Wniosek do sądu o pozwolenie na wyjazd za granicę

Termin lotu jest za trzy tygodnie, a rozmowa z drugim rodzicem stanęła. Zanim napiszesz cokolwiek do sądu, sprawdź, czy jest tu spór, który sąd może rozstrzygnąć. Gdy władza rodzicielska przysługuje wyłącznie jednemu rodzicowi, nie ma czego składać.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz wniosek

Czyjej zgody właściwie potrzebujesz

Zacznij od układu władzy rodzicielskiej, bo od niego zależy, czy sprawa jest sądowa.

Gdy oboje rodzice mają pełną władzę rodzicielską, o sprawach istotnych decydują razem, a przy braku porozumienia głos ma sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego).

Gdy drugi rodzic nie żyje, nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo jego władza uległa zawieszeniu, władza rodzicielska przysługuje drugiemu z rodziców (art. 94 § 1 KRO). Pytanie o zgodę wtedy nie powstaje.

Gdy sąd powierzył wykonywanie władzy jednemu rodzicowi, ograniczając władzę drugiego do określonych obowiązków i uprawnień (art. 107 § 2 KRO), odpowiedzi szukaj w sentencji tego postanowienia. Wypisz sobie z niej, jakie sprawy zostały drugiemu rodzicowi zostawione, i porównaj z tym, o co teraz chodzi.

O tym, czy konkretny wyjazd jest istotną sprawą dziecka, ta strona nie rozstrzyga. Kwalifikacja należy do sądu.

Podstawa prawna i termin

Kodeks postępowania cywilnego nie zawiera przepisów o ograniczeniach w podróżowaniu i wniosek na nich się nie opiera. Materialną podstawą jest art. 97 § 2 KRO, a żądanie brzmi tak, jak nazywa je ustawa: o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka, ze wskazaniem państwa, dat i osoby, pod której opieką dziecko pojedzie.

Terminu na złożenie takiego pisma ustawa nie przewiduje. Przewiduje za to, że przed rozstrzygnięciem rodzice dostaną możliwość złożenia oświadczeń (art. 582 KPC). Sąd wysłucha również dziecko, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości; takie wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń (art. 576 § 2 KPC).

Do którego sądu i ile to kosztuje

Właściwość jest tu wyłączna. Sprawę prowadzi sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a przy braku miejsca zamieszkania sąd miejsca jej pobytu (art. 569 § 1 KPC). Chodzi o wydział rodzinny i nieletnich, nie o cywilny. W wypadkach nagłych sąd opiekuńczy wydaje z urzędu potrzebne zarządzenia nawet wobec osób spoza swojej właściwości miejscowej, zawiadamiając o tym sąd właściwy (art. 569 § 2 KPC).

Opłata jest stała i wynosi 100 zł, tak jak od każdego pisma wszczynającego postępowanie nieprocesowe (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Z ceną wycieczki ani z żadną wartością przedmiotu sprawy nie ma nic wspólnego.

Osobno biegnie tor haski. Sprawy o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej, prowadzone na podstawie konwencji haskiej z 1980 r., rozpoznaje sąd okręgowy z siedzibą w miejscowości będącej siedzibą sądu apelacyjnego, orzeka on w terminie sześciu tygodni od wniesienia wniosku, a uczestników zastępują adwokaci lub radcowie prawni (art. 569(1) § 1 i § 2 oraz art. 578(2) § 1 KPC). To osobne postępowanie.

Od kiedy działa postanowienie

Tu leży praktyczna pointa całej sprawy:

„Postanowienia sądu opiekuńczego są skuteczne i wykonalne z chwilą ich ogłoszenia, a gdy ogłoszenia nie było, z chwilą ich wydania.” (art. 578 § 1 KPC)

Rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka działa więc według innej reguły niż postanowienia o powierzeniu, ograniczeniu, zawieszeniu, pozbawieniu i przywróceniu władzy rodzicielskiej, bo tamte stają się skuteczne i wykonalne dopiero po uprawomocnieniu się (art. 579 KPC).

Przepis mówi o skuteczności orzeczenia. Sprawa może toczyć się dalej: postanowienie podlega zaskarżeniu, a sąd opiekuńczy może zmienić nawet prawomocne postanowienie, jeżeli wymaga tego dobro dziecka (art. 577 KPC).

Co powinien zawierać wniosek

1. Sąd rejonowy i wydział rodzinny i nieletnich.
2. Wnioskodawca oraz uczestnik postępowania, czyli drugi rodzic. W nieprocesie nie ma pozwanego.
3. Dane dziecka wraz z jego miejscem zamieszkania.
4. Żądanie z konkretami: państwo, daty wyjazdu i powrotu, osoba sprawująca pieczę w podróży.
5. Uzasadnienie oparte na dobru dziecka: cel wyjazdu, miejsce pobytu, opieka, zajęcia szkolne, kontakt z drugim rodzicem w tym czasie.
6. Dotychczasowe orzeczenia o władzy rodzicielskiej i o kontaktach, z sygnaturami.
7. Załączniki i dowód uiszczenia opłaty.

Przy przeprowadzce na stałe właściwe jest osobne pismo, opisane przy zmianie miejsca zamieszkania dziecka. O samym dokumencie zgody drugiego rodzica przeczytasz przy oświadczeniu rodzica, a resztę pism znajdziesz w dziale wnioski do sądu.

Najczęstsze błędy

• Nazwanie pisma wnioskiem o pozwolenie. Sąd rozstrzyga o istotnej sprawie dziecka i tak formułuje się żądanie.
• Założenie, że ograniczona władza drugiego rodzica wyklucza jego głos. Zakres wynika z sentencji postanowienia, więc trzeba ją przeczytać.
• Skierowanie pisma do wydziału cywilnego zamiast do wydziału rodzinnego i nieletnich.
• Liczenie opłaty od wartości przedmiotu sprawy. Opłata jest stała.