Umowa darowizny: wzór, forma i podatek od darowizny pieniędzy i samochodu

Rodzice przelewają synowi 80 tysięcy na wkład własny. Dziadek oddaje wnuczce swoje auto. Ciocia daje chrześniakowi 20 tysięcy na start. Każda z tych darowizn jest umową, a różnią je dwie rzeczy: forma, której pilnuje Kodeks cywilny, i rachunek, który wystawi urząd skarbowy.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Przygotuj umowę w generatorze

Kiedy ta umowa

Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku (art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego). Pieniądze albo rzecz zostają u obdarowanego na stałe. Jeśli mają wrócić, potrzebujesz umowy pożyczki, a gdy ktoś płaci za auto, chodzi o sprzedaż samochodu.

Podpisują ją obie strony, bo obdarowany darowiznę przyjmuje. Na piśmie przydaje się w urzędzie skarbowym, w wydziale komunikacji i w banku, który pyta o źródło wkładu własnego. Jeśli bank chce tylko krótkiego potwierdzenia, wystarczy oświadczenie o darowiźnie.

Podstawa prawna i forma

Oświadczenie darczyńcy powinno mieć formę aktu notarialnego. Umowa zawarta bez tej formy staje się jednak ważna, gdy przyrzeczone świadczenie zostało spełnione (art. 890 § 1 KC). Przelew, który dotarł, i auto oddane z kluczykami to darowizny wykonane i ważne. Sama obietnica na kartce, że pieniądze przyjdą za rok, staje się ważna dopiero z chwilą zapłaty.

Ten ratunek nie działa, gdy ze względu na przedmiot przepisy wymagają szczególnej formy dla obu stron (art. 890 § 2). Mieszkanie czy działkę darujesz tylko aktem notarialnym (art. 158 KC).

Darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek, na przykład przeznaczenia pieniędzy na mieszkanie, nie czyniąc nikogo wierzycielem (art. 893). To polecenie.

Odwołać darowiznę można tylko z powodów z kodeksu. Niewykonaną, gdy sytuacja majątkowa darczyńcy pogorszyła się tak, że wykonanie zagroziłoby jego utrzymaniu albo alimentom (art. 896). Wykonaną, gdy obdarowany dopuścił się rażącej niewdzięczności (art. 898 § 1), w ciągu roku od dowiedzenia się o niej (art. 899 § 3), przez oświadczenie na piśmie (art. 900). Przebaczenie zamyka tę drogę (art. 899 § 1).

Co zrobić po podpisaniu: podatek

Podatku od czynności cywilnoprawnych od darowizny nie płacisz, chyba że przejmujesz długi darczyńcy (art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy o PCC). Rozlicza ją ustawa o podatku od spadków i darowizn, a płaci obdarowany.

Najbliższa rodzina, czyli małżonek, dzieci i wnuki, rodzice i dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha, korzysta ze zwolnienia bez górnej granicy (art. 4a). Warunki:

• zgłoszenie na formularzu SD-Z2 w ciągu sześciu miesięcy od powstania obowiązku podatkowego, czyli przy darowiźnie bez notariusza od dnia jej wykonania (art. 4a ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4);
• przy pieniądzach powyżej 36 120 zł dowód wpłaty na rachunek obdarowanego albo przekaz pocztowy (art. 4a ust. 1 pkt 2).

Zgłoszenia nie składasz, gdy darowizny od tej samej osoby z bieżącego roku i pięciu poprzednich lat łącznie nie przekraczają 36 120 zł albo gdy umowę zawarto u notariusza (art. 4a ust. 4). Przy akcie notarialnym podatek pobiera notariusz (art. 18 ust. 1). Spóźnione zgłoszenie oznacza podatek jak w I grupie (art. 4a ust. 3). Termin da się przywrócić, jeśli uprawdopodobnisz, że uchybienie nastąpiło bez Twojej winy (art. 4c).

Pozostali płacą od nadwyżki ponad kwotę wolną od jednego darczyńcy, liczoną łącznie z bieżącego roku i pięciu lat poprzednich (art. 9):

• I grupa (także zięć, synowa, teściowie): 36 120 zł, skala 3-7%;
• II grupa (między innymi bratanek, siostrzenica, wujek, ciocia, szwagier): 27 090 zł, skala 7-12%;
• III grupa (wszyscy inni, w tym partner bez ślubu): 5733 zł, skala 12-20%.

Grupę wyznacza osobisty stosunek do darczyńcy (art. 14), skalę art. 15 ust. 1. Powyżej kwoty wolnej składasz zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (art. 17a ust. 1). Darowizna ujawniona dopiero w toku kontroli, bez zapłaconego podatku, jest opodatkowana stawką 20% (art. 15 ust. 4).

Darowizna pieniędzy i darowizna samochodu

Pieniądze od rodziców przelewaj na rachunek obdarowanego, z tytułem “darowizna od … dla …”. Gotówka wręczona do ręki powyżej 36 120 zł odbiera zwolnienie. Od daty uznania rachunku liczysz sześć miesięcy na SD-Z2.

Przy samochodzie odpada część formalności znanych ze sprzedaży: nikt nie składa PCC-3. Darczyńca zawiadamia starostę o zbyciu pojazdu, a obdarowany rejestruje auto na siebie. Terminy i kary znajdziesz przy umowie kupna-sprzedaży samochodu. Umowa OC przechodzi na obdarowanego, który może ją wypowiedzieć na piśmie (art. 31 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Do podatku przyjmujesz wartość rynkową auta (art. 8 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Co powinna zawierać umowa

• Dane stron i stopień pokrewieństwa, który decyduje o grupie podatkowej.
• Przedmiot: kwotę albo samochód z marką, VIN i numerem rejestracyjnym.
• Sposób i datę wydania: przelew na wskazany rachunek albo przekazanie auta i dokumentów.
• Oświadczenie o przyjęciu darowizny.
• Polecenie, jeśli darczyńca go chce.
• Informację o wcześniejszych darowiznach od tej samej osoby.
• Podpisy obu stron.

Najczęstsze błędy

• Gotówka od rodziców przy dużej kwocie. Bez przelewu zwolnienie przepada.
• Liczenie sześciu miesięcy od podpisania umowy, gdy pieniądze przyszły później. Termin biegnie od wykonania.
• Pominięcie wcześniejszych darowizn od tej samej osoby, które sumują się z nową.
• Przekonanie, że teściowie albo synowa mieszczą się w najbliższej rodzinie. Są w I grupie z kwotą wolną, bez zwolnienia z art. 4a.

Umowę darowizny przygotuje generator

Wskaż, kto komu i co daruje, a Prawomat ułoży umowę z klauzulą przelewu i informacją o SD-Z2 albo SD-3 dopasowaną do Waszego pokrewieństwa.