Wniosek o dobrowolne poddanie się karze

Przyznajesz, że popełniłeś zarzucany Ci czyn, i wolisz szybko zamknąć sprawę zamiast miesiącami chodzić na rozprawy? Do tego służy dobrowolne poddanie się karze. Zamiast pełnego procesu sam wnosisz o wymierzenie konkretnej kary, którą uzgadniasz z prokuratorem, a sąd wydaje wyrok bez przeprowadzania postępowania dowodowego.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy warto rozważyć dobrowolne poddanie się karze

Po ten tryb sięga oskarżony, który przyznaje się do zarzucanego czynu i chce z góry znać wymiar kary. Najczęściej korzystają z niego kierowcy oskarżeni o jazdę po alkoholu (art. 178a Kodeksu karnego), sprawcy drobnych kradzieży czy oszustw, którzy wolą uzgodnioną, łagodniejszą karę od niepewnego wyniku rozprawy.

Dwie typowe korzyści: sprawa kończy się zwykle na jednym posiedzeniu, a Ty z góry wiesz, jaka kara Cię czeka. Cena jest jednak realna. Godzisz się na skazanie, a od wyroku wydanego w tym trybie apelacja jest ograniczona, bo nie zakwestionujesz w niej ustaleń faktycznych ani rażącej niewspółmierności kary (art. 447 par. 5 KPK).

Podstawa prawna: tryb karny i tryb skarbowy

Dobrowolne poddanie się karze ma w prawie karnym dwie ścieżki. Na rozprawie działa art. 387 par. 1 KPK: do chwili zakończenia pierwszego przesłuchania wszystkich oskarżonych oskarżony, któremu zarzucono przestępstwo zagrożone karą nieprzekraczającą 15 lat pozbawienia wolności, może złożyć wniosek o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie określonej kary bez postępowania dowodowego. Sąd może go uwzględnić, gdy okoliczności czynu i wina nie budzą wątpliwości, zgadza się prokurator, a prawidłowo zawiadomiony pokrzywdzony się nie sprzeciwia (art. 387 par. 2 KPK).

Jeszcze wcześniej, w postępowaniu przygotowawczym, karę można uzgodnić z prokuratorem. Prokurator umieszcza wtedy w akcie oskarżenia wniosek o wydanie wyroku skazującego bez rozprawy (art. 335 par. 1 KPK) albo dołącza odrębny wniosek o wydanie na posiedzeniu wyroku z uzgodnioną karą (art. 335 par. 2 KPK). Rozmowę inicjujesz Ty, formalny wniosek składa jednak prokurator.

Sprawy karne skarbowe rządzą się osobnym trybem. To dobrowolne poddanie się karze z KPK to co innego niż skarbowe dobrowolne poddanie się odpowiedzialności (DPSO). Sprawca przestępstwa lub wykroczenia skarbowego składa wniosek o zezwolenie na DPSO do finansowego organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze (np. urzędu skarbowego lub celno-skarbowego), zanim wniesiono akt oskarżenia (art. 142 KKS). Trzeba przy tym od razu uiścić wymagalną należność publicznoprawną, grzywnę oraz co najmniej zryczałtowane koszty postępowania (art. 143 KKS). Największa korzyść: prawomocny wyrok o zezwoleniu na DPSO nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego (art. 18 par. 2 KKS).

Gdzie i jak złożyć wniosek

Kanał zależy od trybu. Wniosek z art. 387 KPK kierujesz do sądu rozpoznającego sprawę i składasz go na piśmie albo ustnie do protokołu, najpóźniej do zakończenia pierwszego przesłuchania na rozprawie. Skazanie bez rozprawy z art. 335 KPK uzgadniasz z prokuratorem jeszcze w śledztwie lub dochodzeniu, a on kieruje wniosek do sądu wraz z aktem oskarżenia. W sprawach skarbowych wniosek o DPSO składasz na piśmie lub ustnie do protokołu w finansowym organie prowadzącym postępowanie, a organ, jeśli go zaakceptuje, występuje do sądu o udzielenie zezwolenia.

Jeżeli nie masz obrońcy z wyboru, sąd może na Twój wniosek wyznaczyć obrońcę z urzędu (art. 387 par. 5 KPK). Więcej pism procesowych tego rodzaju znajdziesz w hubie Wniosek.

Napisz wniosek

Co powinien zawierać wniosek

Dla trybu z art. 387 KPK pismo obejmuje:

• oznaczenie sądu i sygnaturę akt sprawy,
• Twoje dane jako oskarżonego: imię, nazwisko, adres, PESEL,
• oznaczenie zarzucanego czynu (kwalifikacja prawna z aktu oskarżenia),
• żądanie: wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzania postępowania dowodowego,
• propozycję kary i środków: konkretny wymiar, np. kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem, grzywna, zakaz prowadzenia pojazdów, świadczenie pieniężne, obowiązek naprawienia szkody,
• wniosek o rozstrzygnięcie o kosztach procesu, jeśli chcesz,
• datę i podpis.

Sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku od wskazanej przez siebie zmiany, na którą oskarżony musi wyrazić zgodę (art. 387 par. 3 KPK). Warto więc zaproponować karę realną: powiązaną z ustawowym zagrożeniem i uwzględniającą interes pokrzywdzonego, na przykład przez naprawienie szkody.

Najczęstsze błędy

• Spóźnienie. Wniosek z art. 387 KPK złożony po zakończeniu pierwszego przesłuchania na rozprawie jest już bezskuteczny.
• Mylenie trybów. Karne dobrowolne poddanie się karze (KPK) to inna instytucja niż skarbowe DPSO (KKS); w sprawie podatkowej wniosek składasz do organu skarbowego, a nie do sądu.
• Nierealna propozycja kary oderwana od ustawowego zagrożenia albo sprzeczna z interesem pokrzywdzonego, której sąd zwykle nie przyjmie.
• Pominięcie pokrzywdzonego. Jego sprzeciw blokuje wniosek z art. 387 KPK, dlatego warto od razu zaproponować naprawienie szkody.
• Traktowanie zgody sądu jako pewnika. Sąd „może” uwzględnić wniosek, ale nie musi; potrzebna jest też zgoda prokuratora.
• Zapominanie o zapłacie w DPSO. Bez jednoczesnego uiszczenia należności, grzywny i kosztów wniosek o DPSO nie zadziała (art. 143 KKS).

Nie musisz układać tego pisma od zera. Opisz sprawę, a Prawomat przygotuje wniosek o dobrowolne poddanie się karze z właściwą podstawą prawną i miejscem na propozycję kary, gotowy do wydrukowania i podpisania.

Napisz wniosek