Egzekucja komornicza: co może zająć komornik?

Najpierw znika część pensji. Albo konto nagle pokazuje saldo zablokowane „na rzecz komornika”. Potem przychodzi pismo z kancelarii komorniczej z sygnaturą Km i kwotą, która z odsetkami i kosztami urosła ponad pierwotny dług. W tym momencie większość ludzi czuje to samo: bezradność i przekonanie, że komornik może wszystko.

Nie może wszystkiego. Egzekucja jest ściśle uregulowana: komornik działa w granicach, które wyznacza ustawa, a część Twoich pieniędzy i rzeczy jest spod zajęcia wyłączona z mocy prawa. Te granice trzeba znać, bo to one decydują, ile naprawdę da się ściągnąć i kiedy zajęcie było bezprawne.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Jak zaczyna się egzekucja komornicza

Komornik nie pojawia się znikąd. Żeby ruszyć z egzekucją, wierzyciel musi mieć w ręku tytuł wykonawczy i złożyć wniosek egzekucyjny.

Tytuł wykonawczy to tytuł egzekucyjny (najczęściej wyrok sądu, nakaz zapłaty, ugoda) zaopatrzony w klauzulę wykonalności, pieczęć, którą nadaje sąd (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego). Sam wyrok nie wystarczy: dopóki nie ma na nim klauzuli, komornik nie może działać. Dlatego najczęstszy korzeń egzekucji to zlekceważony nakaz zapłaty: jeśli w terminie nie wniesiesz sprzeciwu, uprawomocnia się i otwiera wierzycielowi drogę do komornika.

Mając tytuł wykonawczy, wierzyciel składa wniosek o wszczęcie egzekucji (art. 796 KPC). To on wskazuje, z czego chce się zaspokoić: z pensji, z konta, z ruchomości. Komornik nie ściąga długu „od siebie”: działa w granicach wniosku i tytułu. Z chwilą wszczęcia wysyła Ci zawiadomienie, a do pracodawcy, banku czy ZUS-u kieruje zajęcia.

Zanim dojdzie do tego etapu, możesz wcześniej sprawdzić, czy figurujesz w rejestrach dłużników i ile naprawdę jesteś winien, opisujemy to w tekście jak sprawdzić zadłużenie w BIK, KRD i rejestrach dłużników.

Jedno warto zapamiętać już na starcie: na wcześniejszych etapach (na poziomie nakazu zapłaty czy postanowień sądu) miałeś realne narzędzia obrony. Na etapie egzekucji bronisz się głównie tym, co i ile komornik może zająć, nie tym, czy dług w ogóle istnieje.

Co komornik może zająć

Komornik sięga po to, co ma wartość i da się spieniężyć. W praktyce najczęściej są to cztery rzeczy.

Wynagrodzenie za pracę. To pierwszy cel, bo jest pewne i powtarzalne. Komornik zajmuje pensję u pracodawcy, ale tylko do wysokości, na jaką pozwala Kodeks pracy, z zachowaniem kwoty wolnej, o której piszę niżej.

Rachunek bankowy. Zajęcie konta dociera do banku elektronicznie i blokuje środki. Bank przekazuje komornikowi to, co przekracza chronioną kwotę. Zajęcie obejmuje też wpływy, które dopiero przyjdą, dopóki dług nie zostanie spłacony.

Ruchomości. Komornik może zająć rzeczy o realnej wartości: samochód (jeśli nie jest niezbędny do zarobku), wartościowy sprzęt, biżuterię. Zajęte ruchomości trafiają na licytację. Nie wszystko jednak wolno mu ruszyć. O wyłączeniach za chwilę.

Nieruchomość. Egzekucja z mieszkania, domu czy działki to najpoważniejsza i najdłuższa droga. Komornik dokonuje zajęcia, potem opisu i oszacowania, a na końcu sprzedaje nieruchomość w drodze publicznej licytacji. Procedura jest sformalizowana i rozłożona w czasie, więc stosuje się ją zwykle przy większych długach.

