Zażalenie na odrzucenie pozwu

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Odrzucenie, oddalenie i zwrot to trzy różne rozstrzygnięcia

Trzy podobnie brzmiące słowa, trzy zupełnie inne skutki. Od tego, które padło w Twojej sprawie, zależy, jakie pismo masz napisać.

Odrzucenie znaczy, że sąd nie zajął się roszczeniem. Stwierdził przeszkodę formalną i zamknął sprawę, nie sprawdzając, czy pieniądze albo prawo Ci się należą. Zapada postanowieniem.

Oddalenie znaczy, że sąd roszczenie zbadał i uznał je za niezasadne. Zapada wyrokiem, a środkiem jest apelacja.

Zwrot dotyczy braków samego pisma. Przewodniczący najpierw wzywa do poprawienia lub opłacenia pozwu w terminie tygodniowym, a dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu zwraca pozew zarządzeniem. Zwrócone pismo nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu (art. 130 § 2 KPC). Na zwrot pozwu też służy zażalenie, ale z sąsiedniej podstawy: art. 394 § 1 pkt 2 KPC.

Z jakich powodów sąd odrzuca pozew

Art. 199 § 1 KPC wymienia trzy przyczyny: niedopuszczalność drogi sądowej, sprawę o to samo roszczenie między tymi samymi stronami będącą w toku albo prawomocnie już osądzoną, wreszcie brak zdolności sądowej strony lub zdolności procesowej powoda, który nie ma przedstawiciela ustawowego. Przy tej ostatniej przyczynie sąd odrzuca pozew dopiero wtedy, gdy braku nie uzupełniono (art. 199 § 2 KPC).

Poza tym artykułem odrzucenie grozi jeszcze w dwóch sytuacjach: gdy brakuje jurysdykcji krajowej (art. 1099 § 1 KPC) oraz gdy pozwany przed wdaniem się w spór podniósł skuteczny zarzut zapisu na sąd polubowny (art. 1165 § 1 KPC).

Jedna granica bywa ratunkiem. Sąd nie może odrzucić pozwu z tego powodu, że sprawa należy do organu administracji albo sądu administracyjnego, jeżeli ten organ lub sąd wcześniej uznały się za niewłaściwe (art. 199[1] KPC). Zwykła niewłaściwość sądu powszechnego kończy się przekazaniem sprawy innemu sądowi; opisuje to strona o niewłaściwości sądu.

Podstawa zażalenia i termin

Odrzucenia pozwu nie znajdziesz w wyliczeniu z art. 394 § 1 pkt 1-6 KPC i stąd bierze się najczęstsza pomyłka na tym piśmie. Zażalenie daje klauzula otwierająca ten przepis:

Zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (art. 394 § 1 zdanie pierwsze KPC).

Odrzucenie kończy postępowanie, więc mieści się w tej klauzuli. Punkt 3 tego samego przepisu mówi o odmowie odrzucenia pozwu i jest środkiem pozwanego, który chciał pozew wyrzucić, a sąd mu odmówił. Powołanie go we własnym zażaleniu to powołanie przepisu o czymś innym.

Termin wynosi tydzień od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem (art. 394 § 2 KPC), więc najpierw zażądaj uzasadnienia. Całą tę mechanikę, razem z opłatami i dwoma torami rozpoznania, tłumaczy strona o zażaleniu w postępowaniu cywilnym.

Gdzie złożyć i co napisać

Pismo adresujesz do sądu drugiej instancji, a składasz w sądzie, który odrzucił pozew (art. 395 § 1 KPC). Poza wymaganiami pisma procesowego z art. 126 § 1 KPC zażalenie ma wskazywać zaskarżone postanowienie, zawierać wniosek o jego zmianę lub uchylenie oraz zwięzłe uzasadnienie (art. 394 § 3 KPC).

Merytorycznie liczy się jedno: obalenie przeszkody, którą wskazał sąd. Jeżeli podstawą było prawomocne osądzenie, pokaż, że wcześniejsza sprawa dotyczyła innego roszczenia albo innego okresu. Jeżeli chodziło o zdolność procesową, pokaż, że brak uzupełniono w terminie. Dowody na wysokość żądania są tu bezużyteczne, bo sąd odwoławczy bada wyłącznie dopuszczalność pozwu.

Co dalej z roszczeniem

Odrzucenie nie przesądza, że roszczenie jest bezzasadne, bo sąd go nie oceniał. Gdy przeszkoda da się usunąć, na przykład uzupełnisz reprezentację albo zapis na sąd polubowny utraci moc, możesz wnieść pozew ponownie. Gdy przeszkodą był prawomocny wyrok w tej samej sprawie między tymi samymi stronami, kolejny pozew spotka ten sam los i realną drogą pozostaje zażalenie.

Ponowny pozew oznacza ponowną opłatę. Sąd z urzędu zwraca całą opłatę od pisma odrzuconego, ale tylko wtedy, gdy odrzucenie nastąpiło przed wysłaniem odpisu pozwu pozwanemu (art. 79 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Jeżeli pozwany zdążył dostać odpis, opłata nie wraca. Sprawdź też, czy roszczenie się nie przedawniło.

Najczęstsze błędy

• Mylenie odrzucenia z oddaleniem. Sprawdź w sentencji, czy sąd wydał postanowienie, czy wyrok. Od wyroku służy apelacja i inny termin.
• Powołanie art. 394 § 1 pkt 3 KPC. Ten punkt dotyczy odmowy odrzucenia pozwu i należy do pozwanego. Twoją podstawą jest zdanie pierwsze art. 394 § 1 KPC.
• Liczenie tygodnia od odbioru samego postanowienia. Termin biegnie od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem, a o uzasadnienie trzeba wystąpić.
• Pisanie w zażaleniu o istocie sporu. Sąd odwoławczy rozstrzyga tu tylko o dopuszczalności pozwu.
• Wysłanie pisma wprost do sądu okręgowego. Adresatem w nagłówku jest sąd odwoławczy, adresem na kopercie sąd, który wydał postanowienie.

Pozostałe wzory z tej rodziny znajdziesz w hubie Zażalenie.

Nie musisz układać takiego pisma od zera. Prawomat zada Ci kilka pytań o sygnaturę, datę postanowienia i wskazaną przez sąd przyczynę odrzucenia, a potem przygotuje gotowe zażalenie z podstawą prawną, zarzutem i wnioskiem.

Napisz zażalenie