Umowa użyczenia lokalu: wzór i zasady z Kodeksu cywilnego

Zakładasz jednoosobową firmę i rodzice zgadzają się, żeby jej adresem było ich mieszkanie. Siostra oddaje Ci na rok kawalerkę, w której nikt nie mieszka. Sąsiad pożycza auto na przeprowadzkę. Za żadną z tych rzeczy nie płacisz i tym właśnie różni się użyczenie od najmu.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Przygotuj umowę w generatorze

Kiedy ta umowa

Przez umowę użyczenia użyczający pozwala biorącemu przez czas oznaczony albo nieoznaczony bezpłatnie używać rzeczy (art. 710 Kodeksu cywilnego). Rzeczą może być lokal, samochód, narzędzia albo przyczepa.

Gdy pojawia się czynsz, choćby symboliczny, umowa przestaje być bezpłatna i zaczyna przypominać najem z jego własnymi regułami, opisanymi przy umowie najmu mieszkania. Gdy zamiast pożyczać chcesz auto sprzedać, sięgnij po umowę kupna sprzedaży samochodu.

Podstawa prawna i forma

Użyczeniu poświęcono dziesięć artykułów, 710-719 KC. Formy ustawa nie wymaga. Pisemna umowa rozstrzyga, do czego rzecz służy, i daje dowód tytułu prawnego.

• Używanie. Gdy umowa milczy, biorący korzysta z rzeczy zgodnie z jej właściwościami i przeznaczeniem (art. 712 § 1). Bez zgody użyczającego nie odda jej innej osobie (art. 712 § 2).
• Koszty. Biorący ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy (art. 713). Przy lokalu wpisz, które rachunki to obejmuje.
• Wady. Użyczający, który wiedział o wadzie i o niej nie uprzedził, naprawia szkodę, chyba że biorący mógł ją łatwo zauważyć (art. 711).
• Odpowiedzialność. Biorący odpowiada nawet za przypadkowe zniszczenie, gdy używa rzeczy niezgodnie z umową albo oddał ją komuś bez zgody (art. 714). Kilku biorących odpowiada solidarnie (art. 717).
• Koniec umowy. Użyczenie na czas nieoznaczony kończy się, gdy biorący zrobił z rzeczy umówiony użytek albo minął czas, w którym mógł go zrobić (art. 715). Użyczający może żądać zwrotu wcześniej w przypadkach z art. 716, także przy umowie terminowej.
• Zwrot. Rzecz wraca w stanie niepogorszonym, a za zużycie przy prawidłowym używaniu biorący nie odpowiada (art. 718 § 1).
• Przedawnienie. Roszczenia o naprawienie szkody i o zwrot nakładów przedawniają się po roku od zwrotu rzeczy (art. 719). Zrób zdjęcia lokalu w dniu oddania kluczy.

Co zrobić po podpisaniu

Lokal jako siedziba firmy. Przedsiębiorca wpisany do CEIDG musi mieć tytuł prawny do nieruchomości, których adresy podaje (art. 17 ustawy o CEIDG), i składa o tym oświadczenie przy wniosku (art. 7 ust. 1 pkt 2). Serwis biznes.gov.pl wymienia użyczenie wśród tytułów prawnych, a pisemną umowę użyczenia wśród dokumentów, które to potwierdzają. Umowy nie dołączasz do wniosku. Jeśli minister wezwie Cię o dowód, masz 7 dni na jego przedstawienie albo zmianę wpisu, inaczej zostaniesz wykreślony (art. 32 ust. 2 i 4).

Podatki. Użyczenia nie ma w zamkniętym katalogu nabyć objętych podatkiem od spadków i darowizn, który obejmuje między innymi nieodpłatne użytkowanie i służebność (art. 1 ust. 1 pkt 6). Inaczej jest w PIT. Gdy prowadzisz firmę w użyczonym lokalu, wartość bezpłatnego używania jest przychodem z działalności (art. 14 ust. 2 pkt 8 ustawy o PIT), liczonym jak czynsz rynkowy za taki lokal (art. 11 ust. 2a pkt 3). Ten przychód jest zwolniony, gdy użycza Ci osoba z I albo II grupy podatkowej (art. 21 ust. 1 pkt 125), czyli między innymi rodzic, małżonek, rodzeństwo, teściowie, ciotka albo wujek (art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Użyczenie samochodu. OC obejmuje każdego, kto kieruje autem (art. 35 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych), więc kolega jeździ na Twojej polisie. Za szkody wyrządzone ruchem auta odpowiada posiadacz zależny, czyli biorący (art. 436 § 1 KC). Na wezwanie policji albo straży miejskiej wskazujesz, komu powierzyłeś auto (art. 78 ust. 4 Prawa o ruchu drogowym). Za uszkodzenie samego samochodu biorący odpowiada na zasadach z art. 714 i 718 KC.

Co powinna zawierać umowa

• Dane obu stron, przy firmie także jej nazwę i NIP.
• Opis rzeczy: adres i część lokalu albo markę, VIN i numer rejestracyjny auta.
• Cel: siedziba, adres do doręczeń, mieszkanie, wyjazd.
• Czas trwania i zasady wypowiedzenia.
• Podział kosztów utrzymania.
• Zgodę albo zakaz oddania rzeczy osobie trzeciej.
• Termin zwrotu i obowiązek wykreślenia adresu z CEIDG.
• Podpisy obu stron.

Najczęstsze błędy

• Symboliczna opłata. Zmienia charakter umowy, bo użyczenie z definicji jest bezpłatne.
• Brak zgody na prowadzenie działalności. Według biznes.gov.pl brak tytułu prawnego albo zgody właściciela na działalność w lokalu może być podstawą wykreślenia z CEIDG.
• Użyczenie lokalu wynajmowanego bez zgody wynajmującego. Najemca potrzebuje jej, chyba że użycza osobie, wobec której ma obowiązek alimentacyjny (art. 688² KC).
• Umowa bez terminu i bez celu. Trudno wtedy ustalić, kiedy użyczenie się kończy (art. 715).
• Auto bez dat w umowie. Po zdjęciu z fotoradaru nie udowodnisz, kto jechał.

Umowę przygotuje generator

Opisz lokal albo auto, cel i czas użyczenia, a Prawomat ułoży umowę z podziałem kosztów i zasadami zwrotu z Kodeksu cywilnego.