Egzekucji podlegają też emerytury i renty z ZUS, ale w ograniczonym zakresie i z własną kwotą wolną, której komornik naruszyć nie może.

Ile pensji zostaje: kwota wolna i granice potrąceń

Tu jest sedno ochrony dłużnika, który pracuje na etacie. Z wynagrodzenia komornik nie zabiera wszystkiego, a granice wyznacza Kodeks pracy.

Po pierwsze, granica potrącenia (art. 87 § 3 Kodeksu pracy):

przy egzekucji alimentów: do 3/5 wynagrodzenia (60%),
przy egzekucji innych długów (np. kredyt, rachunki, pożyczka): do 1/2 wynagrodzenia (50%).

Po drugie, kwota wolna od potrąceń (art. 87¹ Kodeksu pracy). Przy egzekucji długów innych niż alimentacyjne komornik musi zostawić Ci równowartość pełnego minimalnego wynagrodzenia, w kwocie netto, czyli tego, co realnie trafiłoby „na rękę”. W 2026 r. minimalne wynagrodzenie to 4806 zł brutto, więc chroniona jest mniej więcej cała pensja minimalna po odliczeniach. Jeśli zarabiasz minimum krajowe, z etatu komornik nie ściągnie nic na zwykły dług.

Jest jeden ważny wyjątek: przy alimentach kwota wolna nie obowiązuje. Tu ustawodawca uznał, że dziecko ma pierwszeństwo, dlatego można zająć do 3/5 pensji bez gwarantowanego minimum.

Te zasady dotyczą umowy o pracę. Jeśli pracujesz na zleceniu i jest to Twoje jedyne, powtarzalne źródło utrzymania, przepisy o kwocie wolnej stosuje się odpowiednio (art. 833 § 2¹ KPC), ale przy dorywczym, jednorazowym zleceniu tej ochrony może nie być.

Czego komornik zająć nie może

Część pieniędzy i rzeczy jest wyłączona spod egzekucji niezależnie od wysokości długu. To nie kwestia uznania komornika. Tak stanowi ustawa.

Świadczenia socjalne i rodzinne (art. 833 § 6 KPC). Spod egzekucji wyłączone są m.in. świadczenie wychowawcze 800+, świadczenia rodzinne, świadczenia z pomocy społecznej, dodatki, zasiłki, świadczenie „Dobry start”, a także otrzymywane alimenty i świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Komornik nie ma prawa ich zająć.

W praktyce bywa to mylące przy koncie bankowym: bank nie widzi, skąd pochodzi konkretny przelew, więc zajęcie technicznie obejmuje cały rachunek. Jeśli 800+ czy świadczenie rodzinne zostanie mimo to zablokowane, masz prawo żądać jego zwolnienia. Właśnie po to jest skarga, którą opisuję na końcu.

Kwota wolna na rachunku bankowym (art. 54 Prawa bankowego). Co miesiąc wolne od zajęcia są środki do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia. W 2026 r. to 3604,50 zł miesięcznie. Limit odnawia się z każdym miesiącem, ale uwaga: nie dotyczy rachunku firmowego.

Część ruchomości (art. 829 KPC). Spod egzekucji wyłączone są m.in. przedmioty codziennego użytku domowego niezbędne do funkcjonowania, narzędzia i sprzęt potrzebne do pracy zarobkowej, zapasy żywności i opału na pewien czas, podstawowa odzież czy przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność. Komornik nie może zostawić Cię bez tego, co służy do codziennego życia i zarabiania.

Krótko: minimum egzekucyjne istnieje po to, żeby egzekucja nie pozbawiła Cię środków do życia. Jeśli komornik je narusza, zajęcie jest wadliwe.

Ile kosztuje egzekucja

Egzekucja nie jest darmowa, a jej koszty co do zasady obciążają dłużnika. Reguluje je ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.

Podstawowa opłata egzekucyjna w sprawach o świadczenia pieniężne wynosi 10% wyegzekwowanej kwoty. To ona sprawia, że dług „rośnie”: do należności głównej i odsetek dochodzi prowizja komornika.

