Wniosek o zabezpieczenie pieczy nad dzieckiem

Rodzice się rozstają, sprawa o dziecko dopiero rusza, a jego codzienność trzeba jakoś ułożyć już dziś: kto odbiera je z przedszkola, u kogo śpi, kto decyduje o wizycie u lekarza. Wniosek o zabezpieczenie pieczy pozwala sądowi ustawić te sprawy tymczasowo, na czas trwania postępowania.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy składa się wniosek o zabezpieczenie pieczy

Wniosek składasz wtedy, gdy toczy się (albo dopiero ma ruszyć) sprawa dotycząca dziecka, na przykład o rozwód, o władzę rodzicielską albo o ustalenie miejsca pobytu, a Ty chcesz, żeby na czas jej trwania sąd jednoznacznie uregulował, przy kim dziecko przebywa i kto sprawuje nad nim bieżącą pieczę. Chodzi o tymczasowe uporządkowanie codzienności do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia o władzy rodzicielskiej.

Sięgasz po niego najczęściej wtedy, gdy drugi rodzic zabiera dziecko lub grozi, że je zabierze, gdy nie potraficie się dogadać co do noclegów i opieki, albo gdy szkoła i przychodnia potrzebują jasności, kto na co dzień odpowiada za dziecko. Możesz go złożyć razem z pozwem lub wnioskiem głównym, w toku sprawy, a wyjątkowo także przed jej wszczęciem.

Podstawa prawna - KPC 755 § 1 pkt 4 i dobro dziecka

Podstawą jest art. 755 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Przy roszczeniu niepieniężnym sąd udziela zabezpieczenia w sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, i może wprost uregulować sposób roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi oraz sposób kontaktów. To właśnie ten przepis pozwala tymczasowo wskazać, przy kim dziecko przebywa do zakończenia sprawy.

Żeby sąd udzielił zabezpieczenia, musisz uprawdopodobnić dwie rzeczy z art. 730(1) § 1 KPC: roszczenie, czyli że Twoje żądanie co do pieczy jest zasadne, oraz interes prawny w zabezpieczeniu. Uprawdopodobnienie to mniej niż pełny dowód. W sprawach dotyczących dzieci sąd na każdym etapie kieruje się dobrem dziecka, a to samo kryterium wynika z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który reguluje władzę rodzicielską i pieczę nad małoletnim. Ogólne zasady postępowania zabezpieczającego opisuje osobny wniosek o zabezpieczenie.

Do którego sądu i jak

Gdy postępowanie już trwa, wniosek dołączasz do akt toczącej się sprawy, przed tym sądem i z jej sygnaturą: przy rozwodzie orzeka sąd okręgowy, a w sprawie opiekuńczej sąd rejonowy (wydział rodzinny i nieletnich). Jeśli występujesz samodzielnie, jeszcze przed sprawą główną, kierujesz wniosek do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego, właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka.

Sąd rozpoznaje wniosek o zabezpieczenie bezzwłocznie i wydaje postanowienie (art. 737 KPC). W sprawach o pieczę nad dzieckiem sądy działają zwykle pilnie, ale termin jest instrukcyjny, więc w praktyce bywa różnie. Zabezpieczenie zgłoszone w toczącej się sprawie rodzinnej nie wymaga odrębnej opłaty. Wniosek samodzielny, złożony przed sprawą, podlega opłacie stałej 100 zł jako zabezpieczenie roszczenia niemajątkowego (art. 68 ustawy o kosztach sądowych).

Co powinien zawierać wniosek

Poza standardowymi elementami pisma (oznaczenie sądu, dane rodziców i dziecka, sygnatura, jeśli sprawa się toczy) wniosek o zabezpieczenie pieczy powinien zawierać:

1. dokładne żądanie sposobu zabezpieczenia, np. uregulowanie pieczy przez ustalenie, że do prawomocnego zakończenia sprawy dziecko przebywa przy wnioskodawcy (art. 755 § 1 pkt 4 KPC);
2. uprawdopodobnienie roszczenia oraz interesu prawnego, czyli dlaczego takie uregulowanie jest teraz potrzebne;
3. uzasadnienie oparte na dobru dziecka: gdzie dziecko ma dom, kto sprawuje codzienną opiekę, jak wygląda jego zwykły dzień;
4. dowody i załączniki (odpis aktu urodzenia, odpis wniosku dla uczestnika) oraz podpis.

Nie musisz pisać tego prawniczym językiem. Opisz sytuację po swojemu, a generator Prawomatu ułoży wniosek z właściwą podstawą i elementami. Więcej wzorów znajdziesz w dziale wnioski do sądu.

Najczęstsze błędy

• Mylenie zabezpieczenia z ostatecznym rozstrzygnięciem. Tu chodzi o pieczę na czas sprawy; docelowe powierzenie władzy rodzicielskiej sąd rozstrzyga osobno, w orzeczeniu kończącym.
• Pominięcie interesu prawnego. Samo stwierdzenie, że chcesz mieć dziecko przy sobie, nie wystarczy; trzeba uprawdopodobnić, dlaczego uregulowanie jest pilne (art. 730(1) § 2 KPC).
• Uzasadnienie skupione na winie drugiego rodzica zamiast na dobru dziecka i jego realnej sytuacji.
• Zły sąd. Poza rozwodem sprawę prowadzi rejonowy wydział rodzinny; skierowanie pisma do sądu okręgowego lub do urzędu tylko opóźnia rozpoznanie.
• Pominięcie kontaktów. Jeśli obok pieczy chcesz uregulować kontakty drugiego rodzica z dzieckiem, wskaż to wyraźnie (art. 755 § 1 pkt 4 KPC obejmuje też kontakty).