Skarga o wznowienie postępowania

Nazwa pisma zależy od procedury i przesądza o całej reszcie. W sprawie cywilnej wnosi się skargę o wznowienie (art. 399 i nast. KPC), w administracyjnej podanie o wznowienie, a w sprawie karnej Kodeks postępowania karnego zna wyłącznie wniosek o wznowienie postępowania; słowa „skarga” w rozdziale 56 KPK nie ma. Ta strona prowadzi tor karny. Sprawa cywilna albo urzędowa opisana jest na stronie wniosek o wznowienie postępowania.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Kiedy w sprawie karnej sięga się po wznowienie

Wznowienie otwiera sprawę zamkniętą prawomocnym orzeczeniem sądu, gdy zwyczajne środki zaskarżenia przepadły. Typowa sytuacja: po latach odnajduje się świadek, którego nikt wtedy nie przesłuchał, a jego relacja wskazuje, że skazany nie popełnił przypisanego mu czynu. Druga: biegły wydał w sprawie fałszywą opinię i mogło to wpłynąć na treść wyroku.

Podstawy wznowienia i jedyny termin

Art. 540 § 1 KPK wymienia dwie grupy podstaw obowiązkowych:

• przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem, jeżeli istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło ono wpłynąć na treść orzeczenia (pkt 1);
• nowe fakty lub dowody ujawnione po wydaniu orzeczenia, wskazujące, że skazany nie popełnił czynu, że czyn nie stanowił przestępstwa albo nie podlegał karze, że skazano go za przestępstwo zagrożone karą surowszą, że pominięto okoliczności zobowiązujące do nadzwyczajnego złagodzenia kary albo błędnie przyjęto okoliczności wpływające na jej obostrzenie (pkt 2).

Przy podstawie z pkt 1 przestępstwo musi być stwierdzone prawomocnym wyrokiem skazującym, a wniosek ma ten wyrok wskazać albo powołać orzeczenie stwierdzające, że wyrok zapaść nie może (art. 541 KPK). Odrębnie działają dwie przesłanki na korzyść: orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisu, na którym oparto wyrok (art. 540 § 2 KPK), oraz rozstrzygnięcie organu międzynarodowego (art. 540 § 3 KPK). Podstawy fakultatywne z art. 540a KPK obejmują sytuacje wąskie, w tym niepotwierdzenie przez skazanego informacji, za których ujawnienie sąd nadzwyczajnie złagodził mu karę.

Rozdział 56 KPK nie zakreśla terminu na wniosek składany na korzyść. Jedyny termin zawity to miesiąc z art. 540b § 1 KPK: sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego, któremu zawiadomienia nie doręczono osobiście, a on wykaże, że o terminie nie wiedział. Miesiąc biegnie od dnia, w którym dowiedział się o orzeczeniu. Trzy miesiące krążące po poradnikach to reguła cywilna z art. 407 KPC.

Wniosek składa strona, a po śmierci skazanego, na jego korzyść, osoba najbliższa (art. 542 § 1 i § 2 KPK). Z urzędu sąd wznawia postępowanie tylko przy uchybieniach z art. 439 § 1 KPK, a na niekorzyść oskarżonego jest to wykluczone po roku od uprawomocnienia orzeczenia (art. 542 § 3 i § 5 KPK).

Tego pisma nie napiszesz samodzielnie

To trzeba wiedzieć, zanim usiądziesz do redagowania czegokolwiek. Art. 545 § 2 KPK brzmi: „Wniosek o wznowienie postępowania, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być sporządzony i podpisany przez adwokata, radcę prawnego albo radcę Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej”.

Jeżeli wniosek pochodzi spoza tego kręgu, a z jego treści wynika oczywista bezzasadność, sąd orzekający jednoosobowo odmawia jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia braków formalnych (art. 545 § 3 KPK). Służy na to zażalenie do tego samego sądu w składzie trzech sędziów. Zacznij więc od rozmowy z adwokatem; gdy nie stać Cię na pełnomocnika z wyboru, zapytaj sąd o obrońcę z urzędu.

Który sąd rozstrzyga i ile to kosztuje

W kwestii wznowienia orzeka sąd okręgowy, a co do postępowania zamkniętego orzeczeniem sądu okręgowego sąd apelacyjny; przy orzeczeniach sądu apelacyjnego i Sądu Najwyższego decyduje Sąd Najwyższy. Skład liczy trzech sędziów, a posiedzenie toczy się bez udziału stron, chyba że prezes sądu albo sąd postanowi inaczej (art. 544 § 1, § 2 i § 3 KPK).

Opłata wynosi 150 zł i wnosi się ją razem z pismem, dołączając dowód wpłaty; w razie wznowienia postępowania podlega zwrotowi (art. 15 ust. 1 pkt 10 i ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych). W sprawach o wykroczenia opłata to 100 zł.

Wznawiając postępowanie, sąd uchyla orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania (art. 547 § 2 KPK), a przy oczywistej niesłuszności wynikającej z nowych faktów lub dowodów może wyrokiem uniewinnić oskarżonego (art. 547 § 3 KPK). Na postanowienie oddalające wniosek służy zażalenie, chyba że orzekał sąd apelacyjny albo Sąd Najwyższy (art. 547 § 1 KPK).

Co powinien zawierać wniosek

• oznaczenie sądu właściwego według art. 544 KPK oraz dane skazanego i obrońcy;
• oznaczenie prawomocnego orzeczenia: sąd, data, sygnatura akt;
• podstawę wznowienia z konkretnym przepisem i wyjaśnieniem, na czym polega;
• przy podstawie z art. 540 § 1 pkt 1 KPK powołanie prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo popełnione w związku z postępowaniem;
• żądanie uchylenia orzeczenia i wskazanie, czego oczekujesz po wznowieniu;
• dowody, dowód opłaty, odpisy dla stron i podpis zawodowego pełnomocnika.

Dane sprawy i szkielet uzasadnienia przygotujesz w Prawomacie i zaniesiesz obrońcy; inne pisma procesowe zbiera hub skarga.

Najczęstsze błędy

• Nazwanie pisma skargą. W sprawie karnej ustawa zna wyłącznie wniosek (art. 542 § 1 KPK).
• Liczenie trzech miesięcy. Ten termin jest cywilny; w KPK zawity jest tylko miesiąc z art. 540b § 1 KPK.
• Własnoręczny podpis zamiast podpisu obrońcy. Bez adwokata albo radcy prawnego wniosek nie spełnia wymogu z art. 545 § 2 KPK.
• Traktowanie wznowienia jak drugiej apelacji. Niezadowolenie z kary nie otwiera tej drogi; sąd bada tylko przesłanki z art. 540, 540a i 540b KPK.
• Powoływanie dowodów już znanych. Fakty i dowody muszą ujawnić się po wydaniu orzeczenia.
• Adresowanie pisma do sądu, który wydał wyrok. O wznowieniu rozstrzyga sąd wskazany w art. 544 KPK.