Jest jednak istotna zachęta do szybkiej reakcji: jeśli dobrowolnie spłacisz dług w ciągu miesiąca od doręczenia zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, opłata spada do 3%. Różnica bywa spora, więc jeśli dług jest bezsporny i masz z czego zapłacić, opłaca się nie zwlekać.

Skarga na czynności komornika: masz 7 dni

Komornik też się myli. Zdarza się, że zajmie świadczenie wyłączone spod egzekucji, naruszy kwotę wolną albo przeprowadzi czynność wadliwie. Na takie sytuacje jest skarga na czynności komornika (art. 767 KPC).

Najważniejsze są dwie rzeczy: termin i adresat.

Termin to 7 dni: od dnia czynności (jeśli przy niej byłeś lub Cię o niej zawiadomiono) albo od dnia, w którym dowiedziałeś się o naruszeniu. Po jego upływie skarga jest spóźniona.
Skargę wnosi się do sądu rejonowego, przy którym działa komornik, ale składasz ją za pośrednictwem samego komornika. Komornik w ciągu trzech dni albo sam uwzględnia skargę, albo przekazuje ją z uzasadnieniem do sądu.

W skardze wskaż zaskarżoną czynność, napisz, czego się domagasz (np. zwolnienia spod zajęcia świadczenia 800+ albo środków w granicach kwoty wolnej), i krótko to uzasadnij. Więcej o tym, jak przygotować takie pismo, znajdziesz na stronie poświęconej skardze na czynności komornika.

Skarga to nie jedyny środek. Na niektóre postanowienia wydane w toku egzekucji przysługuje zażalenie. Oba narzędzia mają jednak krótkie terminy, więc reagować trzeba od razu, a nie po fakcie.

Najczęstsze błędy

Założenie, że komornik może wszystko: minimum egzekucyjne, kwota wolna i wyłączone świadczenia chronią Cię z mocy ustawy; nie zależą od dobrej woli komornika.
Brak reakcji na zajęcie świadczenia 800+ czy alimentów: to świadczenia wyłączone spod egzekucji; bez skargi pieniądze mogą zostać zablokowane na koncie.
Przegapienie 7-dniowego terminu na skargę: spóźniona skarga zostaje odrzucona, a wadliwa czynność staje się trudna do odkręcenia.
Zwlekanie ze spłatą bezspornego długu: dobrowolna zapłata w ciągu miesiąca od zawiadomienia obniża opłatę egzekucyjną z 10% do 3%.
Mylenie zawiadomienia od windykatora z egzekucją: telefon czy SMS firmy windykacyjnej to nie to samo co zajęcie komornicze; komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego i ma sygnaturę Km.

Najczęstsze pytania

Ile komornik może zabrać z pensji? Przy długach innych niż alimenty: do połowy wynagrodzenia, ale musi zostawić kwotę wolną odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu netto. Przy alimentach: do 3/5 pensji i bez kwoty wolnej.

Czy komornik może zająć 800+? Nie. Świadczenie wychowawcze 800+, świadczenia rodzinne i alimenty są wyłączone spod egzekucji (art. 833 § 6 KPC). Jeśli zostaną zablokowane na koncie, możesz w 7 dni złożyć skargę i żądać ich zwolnienia.

Ile pieniędzy zostaje na koncie mimo zajęcia? Co miesiąc wolne od zajęcia jest 75% minimalnego wynagrodzenia (w 2026 r. to 3604,50 zł). Limit odnawia się z każdym miesiącem, ale nie obejmuje rachunku firmowego.

Jak długo trwa egzekucja? To zależy od majątku dłużnika i sposobu egzekucji. Zajęcie pensji czy konta działa od razu i ciągle, aż dług zostanie spłacony; egzekucja z nieruchomości (przez zajęcie, opis, oszacowanie i licytację) trwa zwykle wiele miesięcy.

Co zrobić, gdy komornik zajął za dużo? Złóż skargę na czynności komornika do sądu rejonowego (za pośrednictwem komornika) w terminie 7 dni od czynności lub od dnia, w którym dowiedziałeś się o naruszeniu.