Przedsądowe wezwanie do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych

Ktoś opublikował o Tobie nieprawdziwe, poniżające treści w sieci? Firma wykorzystała Twoje zdjęcie w reklamie, nie pytając o zgodę? A może ktoś rozgłasza szczegóły z Twojego życia prywatnego albo udostępnił Twoją korespondencję? Przedsądowe wezwanie do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych to pismo, w którym wprost nazywasz takie działanie, żądasz jego zaprzestania i usunięcia skutków oraz zapowiadasz, że w razie milczenia skierujesz sprawę do sądu.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz wezwanie do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych

Kiedy wysłać przedsądowe wezwanie

Sięgasz po nie, gdy ktoś już narusza Twoje dobra osobiste albo realnie im zagraża, a Ty chcesz to zatrzymać, zanim pójdziesz do sądu. Dobra osobiste to między innymi cześć i dobre imię, wizerunek, prywatność, nietykalność mieszkania oraz tajemnica korespondencji (art. 23 Kodeksu cywilnego). Ich katalog jest otwarty, więc chroni też wartości wprost niewymienione w przepisie.

Typowe powody: ktoś opublikował o Tobie kłamliwe zarzuty na forum lub w mediach społecznościowych, portal użył Twojego zdjęcia bez zgody, były wspólnik rozsyła nieprawdziwe informacje o Twojej firmie, sąsiad nagrywa Cię i udostępnia nagrania. Wezwanie robi dwie rzeczy. Daje sprawcy jasny sygnał, że wiesz o naruszeniu i traktujesz je poważnie. Tworzy też dowód z datą, że zażądałeś zaprzestania, który przyda się, gdyby sprawa mimo wszystko trafiła do sądu.

Podstawa prawna i termin

Ochronę dóbr osobistych regulują art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego. Art. 23 wymienia przykładowe dobra osobiste, a art. 24 daje Ci konkretne roszczenia. Gdy Twojemu dobru grozi cudze działanie, możesz żądać jego zaniechania. Gdy do naruszenia już doszło, możesz żądać usunięcia jego skutków, w szczególności złożenia oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, na przykład przeprosin. Na zasadach przewidzianych w Kodeksie możesz też żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 w związku z art. 448 k.c.). Jeśli naruszenie wyrządziło Ci szkodę majątkową, jej naprawienia dochodzisz na zasadach ogólnych (art. 24 § 2 k.c.).

Jest tu rzecz, która działa na Twoją korzyść. Art. 24 zakłada, że naruszenie dobra osobistego jest bezprawne, dopóki druga strona nie wykaże czegoś przeciwnego. To sprawca musi udowodnić, że jego działanie nie było bezprawne, na przykład że powołał się na prawdziwy i istotny społecznie zarzut albo działał za Twoją zgodą. Ty wykazujesz samo naruszenie, a nie jego bezprawność.

Na wysłanie samego wezwania przepisy nie przewidują żadnego terminu. To pismo przedsądowe, a nie urzędowe, więc wysyłasz je, kiedy uznasz za stosowne. Termin, który się w nim pojawia, wyznaczasz sam: dajesz sprawcy rozsądny, krótki czas na zaprzestanie i usunięcie skutków, liczony od doręczenia pisma, na przykład 7 lub 14 dni. Ma on charakter praktyczny, nie ustawowy.

Gdzie i jak je wysłać

Wezwanie kierujesz wprost do osoby lub firmy, która narusza Twoje dobra. Nie składasz go w żadnym urzędzie ani sądzie. Wyślij je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a kopię pisma i dowód nadania zachowaj. Dzięki temu masz pewną datę doręczenia, od której biegnie wyznaczony przez Ciebie termin, oraz dowód, że sprawca wiedział o Twoim żądaniu.

Równolegle zbieraj dowody samego naruszenia. Rób zrzuty ekranu wpisów, komentarzy i profili, zapisuj linki, daty i godziny publikacji, zachowuj e-maile i wiadomości oraz dane świadków. Zabezpiecz je zawczasu, bo obraźliwy wpis czy zdjęcie potrafią zniknąć, zanim sprawa trafi do sądu.

Co powinno zawierać wezwanie

• Twoje dane oraz dane naruszyciela, na tyle, na ile je znasz.
• Konkretny opis naruszenia: jakie działanie, gdzie i kiedy miało miejsce oraz które Twoje dobro osobiste narusza (cześć, wizerunek, prywatność).
• Wyraźne żądanie zaprzestania naruszeń, a gdy skutki już powstały, także ich usunięcia, na przykład usunięcia wpisu i opublikowania przeprosin o wskazanej treści.
• Termin na spełnienie żądania, liczony od doręczenia pisma.
• Zapowiedź kroków na wypadek bezczynności: skierowania sprawy na drogę sądową o zaniechanie, usunięcie skutków i zadośćuczynienie (art. 24 k.c.).
• Podpis.

Jeśli naruszenia mają charakter uporczywego dręczenia, zajrzyj też do wzoru wezwania do zaprzestania nękania. Pozostałe wzory pism znajdziesz na stronie wezwań.

Najczęstsze błędy

• Ogólniki zamiast konkretów. “Naruszasz moje dobra osobiste” bez wskazania, co dokładnie, gdzie i kiedy, jest słabym pismem i słabym dowodem. Opisz konkretne wpisy, zdjęcia czy wypowiedzi.
• Brak dowodu doręczenia. Wezwanie wysłane zwykłym e-mailem albo bez potwierdzenia trudno później wykazać. Wyślij list polecony za potwierdzeniem odbioru i zachowaj kopię.
• Mylenie oceny z faktem. Krytyczna, ale prawdziwa opinia nie zawsze narusza dobra osobiste. Wezwanie ma sens, gdy chodzi o nieprawdę, ujawnienie prywatności czy użycie wizerunku, a nie o samą niewygodną dla Ciebie ocenę.
• Groźby i odwet. Odgrażanie się albo publiczne odpowiadanie sprawcy tym samym może obrócić się przeciwko Tobie. Trzymaj się jednego, rzeczowego pisma.
• Kasowanie dowodów naruszenia. Zanim wpis czy profil zniknie, zrób zrzuty ekranu i zapisz linki oraz daty.

Nie pisz tego od zera

Prawomat zada Ci kilka pytań i przygotuje gotowe wezwanie do zaprzestania naruszeń dóbr osobistych, z opisem naruszenia, żądaniem zaprzestania i usunięcia skutków, wyznaczonym terminem oraz podstawą prawną z art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego.