Oświadczenie o odbiorze dziecka

Upoważnienie zostawiasz raz i działa na co dzień, dopóki go nie cofniesz. Krótka mapa: co daje Kodeks rodzinny, co rozstrzyga statut placówki i gdzie kończy się jej prawo do danych babci.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz upoważnienie

Kiedy zostawiasz upoważnienie w placówce

Piszesz je, gdy po dziecko ma przychodzić ktoś inny niż rodzic: babcia w środy, niania, sąsiadka po zajęciach w świetlicy, starsze rodzeństwo po lekcjach. Żłobki, przedszkola i szkoły zbierają takie druki zwykle na początku roku, razem z kartą zgłoszenia.

Ten dokument dotyczy codziennego wyjścia za bramę. Zgoda na jednorazowy wyjazd, na przykład na wycieczkę szkolną, oraz zgoda na podróż dziecka z osobą trzecią to w katalogu oświadczeń osobne pisma o innej podstawie.

Kto może je podpisać

Prawo do wskazania, kto wyprowadzi dziecko z placówki, płynie z władzy rodzicielskiej. Obejmuje ona obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą dziecka oraz do jego wychowania (art. 95 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), a rodzice dzieckiem kierują (art. 96 § 1). Powierzając odbiór babci, przekazujesz jej pieczę na kilkanaście minut i nadal odpowiadasz za ten wybór.

Codzienny odbiór placówki traktują jako sprawę bieżącą, więc w praktyce wystarcza podpis jednego rodzica wykonującego władzę rodzicielską (art. 97 § 1 KRO). Kiedy rodzice mają w tej sprawie sprzeczne zdanie, rozstrzygają wspólnie, a bez porozumienia decyduje sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 KRO).

Statut placówki rozstrzyga, kto odbierze

Procedurę odbioru każda placówka ma spisaną, i to z mocy ustawy. Statut przedszkola zawiera szczegółowe zasady przyprowadzania i odbierania dzieci przez rodziców lub upoważnioną przez nich osobę zapewniającą dziecku pełne bezpieczeństwo (art. 102 ust. 1 pkt 6 Prawa oświatowego). Te same przepisy stosuje się do oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej (art. 102 ust. 2).

W szkole ustawa nie wymienia odbioru osobno. Zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę wykonuje dyrektor (art. 68 ust. 1 pkt 6), a statut opisuje, jak robią to nauczyciele i pozostali pracownicy (art. 98 ust. 1 pkt 7). W placówkach niepublicznych działa statut nadany przez osobę prowadzącą (art. 172). W żłobku i klubie dziecięcym ustawowa lista treści statutu odbioru nie wymienia, więc procedury szukaj w statucie i regulaminie organizacyjnym.

Stąd odpowiedź na pytanie o starsze rodzeństwo. Ustawa stawia warunek zdolności i żadnej granicy wieku nie podaje: osoba upoważniona ma zapewnić dziecku pełne bezpieczeństwo. Próg wieku dopisuje statut.

Jakich danych może żądać placówka

Upoważniając babcię, przekazujesz placówce cudze dane osobowe. Prezes UODO wskazuje, że placówka przetwarza je jako zadanie realizowane w interesie publicznym (art. 6 ust. 1 lit. e RODO) w związku z Prawem oświatowym: w przedszkolu publicznym z art. 102 ust. 1 pkt 6, w szkole publicznej z art. 68 ust. 1 pkt 6, a w placówkach niepublicznych z art. 172. Podstawą nie jest tu zgoda osoby upoważnionej, więc jej podpis na druku nie legalizuje niczego dodatkowego.

Zakresu danych żaden z tych przepisów nie wymienia. Rozstrzyga zasada minimalizacji: dane mają być adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co niezbędne do celu (art. 5 ust. 1 lit. c RODO), a celem jest rozpoznanie osoby przy drzwiach. Rubryka na PESEL i numer dowodu bywa więc szersza, niż ten cel wymaga, i możesz zapytać placówkę, po co jej to pole i jak długo je przechowuje. Ogólne zasady zgód opisuje oświadczenie RODO.

Jak cofnąć upoważnienie

Odwołasz je w każdym czasie i bez podawania powodu (art. 101 § 1 Kodeksu cywilnego). Liczy się moment, w którym cofnięcie dotrze do placówki w sposób umożliwiający zapoznanie się z treścią (art. 61 § 1 KC). Wzmianka rzucona nauczycielce na korytarzu tego nie załatwia: napisz do sekretariatu i poproś o potwierdzenie na kopii albo mailem.

Ma to znaczenie po rozstaniu rodziców i po rozstaniu z nianią. Dopóki cofnięcie nie dotrze, placówka ma w papierach osobę uprawnioną i dziecko jej wyda.

Gdy po dziecko przychodzi ktoś spoza listy

Osobie, której w upoważnieniu nie ma, placówka dziecka nie wyda. Typowa ścieżka ze statutów wygląda tak: telefon do rodzica, kontakt z inną osobą z listy, w ostateczności zawiadomienie policji.

Osobny przypadek to rodzic w stanie wskazującym na spożycie alkoholu. Placówka nikomu władzy rodzicielskiej nie odbiera. Może natomiast odmówić wydania dziecka osobie, która w tej chwili nie zapewnia mu bezpieczeństwa, wezwać drugiego rodzica albo policję i zawiadomić sąd opiekuńczy. Obowiązek zawiadomienia o zdarzeniu uzasadniającym wszczęcie postępowania z urzędu ciąży na każdym, a w przepisie wymieniono wprost także placówki oświatowe (art. 572 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).

Najczęstsze błędy

• Druk bez daty i bez podpisu, wrzucony do plecaka. Placówka musi wiedzieć, od kiedy i od kogo pochodzi.
• Wpisanie osoby, której w placówce nikt nie rozpozna. Uprzedź ją i uzgodnij, czym się wylegitymuje.
• Cofnięcie przekazane ustnie albo przez dziecko.
• Wiara, że klauzula o odpowiedzialności karnej wydrukowana na formularzu sama tę odpowiedzialność tworzy, choć art. 233 § 6 Kodeksu karnego wymaga do tego przepisu ustawy.
• Traktowanie upoważnienia jak zgody na wyjazd dziecka.
• Oczekiwanie, że placówka wyda dziecko wbrew własnemu statutowi. Tę procedurę ma z ustawy i musi jej przestrzegać.