spadek wprost, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza albo w ogóle odrzucić.

Najczęściej po oświadczenie o przyjęciu sięgasz w dwóch sytuacjach. Pierwsza: majątek jest czysty, w spadku są oszczędności czy mieszkanie, długów nie ma, więc chcesz szybko domknąć sprawę i zdecydować się na przyjęcie wprost. Druga: chcesz mieć na piśmie potwierdzenie przyjęcia z ograniczoną odpowiedzialnością, na przykład przed sprawą o stwierdzenie nabycia spadku albo na potrzeby banku.

Jeśli chcesz spadek odrzucić, potrzebujesz innego pisma. Prowadzi Cię do niego strona oświadczenie o odrzuceniu spadku.

Podstawa prawna i termin

Trzy warianty decyzji spadkobiercy opisuje art. 1012 Kodeksu cywilnego: przyjęcie proste, przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza oraz odrzucenie spadku. Oświadczenie o przyjęciu spadku możesz złożyć w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 par. 1 KC), a więc zwykle od chwili, gdy poznałeś śmierć spadkodawcy i wiesz, że dziedziczysz. Do zachowania terminu wystarcza złożenie w tym czasie wniosku do sądu.

Ten termin ma dodatkową funkcję. Brak oświadczenia w ciągu sześciu miesięcy jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 par. 2 KC, w tym brzmieniu od 18 października 2015 r.). Dlatego świadome oświadczenie potrzebne jest głównie po to, by wybrać przyjęcie proste, które zmienia Twoją sytuację na mniej korzystną.

Przyjęcie proste czy z dobrodziejstwem inwentarza

Przy przyjęciu prostym odpowiadasz za długi spadkowe bez ograniczenia, także z własnego majątku. Jeśli po spadkodawcy zostały niespłacone kredyty, wierzyciele mogą sięgnąć po Twoje pieniądze ponad to, co dostałeś.

Przy przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza odpowiedzialność jest ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Za długi ręczysz tylko do wysokości tego, co odziedziczyłeś, po sporządzeniu spisu albo wykazu inwentarza. To bezpieczniejszy wariant, gdy nie masz pewności, czy w spadku nie kryją się zobowiązania, i to on obowiązuje, gdy nie złożysz żadnego oświadczenia.

Gdzie i jak złożyć

Oświadczenie składasz przed sądem albo przed notariuszem (art. 1018 par. 3 KC). Sąd właściwy to sąd rejonowy, w którego okręgu mieszkasz lub przebywasz (art. 640 KPC). U notariusza oświadczenie trafia do protokołu w formie aktu notarialnego. W obu przypadkach pismo wraz z załącznikami zostaje przesłane do sądu spadku.

Koszty zależą od drogi. W sądzie opłata stała od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 100 zł (art. 49 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). U notariusza maksymalna taksa za takie oświadczenie to 50 zł netto, do tego dochodzi VAT oraz opłata za wypisy. Więcej pism spadkowych znajdziesz wśród oświadczeń.

Co powinno zawierać oświadczenie

Treść wymaganą dla oświadczenia spadkowego określa art. 641 KPC:

• Imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci oraz miejsce ostatniego zwykłego pobytu.
• Tytuł powołania do spadku, czyli wskazanie, że dziedziczysz z ustawy albo z testamentu.
• Treść samego oświadczenia, to jest wyraźne przyjęcie spadku wprost albo z dobrodziejstwem inwentarza.
• Wskazanie wszystkich znanych Ci spadkobierców ustawowych oraz znanych testamentów, wraz z informacją o ich treści i miejscu przechowywania.
• Załącznik w postaci odpisu aktu zgonu spadkodawcy, jeśli nie został złożony wcześniej.

Najczęstsze błędy

• Przyjęcie wprost bez rozeznania długów. Wybierając przyjęcie proste, godzisz się na pełną odpowiedzialność za zobowiązania spadkodawcy, także z własnego majątku.
• Traktowanie oświadczenia jak warunku dziedziczenia. Dziedziczysz z mocy prawa, a bezczynność w terminie sześciu miesięcy oznacza przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza.
• Zwykły e-mail albo pismo bez poświadczenia. Oświadczenie składasz przed sądem lub notariuszem, ustnie do protokołu albo na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym.
• Próba wycofania decyzji. Złożonego oświadczenia nie da się odwołać (art. 1018 par. 2 KC); uchylenie się od skutków to wyjątek dla błędu lub groźby (art. 1019 KC).
• Mylenie przyjęcia z odrzuceniem. To dwa różne pisma o przeciwnych skutkach, więc zanim podpiszesz, upewnij się, którego naprawdę potrzebujesz.

Oświadczenie przygotuje generator

Zamiast składać treść od zera, odpowiedz w Prawomacie na kilka pytań. Dostaniesz gotowe oświadczenie o przyjęciu spadku z Twoimi danymi, oznaczeniem spadkodawcy, wskazaniem tytułu powołania i wyborem między przyjęciem prostym a przyjęciem z dobrodziejstwem inwentarza, gotowe do złożenia przed sądem lub notariuszem.

Napisz oświadczenie o przyjęciu spadku