Oświadczenie o samodzielnej pracy

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie

Kiedy je podpisujesz

Składasz pracę w dziekanacie albo wgrywasz plik do systemu dyplomowania. Do kompletu dochodzi krótka formuła: praca jest Twoja, cudze fragmenty są oznaczone, tekst nie był wcześniej podstawą nadania tytułu. Podpis składasz przed egzaminem dyplomowym.

Ustawa opisuje pracę dyplomową jako samodzielne opracowanie zagadnienia naukowego, artystycznego lub praktycznego albo dokonanie techniczne lub artystyczne (art. 76 ust. 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce). Oświadczenie potwierdza, że ten warunek jest spełniony. Inne pisma studenckie znajdziesz wśród oświadczeń.

Formułę pisze uczelnia w regulaminie studiów

W ustawie nie ma wzoru tego oświadczenia. Organizację studiów oraz prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (art. 75 ust. 1), uzgadniany z samorządem studenckim (art. 75 ust. 3). Tam stoi zdanie, które podpisujesz, i to jego brzmienie Cię wiąże.

Stąd bierze się też klauzula o narzędziach sztucznej inteligencji, dopisana przez wiele uczelni do własnych wzorów. Ustawa o szkolnictwie wyższym i nauce nie reguluje korzystania z takich narzędzi. Obowiązek wynika z regulaminu konkretnej uczelni, a oświadczenie działa w takim zakresie, w jakim je sformułowano.

Co sprawdza Jednolity System Antyplagiatowy

Pracę pisemną uczelnia sprawdza przed egzaminem dyplomowym w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym (art. 76 ust. 4). System prowadzi minister (art. 351 ust. 1) i korzysta z danych w repozytorium pisemnych prac dyplomowych oraz w bazie dokumentów w postępowaniach awansowych (art. 351 ust. 3).

Stąd jego granica. System porównuje teksty, więc znajduje to, co gdzieś już jest zapisane. Praca napisana dla Ciebie na zamówienie nie ma w tych bazach wcześniejszej kopii, a niski wynik podobieństwa niczego o autorstwie nie dowodzi. Raport też niczego nie rozstrzyga: ocenia promotor.

Po zdaniu egzaminu rektor wprowadza treść pracy do repozytorium (art. 347 ust. 4), a dostęp do tych danych mają promotor, PKA oraz minister (art. 347 ust. 5). Twoja praca staje się materiałem porównawczym dla następnych roczników.

Co powinno zawierać

• imiona i nazwisko, numer albumu, kierunek, poziom i profil studiów,
• pełny tytuł pracy oraz imię i nazwisko promotora,
• zdanie o samodzielnym przygotowaniu pracy pod kierunkiem promotora,
• zdanie o oznaczeniu cudzych fragmentów ze wskazaniem źródła,
• zdanie, że praca nie była wcześniej podstawą nadania tytułu ani stopnia,
• klauzule wymagane przez Twoją uczelnię, w tym o narzędziach generatywnych,
• miejscowość, datę i podpis.

Plagiat: dwie osobne drogi

Podejrzenie, że student przypisał sobie autorstwo cudzego utworu, uruchamia postępowanie wyjaśniające, które rektor poleca niezwłocznie (art. 312 ust. 3 w związku z art. 287 ust. 2 pkt 1-5). Orzeka komisja dyscyplinarna, a kary sięgają od upomnienia po wydalenie z uczelni (art. 308). Gdy zebrany materiał potwierdza czyn wyczerpujący znamiona przestępstwa, rektor wstrzymuje postępowanie o nadanie tytułu zawodowego i składa zawiadomienie (art. 312 ust. 4); klauzulę karną pod formularzem opisuje oświadczenie o odpowiedzialności.

Zwykłe terminy z art. 314 ust. 3, czyli 6 miesięcy od powzięcia informacji przez rektora i 3 lata od czynu, przy takich czynach nie działają. Wyłącza je art. 314 ust. 5.

Druga droga dotyczy dyplomu. Jeżeli w pracy stanowiącej podstawę nadania tytułu zawodowego jej autor przypisał sobie autorstwo istotnego fragmentu lub innych elementów cudzego utworu albo ustalenia naukowego, rektor stwierdza nieważność dyplomu w drodze decyzji administracyjnej (art. 77 ust. 5; organ wskazuje art. 77 ust. 4 pkt 2). Ustawa nie wyznacza terminu, po którym ta kompetencja wygasa.

Prawo autorskie biegnie osobno

Autor tekstu użytego bez podania nazwiska ma własne roszczenia i uczelnianej procedury do nich nie potrzebuje. Prawo do autorstwa utworu i do oznaczenia go nazwiskiem należy do autorskich praw osobistych, chroniących więź nieograniczoną w czasie (art. 16 pkt 1 i 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Twórca może żądać zaniechania naruszenia i usunięcia jego skutków, a przy naruszeniu zawinionym także zadośćuczynienia (art. 78 ust. 1).

Przytaczanie cudzych tekstów jest w pracy naukowej normalne. Wolno przytaczać urywki rozpowszechnionych utworów w zakresie uzasadnionym celami cytatu (art. 29), pod warunkiem wymienienia imienia i nazwiska twórcy oraz źródła (art. 34). O tym, po której stronie granicy stoisz, rozstrzyga przypis.

Najczęstsze błędy

• Podpisanie druku uczelni bez czytania, razem z dopisaną niedawno klauzulą o narzędziach AI.
• Traktowanie wyniku z antyplagiatu jak zaświadczenia o samodzielności pracy.
• Parafrazowanie cudzego akapitu bez przypisu, w przekonaniu, że zmiana słów usuwa problem.
• Przeklejenie własnego tekstu z pracy licencjackiej bez oznaczenia.
• Założenie, że po odebraniu dyplomu sprawa jest zamknięta.