Oświadczenie o niekaralności

Rekruter prosi o oświadczenie o niekaralności. Chodzi o kartkę, którą sam podpiszesz, czy o dokument z sądu za 30 zł? To dwie różne rzeczy, a przy zwykłej ofercie pracy pracodawca zwykle nie ma podstawy, żeby żądać żadnego z nich.

Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Dotyczy prawa polskiego.

Napisz oświadczenie o niekaralności

Oświadczenie to nie zaświadczenie z KRK

Oświadczenie układasz i podpisujesz sam; nikt go nie stempluje. Zaświadczenie o niekaralności to nazwa potoczna: urzędowo jest to informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego, płatny dokument z pieczęcią i datą wydania. Który z nich jest wymagany, zależy od stanowiska i od ustawy.

Kiedy pracodawca może tego żądać

Art. 22(1) par. 1 Kodeksu pracy wylicza dane, których pracodawca żąda od kandydata: imię i nazwisko, datę urodzenia, dane kontaktowe, a przy pracy określonego rodzaju wykształcenie, kwalifikacje i przebieg zatrudnienia. Niekaralności tam nie ma. Innych danych wolno żądać na podstawie par. 4 tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Nie pomoże nawet Twoja zgoda: art. 22(1a) par. 1 wyłącza z niej dane o wyrokach skazujących (art. 10 RODO).

Domyka to ustawa o Krajowym Rejestrze Karnym: art. 6 ust. 1 pkt 10 pozwala pracodawcy pytać Rejestr tylko tam, gdzie wymóg niekaralności wynika z ustawy, a kto sięga po te dane bez uprawnienia, popełnia przestępstwo z art. 25. Gdy rekruter prosi o niekaralność, zapytaj, z jakiego przepisu ta prośba wynika.

Podstawa prawna: gdzie niekaralność jest wymagana

Praca z małoletnimi. Zgodnie z art. 21 ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich pracodawca albo organizator sam sprawdza, czy figurujesz w Rejestrze z dostępem ograniczonym oraz w Rejestrze osób z postanowieniem Państwowej Komisji (ust. 2). Ty przedkładasz informację z KRK o przestępstwach z rozdziałów XIX i XXV Kodeksu karnego, z art. 189a i art. 207 oraz z ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (ust. 3). Oświadczenie wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy w ciągu ostatnich 20 lat mieszkałeś poza Polską (ust. 5) albo dane państwo nie prowadzi rejestru karnego (ust. 7); składasz je pod rygorem odpowiedzialności karnej (ust. 8). Za dopuszczenie kogoś do takiej pracy bez sprawdzenia grozi areszt, ograniczenie wolności albo grzywna nie niższa niż 1000 zł (art. 23 ust. 2).

Nauczyciele. Zatrudnić można osobę nieskazaną prawomocnie za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe (art. 10 ust. 5 pkt 4 Karty Nauczyciela), a przed zatrudnieniem nauczyciel przedkłada dyrektorowi informację z KRK (ust. 8a).

Służba cywilna. Warunek jest ten sam (art. 4 pkt 3 ustawy o służbie cywilnej), ale wymagane dokumenty urząd wskazuje w ogłoszeniu o naborze i zwykle wystarcza podpisane oświadczenie, obok oświadczenia o korzystaniu z pełni praw publicznych. Inne zawody mają własne ustawy, sprawdź przepis.

Gdzie i jak zdobyć informację z KRK

O informację o sobie występujesz z wnioskiem (art. 7 ust. 1 ustawy o KRK). Złożysz go w Biurze Informacyjnym KRK lub w punkcie informacyjnym przy sądzie, listownie albo elektronicznie w e-KRK, podpisując profilem zaufanym lub podpisem kwalifikowanym. Opłata wynosi 30 zł za wniosek papierowy i 20 zł za elektroniczny; zwolnieni są wolontariusze kandydujący na kierowników i wychowawców wypoczynku (art. 24 ust. 1a). Czekasz do 7 dni w punkcie informacyjnym i przy wniosku listownym, w e-KRK do 20 dni.

Żaden przepis nie ustanawia terminu ważności takiej informacji; opisuje ona stan na dzień wydania. Popularny wymóg, żeby zaświadczenie było nie starsze niż trzy miesiące, bierze się z ogłoszenia o pracę, nie z ustawy.

Co powinno zawierać oświadczenie

• Miejscowość i datę.
• Twoje dane: imię i nazwisko, PESEL, adres.
• Adresata oraz cel i podstawę: nabór na konkretne stanowisko, numer ogłoszenia, przepis z wymogiem.
• Treść dopasowaną do zakresu z przepisu.
• Klauzulę o odpowiedzialności karnej, tylko gdy przepis ustawy ją przewiduje.
• Własnoręczny podpis.

Fałszywe oświadczenie i zatarcie skazania

Art. 233 par. 6 Kodeksu karnego stosuje przepisy o fałszywych zeznaniach do fałszywego oświadczenia tylko wtedy, gdy przepis ustawy przewiduje odebranie go pod rygorem odpowiedzialności karnej. Grozi wtedy kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Kartka podpisana prywatnej firmie, bez ustawy za tym wymogiem, tego rygoru nie ma, choćby ktoś dopisał groźną formułkę.

Osobno działa zatarcie skazania. Z chwilą zatarcia skazanie uważa się za niebyłe, a wpis usuwa się z rejestru (art. 106 Kodeksu karnego). Od tego momentu zgodnie z prawdą oświadczasz, że nie byłeś prawomocnie skazany. Terminy zależą od orzeczonej kary (art. 107). Wyjątek z art. 106a: nie ulega zatarciu skazanie za najcięższe przestępstwa seksualne wobec dziecka poniżej lat 15.

Najczęstsze błędy

• Mylenie dokumentów. Do pracy z dziećmi i w szkole potrzebna jest informacja z KRK, a nie Twoja deklaracja. W naborze do urzędu bywa odwrotnie, więc opłata bywa zbędna.
• Wydruk pliku z e-KRK. Informacja elektroniczna to podpisany plik XML, a jego wydruk nie jest dokumentem urzędowym.
• Klauzula o odpowiedzialności karnej dopisana tam, gdzie żadna ustawa jej nie przewiduje, albo deklarowanie niekaralności ogólnie, gdy przepis pyta o konkretny zakres.
• Uleganie żądaniu bez podstawy. Najpierw poproś o przepis. Więcej pism znajdziesz wśród oświadczeń.

Oświadczenie ułoży za Ciebie generator

Odpowiedz na kilka pytań, a dostaniesz gotowe oświadczenie z Twoimi danymi, adresatem i zakresem. Napisz oświadczenie.